|
Berlijners zijn toeristen beu |
|
|
|
Marjolijn Uitzinger
|
|
woensdag 11 mei 2011 |
Berlijn - Aan de overkant van mijn huis wordt een hotel gebouwd. Een groot hotel, van acht verdiepingen. Het is erg dichtbij, de onverstaanbaar schreeuwende bouwvakkers zwaaien mij toe als ik op het balkon zit. Al een jaar lang word ik elke ochtend om zeven uur gewekt door dreunende vrachtwagens en snerpende zaag- en boorgeluiden, mijn fraai gestucte plafond in de voorkamer vertoont een scheur. Het hotel krijgt 80 kamers en vijf suites met een dakterras, op 1 september moet het klaar zijn. Om de hoek is vorige maand ook al een nieuw hotel geopend en in een parallelstraat de afgelopen maanden nog eens twee. Als ik uit het raam kijk zie ik bij Bahnhof Zoo de toren van het nieuwe Waldorf Astoria dat eind dit jaar open gaat.
Berlijn is een toeristenmagneet, staat nummer drie op de Europese ranglijst na Londen en Parijs en heeft Rome naar de vierde plaats verdrongen. Het bureau voor toerisme, Visit-Berlin, waarschuwt al jaren voor overcapaciteit, maar daar trekt niemand zich iets van aan, als paddestoelen blijven de hotels uit de grond schieten, vanaf de meest luxe vijfsterrenpaleizen tot aan de eenvoudigste jongeren-hostels. Tot op heden redden ze het allemaal met gemak, de enige slachtoffers zijn de romantische, morsige pensions in oude huizen die het loodje leggen in de strijd tegen de goedkope arrangementen van de grote hotels met hun moderne comfort en het voortdurend uitdijende aanbod aan vakantieappartementen.
Twintig miljoen overnachtingen per jaar zijn niet genoeg; het stadsbestuur koerst op 30 miljoen in 2020. De toeristenindustrie wordt voor Berlijn steeds meer de kurk waarop de economisch zwakke stad kan drijven. Bijna een kwart miljoen mensen verdienen daarin hun dagelijks brood, het toerisme levert miljarden op aan belastingeninkomsten. Een zakencentrum zal Berlijn niet worden, daarvoor ligt de stad te excentrisch en kan zij niet concurreren met bijvoorbeeld een stad als Frankfurt. Niet voor niets laat Lufthansa de hoofdstad zo goed als links liggen - het aanbod van zakelijke passagiers is te gering.
Alle reden dus om tevreden te zijn over de steeds stijgende toeristenstroom. Maar de Berlijners mopperen. Dat ligt in hun aard, een vrolijk volkje is het niet. En van de toeristen hebben veel mensen hun buik vol. Natuurlijk niet van de nette museumgangers, maar van de jongeren die naar Berlijn komen om lol te maken. Die maken herrie, zijn dronken, laten hun troep overal liggen, piesen en kotsen op straat. En dat 24 uur per dag. Wie door het populaire party-circuit Kreuzberg loopt, kan affiches zien met Berlin –een hartje – U, Berlin loves you – maar dan met een aggressief zwart kruis door het rode hart. Berlin loves you not. Het is maar dat je het weet, toeristje!
De politiek moet natuurlijk iets met deze aversie doen. Vooral de Groenen doen van zich horen. Een van de afgevaardigden in het stadsdeel Kreuzberg is een campagne begonnen onder het motto: ‘Help, de toeristen komen’. Kernpunten: geen nieuwe hostels met meer dan 100 bedden, winkeliers en snackbars die tot laat open zijn moeten meehelpen het afval op te ruimen, hotels moeten een campagne voeren om hun gasten erop te wijzen dat ze een beetje rekening houden met anderen. Het stadsbestuur, de Berlijnse senaat, erkent dat er overlast is, maar wil toch een welkomst-cultuur voor de toeristen handhaven, vooral vanwege het economische belang. Geprobeerd wordt de jonge toeristen te verspreiden over de stad, maar dat lukt slechts met mate; jongeren weten waar de hot spots zijn en daar gaan ze ook heen.
