| Menu | ||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
| Vertel het verder! |
|---|
|
Klik hier en stuur deze website naar uw vrienden: e-mail to a friend |
| Plein |
|---|
|
Voorbeeld Koningin Elizabeth kleedt zich sober, gaat in eigen land met vakantie, het liefst per trein en heeft haar Rolls Royces voorzien van een schone LPG-installatie. Zou Beatrix dat bedoelen met haar Kerstboodschap ‘een beter milieu begint bij jezelf’? Ook aan de tv-toespraak van haar hoogbejaarde vakgenote kan Beatrix een voorbeeld nemen. Een zakelijk verhaal, to the point, afgewisseld met leuke beelden over de activiteiten van haarzelf en haar familie gedurende het afgelopen jaar. Het verschil met het hoogdravende gemoraliseer waarop wij elk jaar worden getrakteerd, was ditmaal wel erg opvallend. Frans Kok |
| Instelling kernkabinet effectiever dan minder ministeries |
|
|
| Frans Kok | |
| zondag 22 augustus 2010 | |
|
Volgens uitgelekte berichten zouden VVD en CDA het eens geworden zijn over een flinke vermindering van het aantal ministeries. Het nieuwe kabinet zou slechts 11 ministers tellen in plaats van 15, zoals nu. VROM en V&W gaan fuseren, evenals Economische Zaken en Landbouw. Ontwikkelingssamenwerking verdwijnt als aparte eenheid, evenals Gezinszaken. Weinig mensen zijn tegenstander van een kleinere overheid. De vraag is alleen of een verkleining van het aantal ministeries veel zoden aan de dijk zet. Het haalt veel overhoop en kost ook geld. En, wat is precies het doel van zo’n operatie. Gebeurt het onder de noemer van bezuinigen of van grotere efficiency? Tot dusver is de maatregel vooral gepresenteerd als een kans om te bezuinigen. Dat is niet vreemd: de staat van de schatkist dwingt daar toe. Vooral de VVD zet hoog in: maar liefst 4 miljard moet de inkrimping van het overheidsapparaat opleveren. Niet voor niets maakte het voorstel deel uit van de tegenbegroting van de VVD in 2009. Maar tegelijk wordt gesuggereerd dat de overheid per definitie slagvaardiger wordt als het aantal departementen afneemt. Bij beide punten kunnen grote vraagtekens worden gezet. Enige efficiency-winst zal het zeker opleveren, maar de bedragen die de VVD noemt zijn volstrekt onrealistisch. Meer heil valt te verwachten van een andere optie, die in Nederland nog zelden is beproefd: het creëren van een kernkabinet van 5, hooguit 6 bewindslieden. Dit kernkabinet bestuurt het land op hoofdlijnen en heeft ook de tijd en de politieke macht om gezamenlijk de koers uit te zetten. De uitvoering van het beleid en het managen van het departement laat het kernkabinet over aan de ‘gewone’ ministers en de staatssecretarissen. De voordelen zijn duidelijk: het zou het einde betekenen van het huidige, omslachtige systeem van collectief bestuur. Bijkomend voordeel: het ritueel van de lange, vrijdagse kabinetsvergaderingen kan definitief tot het verleden behoren. Nu is het zo dat een minister, laten we als voorbeeld Gerda Verburg nemen, zich elke vrijdag per limousine naar het Binnenhof spoedt en daar de ganse dag vergadert. Althans in naam. Want eigenlijk heeft zij de hele dag niets te doen. Het kabinet praat zelden over bloemetjes of bijtjes. Hoogstens over de vraag wie opdraait voor de kosten van het Q-koorts debacle. Toch kan zij niet wegblijven. Althans, dat is not done in Den Haag. Het is status-verlagend en haar ambtenaren en achterban zouden niet begrijpen waarom zij verstek laat gaan. Dus zit ze daar wekelijks van 10 tot 5. Van wijlen minister Hans Gruijters is bekend dat hij elke vrijdag een dik boek uitlas. En dat terwijl hij toch geen lichte portefeuille had. Maar, zei hij, de echte beslissingen worden toch door de sociaal-economische driehoek genomen. Ik volg de discussie wel (‘ik luister toch niet met m’n ogen’), maar mijn inbreng wordt nauwelijks op prijs gesteld. Een