China toont zijn ware gezicht

 

Met een sluwheid waartoe alleen een dictatoriaal geleid land in staat is, heeft China afgelopen week de vrijheid in Hong Kong met één slag om zeep geholpen. De Chinese communistische partij kondigde in mei aan dat zij voor Hong Kong met een nieuwe veiligheidswet zou komen onder het mom om de rust in de stad te herstellen. Zakenlieden die gebaat zijn bij rust in Hong Kong en het idee toejuichten, werden opgeroepen om de lof te zingen van Pekings ingreep. Terwijl zij dat deden, wisten zij echter nog helemaal niet wat die wet precies inhield. Ook toen het Chinese volkscongres – het nepparlement dat president Xi Jinping gebruikt om aan zijn besluit over de veiligheidswet een democratisch tintje te geven -, op 30 juni met de wet akkoord ging, hielden de Chinezen de (naargeestige) bijzonderheden van de nieuwe wet geheim.

Het eigen wetgevend parlement in Hong Kong, vrijwel geheel samengesteld door leden die al op de hand waren van Peking, werd evenmin gekend in de opzet van de wet. Maar op 1 juli, de dag dat deze onmiddellijk van kracht werd, bleek hoe streng ze was. Het bewaken van de veiligheid in de stad is nu een volledig Chinese aangelegenheid geworden, toevertrouwd aan een hardliner die in China zelf zijn effectiviteit heeft bewezen door onrust in Wuhan de kop in te drukken. Door deze bevoegdheid is de nieuwe wet in flagrante strijd met de overeenkomst die China en het Verenigd Koninkrijk in 1997 ondertekenden bij de overdracht van de soevereiniteit van Hong Kong aan China. Hong Kong kende onder Brits bestuur geen democratie, maar de vrijheden die de stad onder haar bewind kende zouden in stand blijven, waaronder misschien wel het allerbelangrijkste, onafhankelijke rechtspraak gebaseerd op het Britse recht als garantie tegen een willekeurige staatsmacht.

Uit de manier waarop de nieuwe veiligheidswet werd doorgevoerd, maar vooral ook door de bepalingen die ze bevat, blijkt dat ze vooral angst onder de bevolking wil verspreiden. Ze legt draconische straffen op tegen ieder die zich schuldig maakt aan een vorm van subversie. Dit begrip wordt echter zo vaag geformuleerd dat zelfs een demonstrant die met een spandoek pleit voor democratie met een levenslange gevangenisstraf kan worden geconfronteerd. Dat gebeurde dan ook al in de afgelopen dagen. Het is het recept dat in China zelf wordt toegepast om elke oppositie hoe klein ook de kop in te drukken.

Sinds Xi Jinping, in 2013 Chinees president werd, is er al voortdurend aan de vrijheden van Hong Kong geknaagd. Op zeer kleine schaal hadden in Hong Kong de afgelopen jaren ontvoeringen plaats. Zo werd een boekhandelaar in Hong Kong die voor China onwelgevallige boeken verkocht, tijdens een reis door China opgepakt. Na een geheim proces werd hij weer vrijgelaten. Deze praktijken worden nu volgens de nieuwe veiligheidswet normaal. Vorig jaar demonstreerden de inwoners van Hong Kong maanden lang massaal tegen een uitleveringswet aan China, die het mogelijk maakte om criminelen maar ook politieke dissidenten uit te leveren aan China. Een eerlijk proces zou in China onmogelijk worden. Precies die vrees die zoveel verzet uitlokte van de inwoners van Hong Kong wordt nu bewaarheid. Speciaal aangestelde rechters zullen de nieuwe wet gaan toepassen en zaken van gewicht overdragen aan rechters in China zelf.

Het Britse blad The Economist schrijft dat de nieuwe veiligheidswet voor Hong Kong beschouwd kan worden als een van de grootste aanslagen op de liberale samenleving sinds de Tweede Wereldoorlog. Waakzaamheid tegenover het Chinese regime is daarom meer dan ooit op zijn plaats, aldus het blad. In de VS is ter aanduiding van de zelfverzekerde, om niet te zeggen agressieve manier waarop de Chinese overheid de laatste tijd opereert, de term wolf – warrior diplomatie in zwang geraakt.

De voorbeelden daarvan liggen voor het oprapen. Het blijkt uit de wijze waarop China zich op de borst klopt voor de manier waarop het de Covid-19 uitbraak afhandelt, door de sancties die het aan Australië oplegt, omdat dit land een onafhankelijk onderzoek heeft geëist naar het ontstaan van het coronavirus, door de praktijken in Xinjiang, waar de islamitische Oeighuren met gedwongen sterilisatie en geboortebeperking klein worden gehouden, terwijl een miljoen van hen in heropvoedingskampen wordt vastgehouden, door de kritiek waarop Europese landen worden onthaald wanneer ze het opnemen voor Chinese dissidenten.

Ondertussen ontbreekt het nog steeds aan een gelijk speelveld voor Europese en Amerikaanse ondernemingen die in China handel willen drijven. Handelspraktijken waartegen de Europese Unie na dit inmiddels decennia lang te hebben toegestaan eindelijk actie tegen onderneemt. China heeft zich inmiddels diep geïnfiltreerd in Europa, niet alleen door overname van bedrijven, maar ook door Confuciusinstituten die de Chinese waarden propageren. Het profiteert volop van de onenigheid in het westerse kamp, zelfs binnen de Europese Unie waar landen om bepaalde voordelen te verwerven tegen elkaar worden uitgespeeld.

Het is rampzalig dat het oude bondgenootschap tussen Europa en de VS onder president Trump onderuit is gehaald. Maar verandering daarin lijkt er aan te komen want wanneer we de peilingen mogen geloven die het diepe wantrouwen tegen de huidige Amerikaanse president illustreren, zal deze het bij de Amerikaanse verkiezingen ruimschoots afleggen tegen de Democratische kandidaat Jo Biden. Een nieuw front zal dan niet alleen de VS en de Europese Unie, maar ook Aziatische landen als Japan en Zuid-Korea moeten verbinden om de Chinese autocratie het hoofd te bieden.

 

 

Paul van Velthoven

Over Paul van Velthoven

Paul van Velthoven is freelance journalist en schrijft vooral over politieke en religieuze onderwerpen. Hij was chef van de opiniepagina van de Haagsche Courant en daarvoor onder meer redacteur geestelijk leven bij dagblad Het Binnenhof. Hij publiceerde een studie over de Franse denker Raymond Aron. Onlangs verscheen van hem ‘Franstaligen tegen Vlamingen – Hoe België als natie mislukte’.