Zelfs de BBC moet tegenwoordig op de kleintjes passen. Sinds april zijn de uitzendingen van de World Service op de middengolf gestaakt. Dat is heel jammer voor al die luisteraars in Europa die met de World Service op stonden of er mee naar bed gingen. Voor menigeen gold zowel het een en het ander. Tot die categorie behoorde ikzelf.
Ik was nog eens extra teleurgesteld omdat ze in Londen juist voor de maand april een serie hadden aangekondigd met – vrij vertaald – de titel 'Op zoek naar de historische Jezus'.
Maar gelukkig is er internet en gelukkig bestaan er alerte websites met frisse links naar alle kanten. Zo kwam ik toch nog uitgerekend bij de BBC terecht. Daar blijkt het project rond de ware Jezus ondergebracht te zijn in de afdeling 'education'. Maar daaronder valt dan ook weer de mededeling te lezen, “you are in: Entertainment”. De conclusie is gerechtvaardigd, de BBC zet het onderwerp breed neer.
De maker van de serie is Jeremy Bowen. Hij was vroeger correspondent voor de BBC in het Midden-Oosten. Dan zit je dicht in de buurt, moeten ze gedacht hebben, want Jezus was gehuisvest in dat Midden-Oosten. Dat gebeurt trouwens vaker op redacties. Ons eigen NOS Journaal belt met zijn correspondente in Amman als het bijvoorbeeld in Bahrein hommeles is. Of met haar collega in Rio de Janeiro als er in Haïti een aardbeving is. Allemaal één pot nat, allemaal Zuid-Amerika, zullen ze – vermoed ik – gedacht hebben. En altijd Al Jazeera of CNN ook in de buurt. Daar kijkt die correspondent dan naar en doet vervolgens verslag.

Terug naar de zoektocht naar de Jezus van vlees en bloed. Jeremy Bowen pakt het serieus aan. Hij bekent dat het in eerste instantie nooit bij hem was opgekomen dat er zoiets was als een 'historisch' Jezus. “Ik dacht dat je op dezelfde wijze in Jezus moest geloven zoals je in God moest geloven”. Maar bij zijn onderzoek stuit Bowen als snel op het nodige historische materiaal dat het bestaan van Jezus als mens bevestigt. Dan spreekt hij over een geromaniseerde Jood die over Jezus heeft geschreven. Namen noemt hij niet op de site. Waarschijnlijk bedoelt hij Josephus Flavius, een al eeuwenlang betwiste bron voor betrouwbare kennis. Aan de hand van een Joodse schedel uit de eerste eeuw – na diezelfde Jezus – en met forensische en archeologische technieken is er ook nog een portret gereconstrueerd van zoals Bowen dat noemt ´the face of the Son of God´. Daar zet hij volledigheidshalve wel een vraagteken achter. Je ziet een licht getinte man met snor en volle baard. Die beharing maakt hem een stuk ouder, maar toch heeft hij met die priemende ogen vooral iets van Lionel Messi, dat Argentijnse wonderkind op voetbalschoenen.

We willen geschiedenis, maar we willen vooral geschiedenis met een gezicht erbij. Of het nu 'het meisje uit Yde' betreft, onze eigen aandoenlijke inconnue uit het Drentse veen, de gevelde Osama Bin Laden of Jezus van Nazareth. Het zijn de bekende dilemma's van de geschiedenis in het algemeen en van de archeologie natuurlijk in het bijzonder. Je moet er geen onverantwoordelijke dingen bij bedenken, maar helemaal zonder verhaal verkoopt en gaat het niet. Dat leidt tot open deuren en zelfs een gerenommeerd instituut als de BBC ontkomt er soms niet aan die in te trappen.
Bowen doet de kennelijk als onthulling bedoelde mededeling dat Jezus niet in een houten stal is geboren met stro in een kleine kribbe maar waarschijnlijk in een grot. Zoals nog steeds geregeld dier en mens geboren worden op de Westoever, voegt hij er voor de volledigheid aan toe. Zo, zo.


( Dit e-mailadres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit te kunnen bekijken )

Dit is een bewerking van de column van Han Mulder verschenen in het juninummer van Archeologisch Magazine