Alle berichten van Theo Monkhorst

Over Theo Monkhorst

Theo Monkhorst was journalist, politiek adviseur, politicus en columnist. Sinds 2005 heeft hij vijf romans, vier bundels gedichten, een bundel vertaalde poëzie, twee toneelstukken en een groot aantal columns en korte stukken gepubliceerd. Hij werkt aan een nieuwe roman en nieuwe gedichten

Het einde van het ik-tijdperk

 

Het ik-tijdperk loopt  tegen zijn grenzen aan. De mens, dat wil zeggen jij en ik, begint te ontdekken dat het individualisme, samenhangend met de vrije markteconomie en ongebreidelde groei, eindig is en dat we ons  anders moeten gaan gedragen op straffe van de ondergang. Teneinde rampen te voorkomen zullen jij en ik en miljarden anderen bereid moeten zijn hun individuele vrijheden deels in te leveren aan gekozen of ongekozen autoriteiten. Op drie niveaus: micro, meso en macro.  Als COVID–19 ons iets heeft geleerd, is het dat.

Hier in grote lijnen het waarom. Eerst het micro niveau.

COVID-19 heeft ons geconfronteerd met het bestaan van een virus dat ons bedreigt in ons bestaan. Natuurlijk wisten wij van het bestaan van virussen, we kennen de verhalen van de de pest en de Spaanse griep. Maar dat zijn verhalen van lang geleden. De moderne tijd heeft ons technologie gegeven die ons vrijwaart van virussen – dachten wij. Wie het begin van de COVID pandemie beziet herkent het ongeloof. Individuele mensen en autoriteiten – op een aantal virologen na – ontkenden het gevaar en traden niet op. Pas toen de omvang duidelijk werd begon men maatregelen te nemen, of bleef het ontkennen. Wat dat laatste betreft is het opmerkelijk dat de ontkenning vooral plaats vindt door populistische conservatieve regeringen en populistische, rechts radicale, groepen. Daar kom ik op terug.

Laat ik mijn eigen ervaring met COVID als voorbeeld nemen. Verder lezen

Hoever gaat ouderliefde?

 

De dood is dichterbij dan ik mij ooit herinner. Hoewel ik kort voor de Tweede Wereldoorlog geboren ben, heb ik als kind de dood vooral als iets van anderen ervaren – ik leefde als kind gelukkig in Groningen waar ik geen honger leed. Pas na de oorlog begon ik mij de ellende van vier jaar bezetting en de holocaust te realiseren, wat ik daarna nooit ben kwijtgeraakt, maar wat niettemin de dood op afstand betekende. Ook heb ik alles over HIV doden en Ebola, evenals alle oorlogen in Vietnam, Korea, Irak, Kosovo en wat er zich verder in de gewelddadige wereld afspeelde en nog steeds afspeelt, waargenomen en het emotioneert mij – maar het is altijd de dood op afstand. Zelfs 9/11 speelde zich elders af. Het was de dood van anderen, niet van mijzelf. COVID-19 heeft de dood voor mij reëel gemaakt.

Een goede vriend legde mij een dilemma voor, waardoor de dood plotseling op de stoep stond. Zijn kinderen en kleinkinderen vroegen of zij deze zomer mochten komen logeren in hun huis op het platteland, omdat zij niet met vakantie wilden gaan naar het buitenland in verband met het virus. Nu is het zo dat de kinderen zich wel degelijk bewust zijn van het gevaar, maar met de twee kleinkinderen is het andere koek. Twee jongens van vijftien en achttien jaar. Met name de oudste viert uitbundig feest omdat hij is geslaagd voor zijn eindexamen. Zoals zijn vader het verklaart: ‘De jeugd gaat niet op 1,5 meter met elkaar om, dat is gewoon een gegeven. En ze voelen zich redelijk veilig met het idee dat ze het niet kunnen krijgen. Bovendien zijn de regels niet overtuigend. Sporten met contact zonder anderhalve meter is toegestaan, daarbuiten mag het niet.’ Verder lezen

Over Corona en mazzel

 

Dit gaat over Corona, mijn moeder en mazzel. Niet noodzakelijk in die volgorde. Mijn moeder was ongeveer even oud als ik nu ben, al tien jaar weduwe, goed bij de pinken, niet al te goed ter been. Ze woonde in wat toen een bejaardentehuis heette en werd goed verzorgd. Wij spraken wekelijks over wat er in de krant stond en op de tv te zien was, vooral ook over politiek. Op een dag zei ze: ‘Ik verveel me, hoef voor niemand meer te zorgen en nooit meer de vuilnisemmer buiten te zetten. Ze zorgen goed voor mij, maar ik verveel me dood. Ik vind er niets meer aan.’ Ze zou nog vijftien jaar leven.

