Biden krijgt genoeg kansen nu het doek voor Trump valt

 

Wat Donald Trump de komende tijd ook in gang zal zetten om de nieuwe president Biden dwars te zitten door ongefundeerde beschuldigingen voor de rechter te brengen, toch mag van één zekerheid worden uitgegaan. Nooit zullen  Amerikaanse rechters zo’n duidelijke  uitspraak van de kiezers als Biden nu gekregen heeft, kunnen  verwerpen. Met waarschijnlijk 306  kiesmannen, wanneer de resultaten van de resterende staten binnen zijn (evenveel als Trump kreeg in 2016) en bijna 75 miljoen stemmen, heeft Biden gescoord op een manier die nooit eerder in de Amerikaanse geschiedenis is vertoond.

Er is  gezegd dat de Democraten met een veel jongere frisse kandidaat aan de slag hadden moeten gaan en Biden had mede daarom bij de voorverkiezingen begin dit jaar een ronduit zwakke start in vergelijking met andere veel belovende kandidaten als Bernie Sanders en Pete Buttigieg.  Maar nu blijkt Bidens lange ervaring in de hoogste regionen van de Amerikaanse politiek een enorm voordeel te zijn om in ongekend moeilijke omstandigheden zijn gezag in Washington te vestigen.

In de ruim dertig jaar dat hij senator was voor de kleine noordwestelijk gelegen staat Delaware betoonde Biden zich nooit een strenge partijman. Integendeel, hij  was  voortdurend uit op samenwerking zoals met de vroegere presidentskandidaat John McCain en andere Republikeinen (wat veel huidige linkse Democraten overigens nu maar niks vinden) om zaken voor elkaar te krijgen. Tweemaal was hij voorzitter van een belangrijke senaatscommissie, eerst die van Justitie, later die van Buitenlandse Zaken.  Toen hij acht jaar lang vice-president was onder Barack Obama zag hij er niet tegenop om met zijn baas van mening te verschillen. Terwijl Obama’s aandacht verschoof naar Azië,  stond Biden pal voor de wereldorde die de Verenigde Staten na 1945 tot stand brachten en die door Trump zo zwaar werd aangevallen.

Juist omdat een Amerikaanse president vooral veel manoeuvreerruimte heeft op het terrein van de buitenlandse politiek, is Biden bij uitstek geschikt hier het broodnodige reparatiewerk te verrichten. Hij zal opnieuw intensief met de Europese Unie willen samenwerken, zo hebben zijn naaste medewerkers gezegd, en waar mogelijk nieuwe handelsakkoorden met de Unie willen sluiten. Hij accepteert met tegenzin de Brexit, maar eist als man die zijn Ierse wortels koestert dat Johnson het Goede Vrijdagakkoord, dat de vrede op het Ierse eiland verzekert, niet doorbreekt zoals deze vooralsnog van plan is.

Zowel tegen Rusland als China zal Biden waarschijnlijk het beleid van zijn voorganger voortzetten. Rusland krijgt met zwaardere sancties te maken vanwege schending van internationale rechtsnormen. Overeenkomsten inzake technologie en investeringen die ooit zo profijtelijk waren voor China zal hij terugdraaien. De onafhankelijkheid van Taiwan dat momenteel door China wordt bedreigd zal hij met een sterke Amerikaanse militaire aanwezigheid in de Pacific willen verzekeren.

Toch liggen er nog genoeg beren op de weg die hem het effectief regeren zullen bemoeilijken. Hij zal waarschijnlijk  een Republikeinse meerderheid in de senaat tegenover zich vinden. Toch staat dit laatste nog niet vast. In de zuidwestelijke staat Georgia waar tot ieders verrassing Biden won, komen in januari de twee senaatzetels vacant, de laatste mogelijkheid voor een meerderheid in de senaat die onontbeerlijk is om belangrijke hervormingen van gezondheidsstelsel tot klimaatbeleid door het Amerikaans Congres te krijgen (in het Huis van Afgevaardigden houden de Democraten hun meerderheid). Krijgen de Democraten die zetels in handen, dan bezitten beide partijen een gelijk aantal zetels, maar geeft de stem  van de vice-president  de doorslag.

De Amerikaanse zakencommentator voor CNN, Rana Foroohar, wijst er op dat met de uitvoerende macht die een Amerikaanse president bezit deze nog veel kan bereiken. Wat Trump kon met een vijandig Huis van Afgevaardigden, zou Biden kunnen doen met een senaat die hem niet goed gezind is. Een effectieve aanpak van de coronacrisis is een topprioriteit en daar maakt hij nu al werk van. Hij zal op de eerste plaats duidelijk moeten maken dat hij er is voor de vele Amerikanen die in de afgelopen decennia door Washington, lees: de Democraten, werden vergeten. Mensenrechtenschendingen die onder Trump in het immigratieproces zijn geslopen kan hij herstellen, zodat kinderen die aan de grens worden vastgehouden weer verenigd kunnen worden met hun ouders. Ook het dure onderwijs dat voor vele jongeren nu onbetaalbaar is kan hij met bestaande fondsen toegankelijker maken. In de Atlantische relatie kan hij akkoorden mogelijk maken over handel, werk en milieustandaarden.

Maar het belangrijkste is misschien wel dat hij de standaard voor een op rechtsnormen gesteunde democratie wereldwijd weer in het blikveld zet en Amerika’s voorbeeld weer zal tellen in een wereld die door populisme wordt beheerst.

 

Paul van Velthoven

Over Paul van Velthoven

Paul van Velthoven is freelance journalist en schrijft vooral over politieke en religieuze onderwerpen. Hij was chef van de opiniepagina van de Haagsche Courant en daarvoor onder meer redacteur geestelijk leven bij dagblad Het Binnenhof. Hij publiceerde een studie over de Franse denker Raymond Aron. Onlangs verscheen van hem ‘Franstaligen tegen Vlamingen – Hoe België als natie mislukte’.