|
Emilia Galotti, gaat dat zien |
|
|
|
Han Mulder
|
|
vrijdag 12 november 2010 |
Met Emilia Galotti heeft het Nationale Toneel een bescheiden, maar topproductie op zijn repertoire. Het is een beroemd stuk van de 18e eeuwse Duitse schrijver Gotthold Ephraim Lessing. De oertekst is breed, verdeeld over vijf avondvullende bedrijven. De bewerking door de mensen van het Nationale Toneel neemt maar dik anderhalf uur in beslag. Maar in al zijn schraalheid is Emilia Galotti op het vierkanten podium van het Haagse Nationale Toneel Gebouw even drastisch en gruwelijk. Grand guignol rond wat in de programmafolder 'bevroren begeerte' wordt genoemd. De vader Odoardo die zijn dochter Emilia doodt nadat zij is verleid door de heerser over de regio, de prins van Guastalla. Lessing schrijft in een tijd dat de feodale verhoudingen beginnen te kraken. De Franse Revolutie laat niet lang meer op zich wachten. Maar de problemen die hij aankaart zijn van alle tijden. Het gaat om macht en begeerte, verleiding en bloeddorst.
In de aanpak van de jonge regisseuse Suzanne Kennedy krijgt het stuk iets van een summier maar onverbiddelijk kort verhaal waarin de Amerikaanse short story school uitblinkt. Een scheutje Raymond Carver – de grootmeester van de kale tekst – en bij het publiek op de tribune slaat de ontzetting toe. Alles gaat in sneltreinvaart voort naar de onvermijdelijke catastrofe. De acteurs zijn bewegende zetstukken. Er is voor niemand een uitweg.
Er wordt wel eens meesmuilend over Nederlands toneel gedaan. Het is inderdaad vaak nadrukkelijk als het 'en passant' zou moeten zijn. Of omgekeerd: te parlando als men het zou moeten uitschreeuwen. Met zo'n klassieker als dit stuk van Lessing hebben, hoe paradoxaal dat ook klinkt, moderne toneelmakers meer de vrije hand. Tenminste, als ze die hand zelf vrij maken. Kennedy en de acteurs doen dat met Emilia Galotti..
En Lessing is in menig opzicht verrassend eigentijds. Hij laat aan het eind van het stuk vader Odoardo zeggen – ik citeer de oertekst via mijn kersverse iPad uit een boekenproject voor de e reader geplukt! – : “Wer über gewisse Dinge sein Verstand nicht verlieret, der hat keinen zu verlieren!” Dat is te mooi en tevens te toegankelijk Duits om te vertalen.
Gaat dat zien in het Nationale Toneel Gebouw aan de Schouwburgstraat. Dat kan nog tot aan begin december. Of anders voor de mensen uit de provincie: van 7 tot en met 10 december in Frascati te Amsterdam.
|
|
|
iPad en een omgedraaide verrekijker |
|
|
|
Han Mulder
|
|
donderdag 14 oktober 2010 |
Hè, hè, die bordesscène zit erop. De waan van de dag netjes voetje aan voetje op de rode loper. Het is tijd om eens de tijdbalk op te rekken. Zich te buigen over eeuwen en nog eens eeuwen en te kijken, wat daarvan eigenlijk beklijft. Daarvoor hebben we ondermeer de archeologie.
Maar, archeologie is ook mensenwerk, want archeologen zijn mensen. Dat geldt natuurlijk niet louter voor archeologie maar voor alle menselijke activiteiten. We kunnen de dingen alleen maar overzien, laat staan begrijpen, vanuit onze begrenzing als mens. Onze waarnemingen zijn beperkt, de interpretatie van die waarnemingen is ook al weer gebonden aan onze tekorten en onvolmaaktheden. Ondertussen probeert iedere archeoloog naar beste kunnen en weten zijn werk te doen. Daarin verschilt hij niet van zijn bonafide medestervelingen.
