Alle berichten van Theo Monkhorst

Over Theo Monkhorst

Theo Monkhorst was journalist, politiek adviseur, politicus en columnist. Sinds 2005 heeft hij vijf romans, vier bundels gedichten, een bundel vertaalde poëzie, twee toneelstukken en een groot aantal columns en korte stukken gepubliceerd. Hij werkt aan een nieuwe roman en nieuwe gedichten

Willen wij een sterke man?

 

De stommelingen die in groepjes op het strand bivakkeren of door de bouwmarkten marcheren zonder afstand te houden, zijn niet alleen een gevaar voor de volksgezondheid, maar ook voor onze democratie. Dat zit zo.

In veel landen kiest de regering voor een lockdown omdat de regering de burger niet vertrouwt. Alles is verboden en er staan zelfs behoorlijke boetes op. Deze autocratische aanpak leidt tot gecentraliseerde macht bij presidenten en regeringsleiders. China is daarbij het meest extreem: daar wordt moderne technologie ingezet om mensen te controleren en straffen. In Europa zijn ook machthebbers die dit aanspreekt, zoals Orbán in Hongarije.

Maar ook in Frankrijk heeft de president alle macht naar zich toegetrokken ter bestrijding van de Corona virus. In Italië krijgt een zwakke premier plotseling veel waardering omdat ook hij een centralistische lockdown heeft ingevoerd. Politieke controle wordt vrijwillig beperkt: noodsituatie. Het lijkt op een oorlogssituatie, waarbij de politieke leider ook altijd populair is. Het gevaar van deze strategie is dat hij het politieke landschap bij het einde van de virus periode blijvend kan veranderen. Kijk naar de VS toen na de aanslag op de Twin Towers  in naam van de war on terror, de oorlog in Irak werd begonnen en het Midden-Oosten sindsdien in een oorlogsgebied is veranderd.

Een van de weinige landen die de bestrijding van het corona virus anders aanpakt is Nederland. Het kabinet Rutte voert een beleid dat tracht de verantwoordelijkheid van de burgers zo veel mogelijk te respecteren, daarbij gesteund door wetenschappelijke adviezen en een grote meerderheid in de Tweede Kamer. Dus wel tal van maatregelen maar geen lockdown.

Nu dreigt het gevaar dat dit beleid wordt ondermijnd doordat een deel van de Nederlandse bevolking zich niet verantwoordelijk opstelt. Dat een deel van de burgerij uit domheid zich niet aan de adviezen van anderhalve meter afstand en handen wassen houdt, waardoor het kabinet Rutte dus de vrijheid van alle Nederlanders maximaal moet beperken. En andere landen, plus Baudet en Wilders, de Nederlandse regering zal verwijten te laks te opereren.

Wat het effect op de virusbestrijding zal zijn is overigens onzeker. Dat zegt ook de WHO. De conclusie moet dan luiden: Nederland is zijn burgerlijke vrijheden niet waard. Wat betekent dat voor onze democratie? Willen wij een sterke man?

Als verantwoordelijkheid ontbreekt moet de overheid ingrijpen

 

Er is een klein scheurtje gekomen in de redenering in mijn vorige column, waarin ik schreef dat de maatregelen ter bestrijding van de corona epidemie in verschillende landen door de cultuur worden bepaald. En dan vooral in Nederland. Ik redeneerde dat in sterk hiërarchische culturen harde maatregelen van boven worden opgelegd en boetes uitgedeeld voor burgers die zich daar niet aan houden. In Nederland is dat veel anders, daar weegt de eigen verantwoordelijkheid van de burgers veel zwaarder. Dat is de cultuur, zei ik, de volksaard die zijn wortels heeft in de waterschappen, waar boeren, ambachtslieden en dominees op gelijke voet verantwoordelijkheid droegen voor het leven in een moeras. Nederlanders zijn nuchter, gebruiken hun gezond verstand en luisteren naar de boven hen gestelden, in casu de regering.

De benadering van de regering Rutte wordt in het algemeen gewaardeerd en redelijk verstandig door de burgers uitgevoerd. Je hebt altijd kwajongens en kwameisjes die er een grap van maken, maar die dienen door hun ouders en meesters tot de orde worden geroepen. Dat is het beeld dat wij hebben en de solidariteit wordt getoonzet door applaus voor degenen die het werk moeten doen. Bovendien neemt de overheid zijn verantwoordelijkheid voor het algemeen belang door werknemers, zzp’ers en ondernemers financieel ruim te steunen.

Maar werkt dit ook voor de Nederlandse burgers die hun wortels niet in het moeras hebben maar een oorspronkelijke cultuur die veel meer clangericht of religieus is? Verder lezen

Cultuur bepaalt de strijd tegen Corona

 

Cultuur bepaalt de maatregelen die worden genomen tegen de Corona pandemie. En dat kan niet anders. Iedereen die beweert dat wij moeten doen wat Frankrijk doet of China, begrijpt niet hoe het werkt.

Dat moet ik uitleggen.

