Was de ondergang van de Sovjet-Unie, die zich in 1989 na de val van de Muur pas goed doorzette, werkelijk onvermijdelijk? Niet per se. China bediende zich van dezelfde ideologie en werd net zo autoritair geregeerd als de Sovjet-Unie, en zal waarschijnlijk halverwege deze eeuw samen met de VS de belangrijkste economische grootmacht ter wereld zijn. De Sovjet-Unie, voor haar uiteenvallen in 1991 na de VS de machtigste staat ter wereld, bungelt in datzelfde rijtje ver achteraan.

Vandaag de dag kijken vele Russen met een zekere jaloezie naar China. Dat land is anders dan het hunne niet door een diep dal gegaan. Het is hard op weg de voornaamste concurrent te worden van de Verenigde Staten en sommigen zien China de VS zelfs voorbijstreven. In een voorspelling over de grootste economiëen ter wereld in deze eeuw, opgesteld door de Amerikaanse bank Goldman Sachs bungelt de voormalige Sovjet-Unie helemaal achteraan.
Was dat onvermijdelijk?

‘Moderniteit als nieuw beschavingstype. Ontwikkeling, problematiek en perspectief.’. Het klinkt bepaald niet opwindend, de laatste publicatie van emeritus professor Wim Couwenberg (83). Het zou een handboek kunnen zijn dat de voormalige Rotterdamse hoogleraar staatsrecht zijn studenten zou willen voorschrijven. En dan doe je tijdens het samenstellen ervan geen concessies om het leuker te maken, maar probeer je je onderwerp zo conscientieus en zo degelijk mogelijk uiteen te zetten. Maar ook al lijkt het op het eerste gezicht een handboek, dat is het niet. In feite gaat het hier om een bijzonder soort van autobiografie met, toegegeven, aanzienlijke pretenties. En wel van een man die zijn leven lang met huid en haar verslingerd was aan de publieke zaak in vrijwel al zijn aspecten en altijd heeft nagedacht over de vraag hoe hij zijn eigen positie daarin moest markeren en wel zo dat die samenleving niet zou ontsporen.