Een succesje voor de klagende Berlijners is inmiddels geboekt. De beroemde/beruchte Admiralbrücke, de Jugendstil-brug over het Landwehrkanal, moet sinds kort om tien uur ’s avonds worden ontruimd. Elke avond komen daar honderden jonge Berlijners en toeristen uit de hele wereld samen om lekker te feesten, muziek te maken, bier te drinken. Tot voorkort duurde dat feest tot zonsopgang. De omwonenden in Kreuzberg kregen schoon genoeg van het lawaai en de troep die achterbleef als de jonge gasten waren vertrokken. De klaagzangen in de media waren niet van de lucht.
Deze jarenlange strijd heeft er nu toe geleid dat de politie tegen half tien op de brug verschijnt om vriendelijk erop aan te dringen dat de jongens en meisjes elders hun vertier zoeken. Dat doen ze netjes en ontspannen, in het Duits en in het Engels, en ze zijn ook nog zo aardig om te vertellen welke clubs, discotheken en biertuinen een prettig alternatief vormen. Tot op heden verloopt de ontruiming van de brug zonder incidenten. Goed nieuws voor de omwonenden, maar geen structurele oplossing: Berlijn zal eraan moeten wennen dat haar populariteit elk jaar toeneemt. En dat heeft niet alleen voordelen.
Dit e-mailadres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit te kunnen bekijken
|
|
|
Er zijn nog helden: Chodorkovski |
|
|
|
Marjolijn Uitzinger
|
|
woensdag 13 april 2011 |
Berlijn – Ruslands staatsvijand nummer één is hij: Mikail Chodorkovski. Acht jaar geleden werd de voormalige baas van het olieconcern Yukos gearresteerd en sindsdien slijt hij zijn dagen in Siberische ´opvoedingskampen´ en Russische gevangenissen. Eind oktober vorig jaar werd hij, 47 jaar oud, tot nog eens 6 jaar cel veroordeeld. Maar wie denkt dat de glimlachende oligarch nu wel een toontje lager zal zingen, heeft het mis. Deze week gaf hij een vrijmoedig schriftelijk interview aan de Duitse krant Die Welt, waarin hij Poetin vergeleek met Stalin. Chodorkovski verklaarde dat ´de jurist Poetin en de bandiet Stalin de onafhankelijkheid van de rechtspraak op dezelfde manier interpreteren´. Stalins motto was: voor de rechter brengen en doodschieten. ´En Poetin zei voor de uitspraak van de rechter al: hij moet naar de gevangenis. Het oordeel lag vooraf vast.’
Mikail Chodorkovski is de rijkste man in Rusland; zijn vermogen wordt volgens het Amerikaanse blad Forbes geschat op ruim 15 miljard dollar. Het succes van deze ondernemer moet velen een doorn in het oog zijn geweest. Jaloezie is de motor van de klassenstrijd, zei Jan Schaefer al. Hoe dan ook, de oliemagnaat werd in 2003 gearresteerd op verdenking van verduistering en belastingontduiking, maar het is duidelijk dat zijn oppositionele houding en zijn strijd voor het vrije ondernemerschap de werkelijke reden van zijn vervolging waren. Zelf zegt hij dat Boris Jeltsin, rector van de hogeschool waar hij studeerde, hem respect voor de vrijheid van meningsuiting en voor minderheden heeft bijgebracht.
Via Chordorkowski’s advocaten heeft Die Welt een vragenlijstje naar de beroemde gedetineerde gesmokkeld waarop hij, gezien de omstandigheden, zeer moedige antwoorden gaf. Poetin zal not amused zijn. Toch is van rancune of haat in het interview niets te bespeuren. Chodorkovski gelooft in zijn land en hoopt dat de route naar democratie zal worden voortgezet. Medvedjev, de huidige president, is volgens hem wel degelijk voorstander van hervormingen, maar het ´poetinisme’ staat daarbij in de weg.
