Het plotselinge aftreden van Birgit Donker als hoofdredacteur van NRC Handelsblad is nog steeds met veel mist omgeven. Officieel was een verschil van mening binnen de directie de reden. Het zou gaan om de journalistieke autonomie en de redactionele zeggenschap over andere uitgaven dan de dagelijkse kwaliteitskrant. Tegelijk haastte iedereen zich te verklaren dat die autonomie geen moment in gevaar was en dat het redactiestatuur onverkort overeind stond. Maar wat is dan het probleem? Bij elke krant is wel eens een gezonde discussie over de koers en de verkoopcijfers. Hier is kennelijk meer aan de hand. Het gaat om de vraag: wie is de baas? Media-ondernemer Derk Sauer of de redactie?

Vreemd is wel dat de lezers van NRC Handelsblad volstrekt in het ongewisse worden gelaten. Zou het een conflict bij Shell of de FNV betreffen, dan stonden de kolommen vol. Nu, drie dagen later, zwijgt de krant nog steeds in alle talen. Op een wollige mededeling van Birgit Donker na en een zouteloze verklaring van de anders zo strijdbare redactie. Weten zij ook niet wat er aan de hand is, of ligt het zo delicaat dat iedereen beschaamd zijn mond houdt? Is het teveel moeite om één redacteur aan te wijzen die mandaat krijgt om onafhankelijk de kwestie te volgen en de lezers een beetje wijzer te maken?
Birgit Donker gaat in dit bizarre gevecht niet geheel vrijuit. Zij had nooit toe moeten treden tot de directie en zeker niet in een minderheidspositie. Daarmee geef je je onafhankelijke positie al bij voorbaat op. Een positie die bij NRC Handelsblad altijd ijzersterk was. De hoofdredacteur was de baas. De directie ging over de bezorging en het type drukpers. En stelde jaar in jaar uit het redactiebudget vast, dat met hetzelfde ritme steevast fors werd overschreden.

Die idyllische tijd zonder veel concurrentie, hoogstens op ideologisch gebied, is echter verleden tijd.

Het zijn niet zozeer de dalende oplagecijfers die voor een ommekeer bij de dagbladen hebben gezorgd. Daar is nog mee te leven. Een redactie van bijna 200 man kan best worden ingekrompen, zonder dat de kwaliteit wordt aangetast. Iets minder cafébezoek doet al wonderen. Nee, het gaat ditmaal om al die andere journalistieke producten, al dan niet electronisch, die om de aandacht van de lezer bedelen. De NRC liep daarin bepaald niet achterop. NRC Next als ochtendblad is een groot succes. Om van de NRC wijnshop maar te zwijgen. Of de excursies en het lezingencircuit. En eventuele andere, meer journalistieke activiteiten. Gesproken wordt over een cultureel magazine. Wie is inhoudelijk daarvan de baas? Ik, zei Birgit Donker. Alles waar het stempel NRC op staat valt onder mijn journalistieke supervisie. Nee, zei de directie, kennelijk gesteund door Derk Sauer.

De laatste weet wel waarover hij praat, al is hij geen dagbladman. Deze voormalige activist, nog steeds lid van de SP, verdiende zijn fortuin in Moskou als uitgever van succesvolle glossy magazines. Hij bleek bereid zijn geld te investeren in de NRC toen deze een nieuwe eigenaar zocht. Vanzelfsprekend let hij daarbij scherp op het rendement, lees de oplage. En op het vermogen van de reeactie zich te vernieuwen en scherp en alert te blijven. Naar verluidt belde Sauer een keer boos met Donker toen de krant een volle dag na de val van het kabinet met de kop opende ‘Kabinet gevallen’ en blijkbaar geen enkele nieuwe invalshoek kon verzinnen.

Elke krant heeft de neiging in te dutten en op routine te varen. Zeker de NRC, waar de nieuwsgaring altijd een lagere prioriteit had dan het commentaar en de spitse column. Vermaard zijn de scènes dat bij politieke crises of belangrijke congressen er wel ettelijke opiniestukken klaar lagen, maar dat niemand aan een verslag van de nieuwsfeiten had gedacht.
Nieuwsgaring is het hart en het bestaansrecht van een krant. Dat blijft zo, ook al kan men tegenwoordig op zijn mobiel binnen de seconde het nieuws zien binnenkomen. Een krant die teveel focus legt op bijlagen en glimmende magazines (hoe goed voor de advertentie-omzet ook) verliest zijn nieuwsgierigheid en de drive om te scoren en de andere kranten te vlug af te zijn.

De NRC zou er goed aan doen die scherpte te bewaren. Dat is eerder een conflict waard dan een onduidelijke competentiestrijd binnen de directie. Een directie waarvan een onafhankelijke hoofdredacteur nimmer lid moet worden.



Dit e-mailadres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit te kunnen bekijken