Alle berichten van Frans Kok

Over Frans Kok

Frans Kok (1944) is consultant public affairs. Daarvoor was hij o.m. politiek redacteur en columnist van NRC Handelsblad en directeur communicatie van het ministerie VROM

Het circus de Jonge

 

Eindelijk was het zover: het circus de Jonge streek neer in Delft. Een enorme tent met een speciaal aangelegd parkeerterrein voor 200 auto’s. Maar liefst 6 parkeerwachten voor 3 eenzame auto’s. Een lange looproute zoals op Schiphol, geflankeerd door mannen met Security op hun uniform.  Eerst het welkom en de intake. Je kon kiezen uit 10 vriendelijke dames. Daarnaast een balie met een echte arts voor het geval er doden zouden vallen. Bij gebrek aan klanten staarde hij wat verveeld voor zich uit.

Door naar de prikhalletjes. Ik nam voor het gemak maar de eerste. Marianne heette de vaccinatiedame. Dat stond met grote letters op haar witte jasje. Het prikje deed veel minder au dan de griepprik een paar maanden geleden.

Het was 16.15 uur. “Nog ongeveer 8 mensen na u, dan kan ik naar huis. We gaan om 5 uur dicht’. Ik: ‘zijn er dan te weinig vaccins?’. ‘Nee, hoor, maar dat is zo bepaald’.

Dan de recovery. Ongeveer 40 stoelen met 10 vriendelijke werkstudenten. ‘U moet nog even 15 minuten blijven zitten om te controleren of u alles goed hebt doorstaan. U mag zelf de tijd in de gaten houden’.

Ik had mijn prikbewijs al van Marianne gekregen. Dat pakte niemand mij meer af. ‘Vindt u het goed dat ik direct doorloop naar mijn auto?’, zei ik. Verbaasd sputterde hij iets over advies van artsen, maar ging braaf opzij.

Ik had het circus de Jonge doorstaan. Er was wel een olifant in de kamer, pardon de tent. Het vaccineren gaat met veel aplomb en gewichtigdoenerij, maar het tempo is dat van een schildpad.

 

Waarom is Links opeens uit de gratie?

 

De armoede neemt toe. De topsalarissen en bonussen nog vele malen sneller. Is de WOZ-waarde van uw huis dit jaar ook met 60.000 euro toegenomen? Vast wel. Dat is dan 5000 per maand, waarvoor u niets hoeft te doen. Kassa dus. Links lijkt daarom makkelijk te kunnen scoren. Temeer daar het kabinet een potje maakt van het corona-beleid. Maar waarom is het dan niet gelukt? Sterker nog, Links heeft dramatisch verloren.

 

De PvdA handhaaft zich gelukkig. Maar SP en GroenLinks zijn gehalveerd. Goed, die hebben gladpratende yuppen in dienst als leider, met dure maatpakken. Daar prikken linkse mensen (vroeger vaak arbeiders geheten) snel doorheen. Ook willen Jesse en Lilian opeens gaan meeregeren. En minister worden, inclusief dienstauto. Daarom zijn ze afgestraft.

 

Toch begrijp ik het niet. De PvdA is inmiddels een soort 70+ geworden met dito standpunten. Geen enkele kiezer van onder de 40 stemt daar nog op. Hoeveel  bewondering iedereen ook heeft voor Ploumen met haar mission impossible.  Maar opgeteld  zijn de 3 linkse partijen opeens een factor van nul betekenis geworden.

 

Sigrid Kaag heeft 5 zetels gewonnen. En Volt is ook een hoopvolle ontwikkeling. Maar het raadsel van deze verkiezingen is de dramatische teloorgang van Links.

 

 

Rutte faalt als crisismanager

 

Het virus is nu al een heel jaar onder ons en nog steeds is het beleid niet op orde. Sterker gezegd: het is nog altijd een puinhoop. Dat is te wijten aan individuele ministers als de Jonge en Slob, maar ook aan de aanvoerder van de club: Mark Rutte. Hij faalt volkomen in zijn rol als minister-president. Als zijn ministers incompetent blijken te zijn en hij ze niet kan ontslaan om partijpolitieke redenen, moet hij ze onder curatele stellen en zelf de regie overnemen.

Dat heeft hij nagelaten, wat ons tot dusver 3000 onnodige doden heeft gekost.

Hoe komt dat? Mist Rutte de geest- en daadkracht van een Lubbers? Of is hij bang fouten te maken met het oog op de komende verkiezingen? Ik denk beide.

Hij had tegen die ijdele zwetser de Jonge en die slome Slob moeten zeggen: het is duidelijk dat jullie het niet aan kunnen. Voortaan doe je niks zonder mij. Hij had er kortom een Chefsache van moeten maken, zoals Merkel, Macron en Johnson dat doen. En nu ook Joe Biden.

