|
Kunstenaars gebruik uw eigen argumenten |
|
|
|
Theo Monkhorst
|
|
dinsdag 30 november 2010 |
In de discussie over bezuinigingen op kunst worden allerlei argumenten gebruikt om het bestaan van kunst te rechtvaardigen. Vrijwel altijd economische, sociale of politieke argumenten. Iedereen kent ze: het heeft zoveel gekost en levert zoveel op en het is goed voor kinderen en de verheffing van het volk of tegenovergesteld: ik wil niet betalen voor de bevoorrechten, ik ga nooit naar een concert. Kunstenaars die zich wanhopig proberen te verdedigen, staan met de rug tegen de muur omdat deze argumenten in wezen niets te maken hebben met wat kunstenaars zelf van belang achten. Beter is dus vanuit de eigen kracht naar argumenten te zoeken. Hierbij een poging.
Scheppende kunstenaars pogen hun actuele werkelijkheid te definiëren. Een zoektocht. Dat is de werkelijke maatschappelijke functie van kunst. Hoge en lage kunst bestaat niet. Kunst is goede kunst naar de mate waarin zij er in slaagt de actuele werkelijkheid te definiëren. Wat overigens soms moeilijk valt vast te stellen en vaak pas op termijn duidelijk wordt.
Er zijn twee soorten kunst, te weten kunst die bevestigt en scheppende kunst. De eerste is kunst die het verleden bevestigt, het tweede die de toekomst schept.
Een schilder die het landschap schildert op een vergelijkbare manier als grote meesters uit het verleden bevestigt wat wij al kennen. Dit soort kunst wordt vaak zeer gewaardeerd omdat het gemakkelijk is, het refereert aan vormen die in ons geheugen met schoonheid worden vereenzelvigd. Het kan technisch ook van grote kwaliteit zijn, maar het is niet spannend, het dwingt niet open te staan voor het onbekende in de wereld om ons heen. Het kan ons wel ontroeren, wat wij dan mooi noemen, maar verrast ons niet en brengt ons niet verder.
Onze werkelijkheid verandert immers onophoudelijk en het is van belang onze plaats daarin steeds opnieuw te definiëren. Scheppende kunstenaars vervullen daarbij een onmisbare rol, net als wetenschappers. Zij zijn de voorlopers.
Wat moderne kunst betreft is de herkenning van die nieuwe definities vaak moeilijk omdat wij de iconen van die kunst nog niet als zodanig kunnen begrijpen. Daarvoor staan ze voor velen nog te dichtbij. Ik houd niet van moderne kunst, heet het dan. Voor kunstliefhebbers is het echter zinvol daarvoor moeite te doen, waarmee zij de taak van wegbereider vervullen.
Bevestigende kunst is per definitie commerciëler dan scheppende kunst. Wij zien dat aan reclame. Reclame maakt gebruikt van dezelfde instrumenten als kunst: taal, toneel, muziek, beeld en film. Maar omdat het enige doel is een product te verkopen zal zij bijna altijd extreem bevestigend zijn, gebruik makend van afbeeldingen en begrippen die wij al kennen en mooi, interessant of sexy vinden, dat wil zeggen die ons brein als zodanig herkent. Bevestigende kunst verkoopt dus ook gemakkelijker dan scheppende kunst.
In de discussie over het subsidiëren van kunst wordt het onderscheid tussen bevestigend en scheppend niet gebruikt, behalve als negatief argument ten opzichte van de scheppende kunst: niemand begrijpt die en waarom zal ik er dan mijn belastingcenten aan spenderen? Het is vergelijkbaar met de discussie over investeren in zuiver en toegepast wetenschappelijk onderzoek. Van het eerste is ook niet zeker wat het oplevert en van het tweede wel: een concreet product. Wel zeker is dat als er geen zuiver wetenschappelijk onderzoek plaatsvindt de kennis van de wereld om ons heen stagneert.
Zo is het ook met scheppende kunst. Wij hebben die nodig om onze plaats in de wereld, onze cultuur, onze toekomst en zelfs ons verleden beter te begrijpen. Daarom is financiële steun daarvoor belangrijk. Zij is kwetsbaar en kan nog niet op eigen benen staan. Pas als ze dat wel doet: als ze in het geheugen van mensen is genesteld, herkennen wij haar en noemen haar schoonheid. Zo is het immers altijd met grote kunst geweest. Eerst beschimpt daarna verafgood.
Moderne kunstenaars zijn vaak arm. Kunsthandelaren rijk. Een kwestie van timing.
Het is niet toevallig dat conservatieve mensen en politieke partijen geen begrip hebben voor het belang van moderne kunst. Hun streven is immers behoud van het bestaande en scheppende kunst is per definitie gericht op verandering. In extremis zien we dat in dictaturen die scheppende kunst verbieden en boeken verbranden. En vanuit het gezichtpunt van de heersers terecht: kunst was en is immers bedreigend voor hun starre wereldbeeld.
Zover is het hier gelukkig nog niet. Maar de manier waarop het zittende kabinet met de botte bijl in het kunstaanbod hakt, toont wel aan dat van enig begrip voor de grote waarde van scheppende kunst in onze zich steeds ontwikkelende beschaving geen sprake is. Daartegen moeten de kunstenaars zich weren. Door hun eigen argumenten te gebruiken. In het algemeen belang.