kernkabinet werkt duidelijk beter dan het trage Hollandse poldermodel. Zeker als de minister-president (zoals de afgelopen 8 jaar) niet het juiste soortgelijk gewicht heeft om knopen door te hakken of collega’s te overrulen. Dit laatste past strikt genomen niet helemaal in ons staatsrecht, maar iedereen weet dat een premier met gezag zich daar weinig van aantrekt en ingrijpt wanneer dat nodig is. Het grote voordeel is ook dat de huidige departementale stammenstrijd drastisch wordt ingeperkt. Want dat is het grootste blok aan het been. De buitenwereld denkt wel eens dat de Haagse ambtenaren wat lui zijn aangelegd. Dat is niet juist, is mijn ervaring. Ze werken over het algemeen redelijk hard, al hebben ze veel vakantie en zijn vaak op cursus of dienstreis. Maar het rendement is relatief laag. Want, wat ze doen is vooral elkaar bezighouden. Het euvel heet: de concept-beleidsnota. Daar wordt jaren aan gesleuteld, daarin gaat alle energie zitten. Die moet eindeloos worden afgestemd en geparafeerd. Eerst intern, dan interdepartementaal. Dat betekent: vergaderen tot je een ons weegt. En herschrijven tot iedereen zich erin kan vinden en het dus weinig meer voorstelt. Ook een minister heeft niet veel grip op dit proces. Ook hij moet terdege rekening houden met zijn collega’s en het vaak wankele evenwicht van de coalitie. Een doortastende politieke sturing op hoofdlijnen kan deze stroperigheid doorbreken. Die 4 miljard haal je daarmee niet. En toch is dat bedrag wel te realiseren, want op de Haagse ministeries wordt nog steeds veel geld verspild. Dat komt omdat de meeste ambtenaren zich niet bewust zijn van het feit zij hun budgetten slechts te leen hebben van de burgers van dit land. Het geld dat zij kwistig uitgeven is immers geen zelf verworven eigendom van de overheid, zoals bij een bedrijf dat spullen produceert en zo inkomsten verwerft. Het is belastinggeld, dat tot een door het parlement vastgesteld maximum mag worden uitgegeven. Maar ik heb nog nooit meegemaakt dat een ambtenaar in december zegt: ik heb nog eens kritisch alle posten doorgelopen en gekeken of alles ècht nodig is: hier hebt u 10 miljoen terug. Bij het bedrijfsleven gebeurt dat wel. Dat wordt daar met kracht gestimuleerd en degene dat het meeste overhoudt en toch zijn targets haalt, krijgt een bonus. Bij de overheid is het omgekeerd: wie geld overhoudt is een sufferd. Elke insider weet dat in december fanatiek wordt gezocht naar posten om nog geld te kunnen wegzetten. Anders sla je een slecht figuur en word voor straf het jaar erna extra gekort. Kortom, de overheid kan moeiteloos voor miljarden bezuinigen. Om te beginnen door minder beleidsambtenaren aan te stellen, de regel-verzinners, die uitsluitend elkaar bezighouden. In Engeland is de nieuwe regering daarmee volop bezig, dat moet hier ook kunnen. Vervolgens door beter op de centen te letten en een eind te maken aan overbodige luxe. De salarissen moeten in tact blijven, want anders krijg je geen goede mensen, maar waarom beschikt elk departement over een vloot dienstauto’s, voornamelijk voor woon/werk verkeer en waarom heeft elke afdeling een secretariaat, waar alleen de telefoon wordt opgenomen om te zeggen dat ambtenaar Jansen in vergadering is? Dat gebeurt toch ook bij Unilever niet? Het scherp bewaken van het budget en de uitvoering van het door het kernkabinet vastgestelde beleid wordt de taak van een gewone minister of staatssecretaris. Dat is een lastige taak, gezien de te verwachten ambtelijke tegenstand. Maar ook een kans voor ambitieuze politieke nieuwkomers om zich qua daadkracht te onderscheiden. Dat levert meer op dan het schuiven met ministeries of het ophangen van nieuwe naambordjes. Dit e-mailadres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit te kunnen bekijken |
| < Vorige | Volgende > |
|---|
