Het plotselinge aftreden van Birgit Donker als hoofdredacteur van NRC Handelsblad is nog steeds met veel mist omgeven. Officieel was een verschil van mening binnen de directie de reden. Het zou gaan om de journalistieke autonomie en de redactionele zeggenschap over andere uitgaven dan de dagelijkse kwaliteitskrant. Tegelijk haastte iedereen zich te verklaren dat die autonomie geen moment in gevaar was en dat het redactiestatuur onverkort overeind stond. Maar wat is dan het probleem? Bij elke krant is wel eens een gezonde discussie over de koers en de verkoopcijfers. Hier is kennelijk meer aan de hand. Het gaat om de vraag: wie is de baas? Media-ondernemer Derk Sauer of de redactie?

Vreemd is wel dat de lezers van NRC Handelsblad volstrekt in het ongewisse worden gelaten. Zou het een conflict bij Shell of de FNV betreffen, dan stonden de kolommen vol. Nu, drie dagen later, zwijgt de krant nog steeds in alle talen. Op een wollige mededeling van Birgit Donker na en een zouteloze verklaring van de anders zo strijdbare redactie. Weten zij ook niet wat er aan de hand is, of ligt het zo delicaat dat iedereen beschaamd zijn mond houdt? Is het teveel moeite om één redacteur aan te wijzen die mandaat krijgt om onafhankelijk de kwestie te volgen en de lezers een beetje wijzer te maken?
Birgit Donker gaat in dit bizarre gevecht niet geheel vrijuit. Zij had nooit toe moeten treden tot de directie en zeker niet in een minderheidspositie. Daarmee geef je je onafhankelijke positie al bij voorbaat op. Een positie die bij NRC Handelsblad altijd ijzersterk was. De hoofdredacteur was de baas. De directie ging over de bezorging en het type drukpers. En stelde jaar in jaar uit het redactiebudget vast, dat met hetzelfde ritme steevast fors werd overschreden.

Die idyllische tijd zonder veel concurrentie, hoogstens op ideologisch gebied, is echter verleden tijd.

De levens van Joseph Luns en Prins Bernhard vertonen verbluffende parallellen, zeker in de eerste 30 jaar. Uit hun recent verschenen biografieën blijkt dat hun carrières volstrekt gelijk opliepen. Ze waren precies even oud (zomer 1911), ze gingen beiden rechten studeren met matig resultaat. Ze werden in mei 1933 lid van de Nationaal Socialistische partij. Beiden legden dat lidmaatschap vrijwel gelijktijdig neer in 1936, om dezelfde opportunistische reden. Weinig intellectuele diepgang, maar beslist snel van begrip en vol levenslust. Geen sporen verdiend in de krijgsmacht en mede daardoor een levenslange fascinatie voor decorum, uniformen en eremedailles.

Ik had even het visioen het duo te zien flaneren op de Berlijnse Kurfürstendamm, waar ze beiden in de jaren dertig studeerden. Op weg naar de champagne en vooral naar dames met geld, het liefst van adellijke huize. Lachend, een anjer en het partijspeldje in de revers van hun smetteloze kostuums.

Helaas, er zit drie jaar tussen. Luns had wat langer over zijn studie gedaan dan Bernhard. Ze hebben elkaar in Berlijn niet ontmoet. Ze begonnen dus na die heerlijke Berlijnse tijd niet tegelijk aan hun eerste baantje: een op voorspraak van relaties in de schoot geworpen stageplaats, resp. bij IG Farben en BuZa.
Later kwamen ze elkaar wel degelijk tegen. Ze steunden elkaar en bleken goed overweg te kunnen.

Hij was al 32 jaar. Echt goed richting geven aan zijn leven kon hij niet. Hij reed wel eens auto’s in de sloot. En biertjes liet hij niet staan, zo te zien. Zijn bezigheden waren wat onduidelijk. Zijn karakter ook.
Nederland wist niet precies wat het aan hem had. Geen intellectueel, maar ook geen domme playboy. Iets ertussen in. Onze toekomstige koning, dat was het enige wat min of meer zeker was.
Toen kwam Maxima. Uit het niets op een feestje beland in Sevilla. Une coupe de foudre aan beide kanten. In het geheim elke week naar New York waar consul Bob Hiensch hem en zijn gewapende bewakers met de grootste moeite telkens door de douane moest loodsen.
De rest is bekend. Hij werd een ander mens en Nederland sloot hem, maar vooral zijn vrouw, in de armen.
Wat zou hij geworden zijn zonder Maxima? Die vraag rijst op uit zijn zojuist verschenen biografie. Een soort prins Charles, even beklagenswaardig? En later als koning, duidelijk minder getalenteerd dan zijn moeder? Het antwoord valt niet te geven. Hij is wel veranderd en gegroeid. Opnieuw: dankzij Maxima.

Zij is slim en charmant. Maar ook wispelturig en eigenwijs. Haar algemene ontwikkeling vertoont grote gaten. Sommigen twijfelen aan haar geestelijke stabiliteit.
Even leek zij van het toneel verdwenen na de nederlaag van haar headhunter John McCain tegen Barack Obama en haar verassende vertrek als gouverneur van Alaska.
Maar vorige week dook ze opeens op als spreker op de Tea Party, een club oer-conservatieve Amerikanen die vinden dat niet alleen de ‘socialist’ Obama het Amerikaanse erfgoed verkwanselt, maar ook de Republikeinse partij.
Niemand twijfelt er intussen aan dat Sarah Palin in 2012 een gooi gaat doen naar de nominatie voor het presidentschap. Maar een recent verschenen boek, Game Change, toont duidelijk aan dat zij daarvoor volstrekt de kwaliteiten mist. Sterker nog, het zou niet minder dan rampzalig zijn.