Maar als hij graaft en onderzoekt doet hij dat dus met de bagage van zijn eigen tijd. Wat hij belangrijk en opmerkelijk vindt, is altijd de weerslag van wat hier en nu belangrijk wordt gevonden. Het is al heel vaak gezegd van geschiedschrijving in het algemeen: die zegt meer over de tijd waarin de historicus schrijft dan over het onderwerp van zijn aandacht. Dat kan ook niet anders omdat geschiedschrijving, daar zijn we weer, mensenwerk is.
|
|
Lees meer...
|
|
|
Begin nooit aan kappen op de schoorsteen |
|
|
|
Han Mulder
|
|
donderdag 26 augustus 2010 |
Deze week – het was zonnig, ook dat nog - belde in de morgenuren een man aan. In de Scheveningse Helmstraat waar ik woon, is al geruime tijd veel bouwactiviteit. Bij de buren in de tuin verrijst een soort bunker bij wijze van aanbouw. Verderop in de straat is men doende met een nieuw dak. Een hele colonne bestofte busjes behorende bij de bouwnijverheid staat geparkeerd, de meerderheid half op de stoep. En in die baaierd aan geschaaf, geklop en gehak, belde dus die man aan. Hij zei: “ik ben bij de buren op het dak geweest en heb vandaar gezien dat u geen kappen op de schoorsteen hebt. Daar krijgt u last van. Vocht in het rookkanaal. Gevaar van scheuren in de baksteen. Ik zag ook dat het bladlood wat los zat. Dat neem ik eventueel wel even mee.”Eventueel? Een welbespraakte man en naar later bleek een oplichter. De gelegenheid maakt de oplichter en dat mag ik alleen mijzelf euvel duiden. Ik liet de kwieke vijftiger binnen, wees hem de weg naar het dak en ik volgde hem met een keukenladdertje. Praatgraag was hij wel. Of ik ambtenaar was van huis uit. Dat was zijn vader namelijk ook geweest, 'bij rijkswaterstaat' preciseerde hij. Ja en hij kende de straat wel. Had er verderop niet een gezin gewoond met meisjes die heel mooi piano konden spelen? Inderdaad, dacht ik, dat was wel zo, zij het in een tamelijk grijs verleden. Enfin, zo begon het net van quasi beredeneerd bedrog zich al snel rondom mijn naïviteit te sluiten.
Vanaf het hoge platformpje aan de keukentrap hees de man zich razendsnel op het dak en deed mij , terug op het balkon mededeling dat er vijf schoorstenen voor regenkappen in aanmerking kwamen. Het viel niet te ontkennen: er stáán vijf open buizen op het dak, waarvan er overigens bij nader inzien maar twee de naam schoorsteen verdienen. De man ging weer subiet naar beneden. Drong erop aan om de deur achter hem toch vooral goed te sluiten. Na vijf minuten belde hij weer aan met in zijn hand vijf regenkappen die in het metier ook wel 'trekkappen' worden genoemd. Maar dat leerde ik pas later al googlend. Hij zei “handig voor u. Zo spaart u voorrijkosten uit. Dat is het eerste verdiend. En over btw doen we ook niet moeilijk. Handje contantje”.
De vijf kappen zaten er met een klein kwartiertje op. Dat het heel duur was, een klassiek voorbeeld van afleggerij, bleek eveneens pas later, toen ik me op internet informeerde. Je hebt al kappen van 10 euro. Welnu, mijn handje contantje voor vijf van die dingen passeerde zeer ruimschoots de 100 euro; ik durf het exact niet te zeggen. Ik wilde uiteraard wel de naam van de man. Hij mompelde iets van Eldon en voegde eraan toe dat hij dadelijk wel een naamkaartje in de bus zou gooien. Mooi niet en mooi nooit. Uitgekookt in het kwadraat, was die oplichter. Want in de straat stond wel een busje met 'Eldon Dakbedekking' erop, maar dat bleek bij navraag – wederom per internet – een keurig bedrijf voor op het dak dat niets met die ellendeling te maken had.