Zijn de versnipperde GGD’s niet bij machte het testen en prikken voor elkaar te krijgen? Dan benoem ik een regerings-commissaris. Ook schakel ik het leger in, zoals in 2009 is gebeurd met de Mexicaanse griep. Ik neem de eindbeslissing over alle maatregelen en niet dat incompetente VWS. Ook leg ik dat OMT aan banden. En er komen tijdig duidelijke richtlijnen voor het onderwijs.

Maar Rutte deed niks van dat alles. Formeel ligt het wat moeilijk in onze staatkundige verhoudingen. Maar een man met zijn statuur en ervaring had dat gewoon kunnen afdwingen. Nood breekt wet. En anders vertrekken die e Jonge en Slob maar door de achterdeur. Maar daarvoor miste Rutte kennelijk de moed en het gezag.

En als hij het in zijn eentje niet aandurft, kan hij een coalitie sluiten met mensen als Hoekstra en Koolmees, zodat een meerderheid ontstaat in de wekelijkse ministerraad. En er eindelijk een slagvaardig beleid wordt gevoerd.

Nu zijn we de risée van Europa. En dat zal nog wel een tijdje zo blijven.

 

Viva Italia

 

Op Italië is veel aan te merken. Eigenlijk teveel om op te noemen, zeker nu. Maar op één terrein springen ze er duidelijk positief uit: de moderne literatuur. Elke paar maanden verschijnt er wel weer een prachtig geschreven roman. Van Alessandro Barrico tot Paolo Giordano. Van Sandro Veronesi tot – vooruit – Elena Ferrante. En dan laat ik de voortreffelijke politieromans van Camilleri tot Chiara nog buiten beschouwing.

 

Vergelijk dat eens met Frankrijk, het land waar in mijn jeugd de beroemde schrijvers woonden. Verder dan Patrick Modiano en André Makine (maar dat is een halve Rus) kom ik niet. Nee, dan Italië. Ik tel in mijn bescheiden boekenkast 21 na-oorlogse schrijvers. Wat een land! En zonder uitzondering uitstekende stilisten, met aansprekende moderne thema’s. Beter dan de Fransen met hun gewichtigdoenerij en filosofische uitweidingen. Van ‘show, don’t tell’, hebben die nog nooit gehoord. Hun Italiaanse collega’s wel.

 

Net als de Engelsen trouwens. Ian McEwan, Graham Swift en Julian Barnes, zonder twijfel potentiële Nobelprijswinnaars. Met als outsider grand old lady Jane Gardam. Overigens: de Duitsers zijn aan een mooie inhaalrace bezig. En wat te denken van Orhan Pamuk en Murakami? En in de VS Paul Auster en James Salter?

Wat een rijkdom in deze barre Corona tijden.

Ruud Lubbers, een ongrijpbare workaholic

 

Het is alweer 40 jaar geleden dat ik Ruud Lubbers interviewde voor het bijvoegsel van de NRC. Ik wilde weten wat de drijfveren waren van een man die dag in, dag uit met tomeloze energie alle problemen te lijf ging die op zijn pad kwamen. Ik kwam er niet achter. Misschien wist hij het zelf ook niet. Dat blijkt eens te meer uit zijn politieke memoires die recent zijn verschenen.

Wel wist hij dat het een morele verplichting was zijn talenten ten volle in te zetten. Dat had hij van huis uit meegekregen en de Jezuïeten hadden hem dat op kostschool nog eens extra ingeprent.

Dat hebben we geweten. Hij redde het land mede uit de oliecrisis, smeedde het CDA aaneen en saneerde als premier het bijna failliete Nederland. ‘Ruud Shock’ noemde Thatcher hem bewonderend. Toch eindigde zijn Haagse loopbaan in mineur. Hij verloor zijn greep op het politieke handwerk en kon maar geen afscheid nemen van de macht. Het CDA kwam in een duikvlucht terecht.

Zijn memoires onthullen minder dan gehoopt. Nieuw voor mij was zijn snel groeiende afkeer van de drammerigheid van Joop den Uyl. Samen met Van Agt torpedeerde hij bewust diens 2e kabinet. Ook de openlijke vijandigheid van Helmut Kohl tegen zijn persoon komt breed aan bod. Maar Lubbers geeft toe dat hij daar wel aanleiding voor had gegeven.

Als persoon blijft hij een raadsel. Hyperintelligent, daadkrachtig, maar tegelijk wollig en ongrijpbaar. Wars van elke luxe. Rationeel, maar soms onnavolgbaar en vluchtend in een bijna kinderlijk godsgeloof. Altijd actief, eigenlijk een workaholic. Na zijn Haagse jaren volop bezig met de globalisering, de vluchtelingen en het milieu.

Tien jaar geleden sprak ik hem voor het laatst. Vanuit een sober kantoortje in het Rotterdamse WTC pakte hij het klimaatprobleem en de CO2 reductie aan. Belangstellend en joviaal, want dat was hij ook. Maar wel altijd doelgericht.