´Poetin is geen communist maar een autocraat en een aanhanger van het staatskapitalisme. Hij vermijdt nog steeds de inzet van uiterste middelen, maar duldt geen invloedrijke onafhankelijke oppositie’, aldus Chodorkovski, die zich van Poetins politiek afkeerde toen de belangrijkste onafhankelijke televisiezender NTV verboden werd.
Hij leest, hij schrijft artikelen, hij probeert de pesterijen van de bewakers te negeren. Voortdurend wordt hij in de gaten gehouden, ook door mede-gedetineerden; tijdens de rechtszitting bleek dat de gevangenisleiding opdracht had gekregen hem het leven zuur te maken. De strafkolonie in Siberie, waar hij twee jaar doorbracht, was ook geen pretje, maar heel wat beter dan de gevangenis, zegt hij zelf. Mikail Chodorkovski’s bestaan lijkt uitzichtloos - zo lang er in Rusland niets verandert zit hij vast. Misschien wordt hij op grond van zijn uitspraken in dit interview over 6 jaar opnieuw veroordeeld. Toch zwijgt hij niet. Wat een held.
Dit e-mailadres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit te kunnen bekijken
|
|
|
De uitglijers van Angela Merkel |
|
|
|
Marjolijn Uitzinger
|
|
maandag 21 maart 2011 |
Berlijn - Je kunt veel van Angela Merkel zeggen, maar een blunderaar was ze nooit. Wel berekenend, koel, afwachtend, ze steekt niet gauw haar nek uit en heeft weinig visie. Ze kijkt hoe de hazen lopen en is - u kent het beeld - meer van het type ‘de boel bij elkaar houden’. Bovendien lijkt ze vriendelijker dan ze is: als ze een beetje kritisch wordt bejegend, door de pers bijvoorbeeld, wordt ze venijnig en arrogant. Echte persoonlijke charme en warmte laat ze zelden zien. Daarom is ze bij de Duitsers ook niet bijzonder populair, al staat ze nummer één in de top-tien. Dat is meer bij gebrek aan beter sinds het aftreden van de stralende Karl-Theodor zu Guttenberg, die na zijn vertrek geliefder schijnt te zijn dan ooit.
En nu heeft Merkel zich in een lastig parket gedraaid, waaruit ze zich moeilijk meer kan bevrijden. Stomme verbazing bij vriend en vijand, toen Duitsland zich vorige week vrijdag in de Veiligheidsraad onthield van stemming over militaire actie tegen de halfgare Lybische leider Gaddafi. De hele beschaafde wereld deed mee, griezelige grootmachten als China en Rusland onthielden zich van stemming, maar wat zagen we daar: ook Duitsland gaf geen steun aan militair ingrijpen en mocht daarvoor de gelukwensen in ontvangst nemen van een andere halve gare, de Venezolaanse leider Chavez.
Verbijstering en boosheid bij de alliantie. Merkel schrok zich alsnog een hoedje van de reacties die er niet om logen (ook in het binnenland) en reisde daags erna naar Parijs om de bondgenoten ervan te overtuigen dat Duitsland heus wel een betrouwbare partner is: wij gaan meer doen in Afghanistan zodat de NAVO haar handen vrij heeft voor Lybie, was de slappe toezegging waarmee Frau Bundeskanzlerin probeerde het tij te keren.
Ook Guido Westerwelle, de liberale minister van Buitenlandse Zaken, krijgt ervan langs in de media en in de politiek. Hij bracht al een bezoek aan Tunis en Cairo en werd daar luid toegejuicht als een van de bevrijders, maar nu het op daden aankomt staat hij met lege handen. Volgens ingewijden had hij erop gerekend dat de Amerikanen, die steeds hadden verklaard tegen een vliegverbod te zijn, tijd zouden willen winnen en dat ook een land Portugal tegen zou stemmen, maar niets bleek minder waar. Amerika trok de kar, de bondgenoten volgden en uiteindelijk stonden de Duitsers gewoon in hun hemd.
