De levens van Joseph Luns en Prins Bernhard vertonen verbluffende parallellen, zeker in de eerste 30 jaar. Uit hun recent verschenen biografieën blijkt dat hun carrières volstrekt gelijk opliepen. Ze waren precies even oud (zomer 1911), ze gingen beiden rechten studeren met matig resultaat. Ze werden in mei 1933 lid van de Nationaal Socialistische partij. Beiden legden dat lidmaatschap vrijwel gelijktijdig neer in 1936, om dezelfde opportunistische reden. Weinig intellectuele diepgang, maar beslist snel van begrip en vol levenslust. Geen sporen verdiend in de krijgsmacht en mede daardoor een levenslange fascinatie voor decorum, uniformen en eremedailles.

Ik had even het visioen het duo te zien flaneren op de Berlijnse Kurfürstendamm, waar ze beiden in de jaren dertig studeerden. Op weg naar de champagne en vooral naar dames met geld, het liefst van adellijke huize. Lachend, een anjer en het partijspeldje in de revers van hun smetteloze kostuums.

Helaas, er zit drie jaar tussen. Luns had wat langer over zijn studie gedaan dan Bernhard. Ze hebben elkaar in Berlijn niet ontmoet. Ze begonnen dus na die heerlijke Berlijnse tijd niet tegelijk aan hun eerste baantje: een op voorspraak van relaties in de schoot geworpen stageplaats, resp. bij IG Farben en BuZa.
Later kwamen ze elkaar wel degelijk tegen. Ze steunden elkaar en bleken goed overweg te kunnen.

Er zijn nog meer overeenkomsten. Weinig geld van huis uit, wel ouders met een sterke sociale ambitie. Soms kampend met hun gezondheid, maar toch vol energie. Hun nazi-verleden werd steevast verdonkeremaand. Toen het desondanks aan het licht kwam, fabriceerden beiden de leugen dat het hun broer (resp. Achwin en Huib) was geweest, die hen had opgegeven. Ook andere minder welgevallige feiten werden verdoezeld of verdraaid. Hun komaf werd opgewaardeerd. De moeder was Bernhard was helemaal geen prinses. En Joseph Luns deed het voorkomen alsof zijn moeder van Belgische adel was. Beiden waren ook enorm ijdel. Luns liet op zijn 18e de volgorde van zijn voornamen omdraaien omdat hij dat ritmisch beter vond staan.

Kortom een mooi duo. Over hun latere contacten is de biograaf van Luns, Prof. Albert Kersten, vrij summier. Luns deed bij zijn Duitse ambtgenoot Von Brentano een goed woordje voor Bernhard om diens (onterechte) claim op schadevergoeding voor zijn inbeslaggenomen landgoed in Polen te honoreren. En Luns was natuurlijk als houwdegen tegen de pacifistische Hofmans kliek rond Juliana en steunde Bernhard daarin voluit. Ook was hij net als Bernhard faliekant tegen de huwelijkskandidaten van Beatrix en Margriet. Reden: hun afkomst was niet voornaam genoeg. En dat vonden beiden slecht voor het aanzien en dus het voortbestaan van de monarchie.

Luns was oerconservatief. Van de moderne tijd en ontwikkelingen in zijn eigen katholieke kerk begreep hij niets. Hij had een sterke nostalgie naar het verleden. Naar de grandeur van Nederland in vroeger eeuwen, met een wereldrijk en bijbehorende marinevloot. Zijn obsessie met het Indonesië van Soekarno werd daardoor bepaald. Zijn koppig vasthouden aan Nieuw Guinea, dat enkele tientallen Nederlandse soldaten onnodig het leven heeft gekost, was daar een voorbeeld van. Hij had niets op met dat land of de zelfstandigheid van de Papoea’s. Hij wilde louter een militair steunpunt in Oost-Azië, waardoor Nederland (lees: hijzelf) op het wereldtoneel een rol kon blijven spelen.

Vrijwel ongehinderd kon hij die tot falen gedoemde politiek voortzetten. Want was hij populair en had gezag in zijn KVP en later ook bij de rest van de bevolking. Niemand durfde hem tegenspreken, ook de Tweede Kamer niet, bang door zijn scherpe tong en bon mots te worden weggezet. Alleen Bobby Kennedy heeft hem een keer ongezouten de waarheid gezegd. In plaats van diens woorden serieus te nemen, trilde heel Nederland van verontwaardiging over de harde toon van die brutale snotjongen. En dat tegen onze Luns!

De biografie van Kersten geeft geen scherp eindoordeel over Luns. En al helemaal niet over zijn persoonlijkheid of privé-leven. Het is een doorwrochte archiefstudie over zijn politieke loopbaan. Een loopbaan die onder andere via Berlijn uitmondde in Den Haag en de rest van de wereldbol. Net als die van zijn evenknie en geestverwant Bernhard van Lippe.
Met recht: een paar apart.

Dit e-mailadres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit te kunnen bekijken