Theo Monkhorst is schrijver. Vorige week verscheen zijn nieuwe roman ‘Vuil bloed’ bij De Witte Uitgeverij te Leiden.
|
|
|
Aria van een subsidietrekker |
|
|
|
Theo Monkhorst
|
|
zondag 26 september 2010 |
|
Mees, de artistiek leider en regisseur van theatergroep Alba sprak een indrukwekkend protest uit tegen de dreigende kaalslag in de cultuur. Hij staat hieronder.
Wij geloven in de omweg.
Wij geloven in de kracht van een ongekende taal, en niet in smoothies met smaakmakers.
Wij geloven in het koude zweet dat door het lied van een zanger sijpelt en sporen van zoete pijn bij u achterlaat.
Wij geloven in de schurk die buiten de lijnen loopt. Niet in de voorzieningen van de veiligheid.
Wij geloven in de waarheid van de verbeelding en niet in de weersverwachting.
Wij geloven in de kracht van onuitgesproken zinnen, en niet in de uitgeroepen troonredes.
Wij geloven in de onkuste kus. Niet alleen in de lipgloss van de Xfactor.
Wij staan voor de zelfgemaakte schepping, voor de wroetende kunstenaar, voor de vervanging van de ondragelijke werkelijkheid door de lokroep van de fantasie. En niet in tellsell.
Wij geloven in de opkomst van een te dikke danseres en niet in roekeloze afvalprogramma’s.
Leve de lege ruimte. Deze is ons heilig.
Als u dit met ons deelt, als u vindt dat ook deze visie de ruimte moet krijgen die zij nodig heeft om onze beschaving in stand te houden, draagt u dit dan uit waar u kunt en met alle middelen die u ter beschikking staan.
We staan aan de vooravond van een grote en bedreigende verandering binnen kunst en cultuur in Nederland. Of u moet straks 100 euro betalen voor een zitplaats bij een voorstelling van tot nu toe gesubsidieerde groepen als ALBA of u bent getuige van een kaalslag in ons land die z’n weerga niet kent.
Wij rekenen op uw gloeiend besef.
|
|
|
Tien stellingen over het kunstenbeleid in Den Haag |
|
|
|
Theo Monkhorst
|
|
zondag 06 juni 2010 |
D66 heeft zich in het nieuwe Haagse college van B&W laten inpakken door de kunstbarbaren van VVD en PvdA en is akkoord gegaan met een korting op het cultuurbeleid met 20 procent. Dat is twee keer zoveel als de bezuinigingen op andere gemeentelijke sectoren. En duidelijk blijk van het gesundes folksempfinden van populisten, dat moet worden uitgevoerd door de nieuwe wethouder van Cultuur, Marjolein de Jong van D66, de partij die zichzelf beschaafd noemt. Zij is ook nog wethouder van o.a. horeca en city marketing, wat in dit verband niet zonder betekenis is.
Haar oproep aan kunstinstellingen meer publiek te generen betekent een keuze voor middelmatigheid en massacultuur, is daarom per definitie conservatief en zal niet veel meer opleveren dan vermaak. Het een misverstand te denken dat kunst op dezelfde manier functioneert als de horeca. Ook de suggestie dat het bedrijfsleven meer moet meebetalen is onrealistisch in een tijd van een economische krimp, als bedrijven mensen moet ontslaan.
Wethouder De Jong staat daarom voor de opgave beleidskeuzen te maken. Er zullen slachtoffers vallen. De kaasschaaf methode werkt immers niet omdat daarmee alle kunstenaars en instituten getroffen worden en maar half hun werk kunnen doen.
|
|
Lees meer...
|
|
|
Herziening Haagse beleid beeldende kunsten dringend noodzakelijk |
|
|
|
Theo Monkhorst
|
|
donderdag 27 mei 2010 |
Heroverweging van het Haagse beeldende kunstenbeleid is dringend noodzakelijk. Daarbij moet worden overwogen de taken en subsidiestromen van Stroom te splitsen in enerzijds voorwaardenscheppend beleid ten behoeve van Haagse beeldende kunst en kunstenaars en anderzijds de beleidsvorming op het gebied van de stedelijke omgeving. Er is thans sprake van mogelijke conflicterend belangen tussen beide taken binnen Stroom.
Dit staat in een notitie die ik aan de wethouder van Cultuur en aan de Commissie Cultuur van de Haagse Gemeenteraad heb gestuurd.
De Stichting Stroom, heeft een jaarlijks budget van circa € 3 miljoen. Het wordt tijd de doelstellingen, het functioneren, de bevoegdheden en de verhouding tot het gemeentebestuur en het Haagse beeldende kunsten veld eens grondig tegen het licht te houden. Er zijn te veel onduidelijkheden, er is te weinig controle en de politiek dient zich duidelijker uit te spreken over de richting waarin deze subsidiestroom moet gaan. Ook zouden Haagse beeldende kunstenaars meer en actiever moeten worden betrokken bij het beleid, moet de inspraak transparanter en dient er een onafhankelijke beroepsinstantie te komen.
In het licht van de te verwachten discussie over bezuinigingen op het gemeente subsidiebeleid, pleit ik voor een sterke positie van de kunsten gezien het maatschappelijk en economisch belang daarvan. Een debat over het beeldende
kunstenbeleid samen met betrokkenen uit het kunstenveld kan tot versterking van dat beleid leiden.
De vrijwel integrale notitie is te lezen op www.monkhorst-verhalen.nl
|
|
|
<< Begin < Vorige 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Volgende > Einde >>
|
| Resultaten 5 - 8 van 125 |