Deze aarzelende houding zal uiteraard te maken hebben met het oorlogstrauma en de begrijpelijke terughoudendheid om Duitse soldaten in te zetten in oorlogssituaties. Sinds 1990 is dit voortdurend onderwerp van debat geweest. Duitsland wil zich niet in deze oorlog laten betrekken, zei Westerwelle. Consequent is het niet: de Duitse militairen zijn de laatste twee decennia regelmatig ingezet en ook in Afghanistan heerst in feite een oorlogstoestand, zoals Zu Guttenberg na zijn talrijke bezoeken aan de troepen aldaar steeds opnieuw benadrukte. Deze aanvallen en het afsluiten van het luchtruim is iets dat de landen van de Arabische Liga zelf hebben gevraagd, dus van een post-koloniale oorlog kun je werkelijk niet spreken.
Nu zit Merkel met de handen in het haar. ´De grootste diplomatieke blunder sinds 1949´ (het ontstaan van de Bondsrepubliek) honen de kranten en de oppositie. En de binnenlandse politieke situatie is al niet veel vrolijker: de regering-Merkel, verklaard voorstander van een langere looptijd van de kerncentrales, besloot na de ramp in Japan pardoes de oudste zeven atoomcentrales in eigen land voorlopig te sluiten en de rest grondig te controleren.
Vanwaar dit paniekvoetbal? Welke gebeurtenissen spelen op de achtergrond een rol? De Duitse bevolking, toch al niet zo geporteerd voor kernenergie, moet dit jaar in zeven Bundesländer naar de stembus. En de CDU heeft veel moeite het hoofd boven water te houden. Gauw ingrijpen, dacht de (fysica!) Angela Merkel. Maar zo dom zijn de Duiters nu ook weer niet; bijna zeventig procent ziet dit besluit als een verkiezingsstunt.
De enige die tevreden zal zijn met deze gang van zaken, is de parmantige Franse president Sarkozy. De doorgaans zo kritische Franse pers prijst hem de hemel in: Frankrijk heeft zijn prestige in de wereld heroverd en een historische diplomatieke overwinning geboekt. Met dank aan Angela en Guido.
Dit e-mailadres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit te kunnen bekijken
|
|
|
De engel is gevallen |
|
|
|
Marjolijn Uitzinger
|
|
woensdag 02 maart 2011 |
Berlijn - De Messias werd hij zelfs al genoemd, de Duitse adellijke minister van Defensie Karl-Theodor zu Guttenberg. Een zorgvuldig geplande carrière met een planmatig opgebouwd netwerk in Duitsland en Amerika wierp zijn vruchten af: hij schoot als een komeet omhoog in de politiek en in de kiezersgunst, met een populariteit waarvan de koele kikker Angela Merkel alleen maar kon dromen. Elke week in de glossy’s en de societyrubrieken van kranten en televisiezenders. Maar zu Guttenberg had zijn hoofd zo in de wolken dat hij vergat naar zijn voeten te kijken. Daar lag de bananenschil, in de vorm van een dissertatie met honderden passages die domweg zonder bronvermelding of aanhalingstekens waren overgenomen uit kranten en wetenschappelijke publicaties.
En nu is de Messias ten val gekomen. Gisteren kondigde hij zijn aftreden aan. Zijn doctortitel was hij al kwijt. Een drama waarbij Shakespeare zijn vingers zou aflikken.
Zijn vertrek kwam als een donderslag bij heldere hemel, ondanks de bedreigde positie van de minister. De wetenschap roerde zich; maar liefst 50.000 academici hadden zich op facebook tegen zu Guttenberg uitgesproken en zijn eigen promotor had inmiddels laten weten dat hij te overhaast had gereageerd op de berichten over plagiaat (´geen sprake van´), dat was een te snelle conclusie was geweest, hij kende de feiten toen niet en hij distantieerde zich nu van het ondeugdelijke wetenschappelijke werk dat hij had begeleid. De wetenschapsminister (CDU) had de avond tevoren haar collega ook al keihard laten vallen en de opiniepeilingen lieten een lichte teruggang zien in de steun voor zu Guttenberg. Het begin van een trendbreuk?