Al gauw kwamen de verhalen bij buren los, dat met grote regelmaat van dergelijke criminele geveltoeristen de straat besmetten. Die onbehoede schoorstenen op een dak zien, van de verwarring van alle bouwbedrijvigheid gebruik maken, scoren en maken dat ze wegkomen. Op het Scheveningse politiebureau aan de Nieuwe Parklaan vernam ik iets insgelijks, ofschoon de vriendelijke agent alles noteerde en zijn neiging tot meewarigheid onderdrukte. Google leerde mij bovendien dat regenkappen op schoorstenen behalve lelijk ook overbodig dus zinloos zijn.
De moraal van dit verhaal bestaat uit twee delen. Allereerst: koop niet aan de deur, stuur alle types onmiddellijk weg en laat zeker geen oplichters binnen met een verhaal over schoorstenen, lekken en scheuren in het metselwerk en regenkappen. Tweede onderdeel van het verhaal: hoe komt iemand als ik die zich rubriceert als tamelijk goed bij het hoofd en vervuld van een gezonde dosis argwaan jegens de medemens zo oliedom? Komt het door het totale gebrek aan kennis van bouwen en bouwsels? Was dat maar waar. Het is veel erger. Het is het op een moment suprême volledig ontbreken van inzicht in de intrinsieke slechtheid van de medemens als passant.
Een goede les, kortom. Zij het een dure en ook nog niet eens fiscaal aftrekbaar Want ja, ik betaalde die les 'zwart'.
(
Dit e-mailadres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit te kunnen bekijken
)
|
|
|
Behalve postbode ook postzegel einde nabij |
|
|
|
Han Mulder
|
|
maandag 16 augustus 2010 |
|
We hebben de afgelopen tijd hete tranen geplengd om het aanstaande vertrek van de postbode. Tegelijkertijd is in alle toonaarden de lof bezongen van deze functionaris. Hij was een opbouwwerker in tijden dat dit woord nog moest worden uitgevonden. Niet alleen in Nederland trouwens sprak de postbode tot de verbeelding. Neem maar de prachtige Italiaanse film Il Postino, waarin de timide postbode als postillon d’amour fungeert voor de heftige brieven schrijvende dichter Pablo Neruda. Neem het ondeugende chanson van Yves Montand, La Bicyclette, hoewel het daar eerlijkheidshalve meer gaat om de dochter Paulette dan om haar vader, ‘le facteur’. In Japanse steden schijnen echte krachtwijken te bestaan, dankzij de postbode die er iedereen kent en als het moet een waarschuwende vinger heft dan wel een bemoedigend woordje spreekt.
Enfin, in Nederland gaan ze er dus uit omdat niemand meer brieven schijnt te schrijven en de loonlijst van TNT niet langer aan de kosten van het maatschappelijk werk wenst bij te dragen. Zo blijft de beschaving alsmaar voortschrijden.
Net enigszins bekomen van de schrik, ontving ik toch weer een echte brief. Nou ja, ‘echt’?, hij was niet geschreven maar gedrukt. Hij kwam wel van TNT zelf. ‘Onze postzegels krijgen een cijfer’ stond er in grote letters boven. De tekst eronder ging monter verder: “TNT Post maakt frankeren makkelijker. Voortaan staat er geen euroaanduiding meer op de postzegels, maar een cijfer. Op postzegels voor brieven en kaarten tot en met 20 gram komt voortaan een 1 te staan. Afhankelijk van de bestemming staat op de postzegel de aanduiding Nederland, Europa of Wereld. Voor zendingen van 20 tot en met 50 gram binnen Nederland zijn er postzegels met een 2.” Op de achterkant van de brief staat die tekst nog een keer, geheel identiek. Misschien voor mensen die achterstevoren lezen, zoals dat ook wel gebeurt door ongeduldige lezers van detectives die meteen willen weten wie het heeft gedaan.
|
|
Lees meer...
|
|
|