Ik begin met Frankrijk. Een land dat geleid wordt door een president met veel macht. Een land met een traditionele sterk hiërarchische bestuursstructuur, die in de aard van de Fransen is gaan zitten. Kijk maar: Parijs, de zetel van de macht, ligt centraal in de wegenstructuur van het land. Vandaar die verschrikkelijke rondwegen rond de hoofdstad, waar je bijna altijd langs moet op weg naar het zuiden. Idem dito voor treinen en vliegtuigen. Maar ook op micro niveau is die hiërarchie in de ziel van de Fransen gaan zitten.

Ik ervaar dat als de bezitter van een huis in Frankrijk. Na een goed gesprek met een nieuwe tuinman – eindelijk een vakman gevonden! – ga ik vol vertrouwen naar Nederland omdat we duidelijke afspraken hebben gemaakt. Hij krijgt de vrije hand, want hij is de vakman. Kom ik een maand later terug, dan is er niets gebeurd. Vraag ik hem hoe dat zit, dan legt hij uit dat er allerlei redenen waren waarom hij niet heeft gedaan wat ik dacht, voornamelijk zieke familieleden, hoofdpijn, regen, officiële vrije dagen en zo meer. Langzamerhand begint het mij te dagen: Fransen kunnen geen eigen initiatief nemen. Zij hebben een baas nodig die het liefst streng optreedt. Je ziet dat ook in de relatie tussen werkgevers en vakbonden. Die overleggen of onderhandelen niet. Die vechten. Desnoods ten laste van het bedrijf waar het over gaat. Zie Air France.

Conclusie: de strijd tegen het Corona virus kan in Frankrijk alleen van boven af worden opgelegd. Verder lezen

Het solidariteitspercentage

 

Vijftig procent van de mensen op de intensive care is onder de vijftig jaar, lees ik. De helft. Evenveel dus boven de vijftig jaar. Ik ben boven de tachtig, dus de kans dat ik op de intensive care terecht kom is misschien dertig procent. Dat is mooi – dacht ik in een opwelling. Tot nu toe begreep ik dat bijna iedereen oud en zeer oud was die op de ic terecht komt.

Die opwelling was wat ik in mijn vorige column een primitieve reflex noemde. Een onderbuik reactie, zonder de correctie door het gezonde verstand of een moreel oordeel. Ook een egoïstische reactie waarbij ik alleen aan mijzelf denk.

Het valt enigszins te vergelijken met het ontduiken van belasting. Ook egoïstisch, want wie belastingen ontduikt tot eigen gerief, zorgt voor minder opbrengst voor de staatskas, waardoor anderen dus meer moeten betalen om dezelfde inkomsten voor de staat te bereiken.

En hamsteren. Een primitieve reflex van de holenmens die met een berg voedsel in zijn hol kruipt in afwachting van het verdwijnen van de vijand. Een beschaafd mens, dus iemand die zijn verstand gebruikt of een moreel oordeel heeft,  begrijpt dat hij beter samen kan werken met anderen om de vijand te verslaan.

Het probleem is dat als mensen in de stad – die dus gemakkelijk bij een winkel kunnen komen – veel meer voedsel inslaan dan zij voor een aantal  dagen nodig hebben, de kans bestaat dat anderen hun portie voor diezelfde dag mislopen. Niet omdat er geen voedsel is, maar omdat de aanvoer problemen oploopt, zeker als het aantal zieke chauffeurs  groter wordt. In het ergste geval kunnen mensen een of twee dagen hun buikje niet vol krijgen, terwijl anderen alleen de keuken in kunnen door over de voorraad heen te klimmen.

De Koning en de Koningin en ook premier Rutte hebben ons een boodschap gestuurd waarin de solidariteit centraal staat. Dat betekent zo veel als voor elkaar zorgen. ‘Het gezamenlijke belang gaat boven het eigen belang,’ aldus Mark Rutte. Zij danken alle mensen die solidair zijn, zoals zorgverleners en anderen die de maatschappij draaiende houden. Terecht. Maar hoeveel zijn niet solidair? Ongeveer hetzelfde percentage als het aantal vijftigers en jonger die op de ic terecht komen? Gezien de lege schappen schat ik meer. De vraag is: hoe kweek je gezond verstand? De centrale vraag in iedere democratie.

Wat sterker is dan het virus

  

Het virus drijft ons uit elkaar. Niet meer dan wat genetisch materiaal in een jasje van eiwit dat een cel kaapt. Dit soort niksige flufjes vervullen mij met eerbied en angst. Het ontregelt mijn bestaan en dat van mijn medemensen. Mensen die gek worden als ze langere tijd gedwongen alleen zijn, opgesloten in zichzelf. Want de mens is nu eenmaal een kuddedier.

Maar het bedreigt ons niet alleen geestelijk, ook fysiek. Want wij hebben elkaar nodig om voedsel te produceren. We hebben dokters, verplegers en ziekhuizen nodig om het virus te bedwingen, wetenschappers om een vaccin te ontwikkelen. En natuurlijk politiemensen om te zorgen dat wij in onze gekheid elkaar de hersens niet inslaan. Maar zolang er geen vaccin bestaat sterft het virus alleen door mensen te scheiden.
De paradox is dus dat wij in onze eenzaamheid, die in strijd is met onze menselijkheid, de mensheid kunnen redden van een potentieel dodelijk virus. Tot in het absurde doorgevoerd: door in eenzaamheid gek te worden en ons uit te hongeren redden wij de mensheid. Verder lezen