Commentatoren speculeerden in de ochtenrubrieken op televisie over de overlevingskansen van de minister. Die werden per saldo vrij groot geacht, behalve wanneer alsnog een ghostwriter zou opduiken die zijn met een summa cum laude gehonoreerde dissertatie aan elkaar geplakt zou hebben. Dank u wel, en dan nu het weerbericht. Er hing niets in de lucht. Ook Angela Merkel stond gisterochtend nietsvermoedend op de technologiebeurs Cebit in Hamburg toen zij een sms’je kreeg van haar minister. Ze was volgens insiders waarachtig verrast en reisde onmiddellijk terug naar Berlijn.
In haar verklaring wrong de Bondskanselier zich in duizend bochten om de indruk te vermijden dat zij schuldig was aan het vertrek van Karl-Theodor. Zij prees hem de hemel in en zinspeelde zelfs op de mogelijkheid dat zij in de toekomst nog eens zou samenwerken met dit ´buitengewone politieke talent´ en deze ´charismatische´ bewindsman. Zelf gaf hij in een verklaring toch weer de media de schuld: als de aandacht zo op zijn persoon was gericht in plaats van op zaken als de strijd in Afghanistan, kon hij die verantwoording niet meer dragen.
Het was een beheerst-emotionele verklaring, met erkenning van zijn eigen fouten, die hem misschien had kunnen redden, als hij in eerste instantie die toon had aangeslagen. Maar de afgelopen twee weken was het voortdurend overmoed en arrogantie troef, gepaard aan houterigheid in plaats van de bekende charme en steeds meer verbetenheid toen hij zag hoezeer de grond onder zijn voeten afbrokkelde. Wat nu precies de doorslag heeft gegeven is niet duidelijk. Hij eindigde zijn verklaring met de woorden dat hij altijd graag heeft gevochten, maar dat hij het eind van zijn krachten heeft bereikt. Zelf denk ik dat het openbaar ministerie hem ondershands heeft gewaarschuwd dat er een strafrechtelijk onderzoek komt naar de beschuldigingen van plagiaat en misbruik van de doctortitel. Inmiddels zouden 8 aanklachten tegen hem zijn ingediend.
En dan was het natuurlijk einde oefening geweest. Het zou me niets verbazen als men zu Guttenberg op deze wijze de kans heeft willen geven de eer aan zichzelf te houden. Maar helaas, te weinig eer en veel te laat.
Dit e-mailadres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit te kunnen bekijken
|
|
|
Zu Guttenberg blijft bungelen |
|
|
|
Marjolijn Uitzinger
|
|
woensdag 23 februari 2011 |
Berlijn – Zu Guttenberg, de Duitse minister van Defensie die beschuldigd wordt van plagiaat in zijn proefschrift, heeft een pittige vragenronde in de Bondsdag achter de rug. De doorgaans zo arrogante superstar ging door het stof maar moest tegelijkertijd overeind blijven, en dat deed hij rustig en bekwaam. Hij was overbelast geweest en had onopzettelijk fouten gemaakt, luidde zijn verklaring. De linkse oppositie dringt aan op zijn aftreden, maar zijn partij, CDU/CSU, houdt hem overeind.
Toch is zu Guttenberg nog niet uit de zorgen. Volgens krantenberichten zou hij nota’s van de wetenschappelijke dienst van de Bondsdag overgeschreven hebben. De minister heeft wel van die dienst gebruikt gemaakt en uit vier stukken geput, maar hij houdt vol dat hij de ´Doktorarbeit´ persoonlijk heeft geschreven. Een belangrijk punt, want als mocht blijken dat er een ghostwriter aan het werk is geweest, kan zu Guttenberg alsnog zijn biezen pakken.