Dat zette mij aan het denken. Ik had een actief maatschappelijk leven, verveelde mij nooit, maar dacht: Als ik nu eens alleen kom te staan, niet meer hoef te werken, zal ik me dan ook gaan vervelen? Aangezien ik van plan was oud te worden, was dat een goede vraag. Dus vroeg ik mij af wat ik moest doen als niemand mij meer nodig heeft, als mijn doel niet meer buiten mij ligt? Mijn antwoord was simpel: als mijn doel niet meer buiten mij ligt, dan moet het binnen mij liggen. Dan moet ik de bron in mijzelf aanboren. Dus besloot ik om weer gedichten te gaan schrijven, zoals ik in mijn jeugd had gedaan. Van het een kwam het ander en inmiddels heb ik vele gedichten en romans geschreven. Het werk buiten mij is vervangen door dat binnen mij. Vervelen doe ik mij nooit, ook niet als ik alleen ben.

Nu de Corona epidemie. Verder lezen

Willen wij een sterke man?

 

De stommelingen die in groepjes op het strand bivakkeren of door de bouwmarkten marcheren zonder afstand te houden, zijn niet alleen een gevaar voor de volksgezondheid, maar ook voor onze democratie. Dat zit zo.

In veel landen kiest de regering voor een lockdown omdat de regering de burger niet vertrouwt. Alles is verboden en er staan zelfs behoorlijke boetes op. Deze autocratische aanpak leidt tot gecentraliseerde macht bij presidenten en regeringsleiders. China is daarbij het meest extreem: daar wordt moderne technologie ingezet om mensen te controleren en straffen. In Europa zijn ook machthebbers die dit aanspreekt, zoals Orbán in Hongarije.

Maar ook in Frankrijk heeft de president alle macht naar zich toegetrokken ter bestrijding van de Corona virus. In Italië krijgt een zwakke premier plotseling veel waardering omdat ook hij een centralistische lockdown heeft ingevoerd. Politieke controle wordt vrijwillig beperkt: noodsituatie. Het lijkt op een oorlogssituatie, waarbij de politieke leider ook altijd populair is. Het gevaar van deze strategie is dat hij het politieke landschap bij het einde van de virus periode blijvend kan veranderen. Kijk naar de VS toen na de aanslag op de Twin Towers  in naam van de war on terror, de oorlog in Irak werd begonnen en het Midden-Oosten sindsdien in een oorlogsgebied is veranderd.

Een van de weinige landen die de bestrijding van het corona virus anders aanpakt is Nederland. Het kabinet Rutte voert een beleid dat tracht de verantwoordelijkheid van de burgers zo veel mogelijk te respecteren, daarbij gesteund door wetenschappelijke adviezen en een grote meerderheid in de Tweede Kamer. Dus wel tal van maatregelen maar geen lockdown.

Nu dreigt het gevaar dat dit beleid wordt ondermijnd doordat een deel van de Nederlandse bevolking zich niet verantwoordelijk opstelt. Dat een deel van de burgerij uit domheid zich niet aan de adviezen van anderhalve meter afstand en handen wassen houdt, waardoor het kabinet Rutte dus de vrijheid van alle Nederlanders maximaal moet beperken. En andere landen, plus Baudet en Wilders, de Nederlandse regering zal verwijten te laks te opereren.

Wat het effect op de virusbestrijding zal zijn is overigens onzeker. Dat zegt ook de WHO. De conclusie moet dan luiden: Nederland is zijn burgerlijke vrijheden niet waard. Wat betekent dat voor onze democratie? Willen wij een sterke man?

Als verantwoordelijkheid ontbreekt moet de overheid ingrijpen

 

Er is een klein scheurtje gekomen in de redenering in mijn vorige column, waarin ik schreef dat de maatregelen ter bestrijding van de corona epidemie in verschillende landen door de cultuur worden bepaald. En dan vooral in Nederland. Ik redeneerde dat in sterk hiërarchische culturen harde maatregelen van boven worden opgelegd en boetes uitgedeeld voor burgers die zich daar niet aan houden. In Nederland is dat veel anders, daar weegt de eigen verantwoordelijkheid van de burgers veel zwaarder. Dat is de cultuur, zei ik, de volksaard die zijn wortels heeft in de waterschappen, waar boeren, ambachtslieden en dominees op gelijke voet verantwoordelijkheid droegen voor het leven in een moeras. Nederlanders zijn nuchter, gebruiken hun gezond verstand en luisteren naar de boven hen gestelden, in casu de regering.

De benadering van de regering Rutte wordt in het algemeen gewaardeerd en redelijk verstandig door de burgers uitgevoerd. Je hebt altijd kwajongens en kwameisjes die er een grap van maken, maar die dienen door hun ouders en meesters tot de orde worden geroepen. Dat is het beeld dat wij hebben en de solidariteit wordt getoonzet door applaus voor degenen die het werk moeten doen. Bovendien neemt de overheid zijn verantwoordelijkheid voor het algemeen belang door werknemers, zzp’ers en ondernemers financieel ruim te steunen.

Maar werkt dit ook voor de Nederlandse burgers die hun wortels niet in het moeras hebben maar een oorspronkelijke cultuur die veel meer clangericht of religieus is? Verder lezen