Intussen is de adellijke bewindsman bij het kiezersvolk niet stuk te krijgen. Volgens elk opinieonderzoek vindt een grote meerderheid van de Duitsers nog steeds dat hij niet hoeft af te treden. En Angela Merkel, wier partij afgelopen zondag bij de belangrijke Hamburgse verkiezingen een historische nederlaag leed, kan het zich eenvoudigweg niet veroorloven de populaire Freiherr te laten vallen.
Toch zou daarvoor alle reden zijn. Zu Guttenberg schiet in deze affaire de ene bok na de andere, maar biedt dan (niet al te nederig) zijn excuses aan en beent weg naar de volgende faux pas. Zijn Pavlov-reactie na de onthulling dat een groot aantal passages in zijn proefschrift is overgeschreven uit andere publikaties (zoals krantenartikelen) zonder aanhalingstekens of bronvermelding, was dat de beschuldigingen ´abstruss´ waren, laten we zeggen kant noch wal raakten.
Leugen nummer één. Want toen steeds meer gecopieerde passages (inmiddels te vinden op 270 van de 407 pagina’s) werden onthuld en de universiteit van Bayreuth, waar hij gepromoveerd is, een diepgaand onderzoek aankondigde, deed hij een stapje terug. Hij erkende dat er misschien fouten gemaakt waren in de bronvermelding en kondigde vrijdag aan dat hij tijdelijk de doctortitel niet zou gebruiken. Let wel, met de nadruk op vorübergehend. Maar de storm ging niet liggen. In de media werd zelfs gesproken over een ghostwriter. Zu Guttenberg zat in het nauw.
En dus vluchtte hij naar voren. Op een partijbijeenkomst maandagavond trok de minister het boetekleed aan: hij had het weekend gebruikt om het proefschrift nog eens te lezen en inderdaad, er waren - onbewust - ernstige fouten gemaakt. Dus het was heel juist geweest dat hij vrijdag al had besloten voortaan van zijn doctortitel af te zien. Het woord tijdelijk viel opeens niet meer. Leugen nummer twee.
Daarna richtte de minister zijn pijlen op de pers: de media stonden zo bol van de verhalen over voetnoten en aanhalingstekens dat het nieuws over drie gedode Duitse soldaten in Afghanistan een bericht in de zijlijn werd. ´Excellente Journalistik, meine Damen und Herren!’ En de zaal maar klappen. Bedenk wel: het boulevardblad Bild mag zo ongeveer mee naar bed met Karl-Theodor en Stephanie, en talkshowhost Johannes B. Kerner mocht in december vanuit een geïmproviseerde studio in Afghanistan een speciale aflevering van zijn programma uitzenden. Hoofdgast: de minister, die samen met zijn vrouw op bezoek was bij de troepen. Kerner mocht meereizen. De minister is namelijk al jaren niets liever dan de hoofdgast, maar nu even niet.
Het moet ook wel zuur voor hem zijn: op twitter en internet vliegen de grappen laag over en op youtube zijn allerlei filmpjes te zien waarop hij in zijn hemd wordt gezet, zoals het lied Copy Paste van een band uit Augsburg. Refrein: ´Denn ich hab‘ alles nur geklaut, ich bin der Fußnotenentferner, mein Doktortitel ist versaut, da helft mir nicht mal mehr der Kerner.´
De universiteit van Bayreuth heeft laten weten dat zij geen boodschap heeft aan het het besluit van zu Guttenberg om af te zien van zijn doctortitel. Hij heeft de universiteit gevraagd de titel terug te nemen, waarvan akte, maar de uiteindelijke beslissing ligt bij de universiteit van Bayreuth. Het onderzoek gaat normaal door en daarvoor neemt men alle tijd die nodig is. En intussen is zu Guttenberg aangeschoten wild. Met angst in het hart zal hij elke morgen de ochtendbladen openslaan.
Dit e-mailadres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit te kunnen bekijken
|
|
|
