Een halve eeuw geleden zong het Leidsch Studenten Cabaret “Laat je zoon studeren, laat hem voor minister leren”. Zanger Paul van Vliet, componist Kai van Oven en tekstschrijver Floor Kist werden geen minister, maar cabaretier, advocaat en grootmeester van de koningin. Geen idee hoe lang ze over hun studie hebben gedaan. Het collegejaar duurde toen 26 weken, de zomervakantie vier maanden, en de gemiddelde studieduur was zeven jaar. We proppen tegenwoordig de collegestof in 35 weken en willen dat de student na drie jaar Bachelor is en een jaar later Master. Maar de gemiddelde studieduur blijkt nog ruim boven de zes jaar te liggen.
Het kabinet Rutte gaat daar een prijskaartje aan hangen. In ieder van de twee fasen krijgt de student één jaar extra studietijd. Tragere lieden moeten rekenen op een boete van drieduizend euro extra collegegeld per jaar. En ook de universiteit of hogeschool krijgt een boete van drieduizend euro per jaar per zittenblijver.

Net als de studenten gingen op 21 januari de hoogleraren de straat op om te protesteren. Men kwam van een koude kermis thuis.
De volksvertegenwoordiging zwichtte voor kreten als kostenverlaging en efficiencyslag. Het doet denken aan die fameuze kreet “Faster – Better – Cheaper !” die de NASA hanteerde… totdat bleek dat dankzij de bezuinigingen de Space Shuttle Columbia bij terugkeer in de dampkring in duizenden stukjes uiteen spatte.

Is er iets tegen kostenefficiënt hoger en wetenschappelijk onderwijs? Nee, maar wel tegen bezuinigen ten koste van kwaliteit. Kwalitatief goed opgeleide generaties krijg je niet met boetetrucjes, maar door selectie. Selectie van goede opleiders en goede studenten. Goede opleiders zijn geen opleiders die uit angst voor boetes studenten laten slagen. Goede studenten zijn geen studenten die jarenlang worden beziggehouden in een studie die ze niet goed aan kunnen. Ik pleit dan ook voor een verplichte toepassing van het bindend studieadvies na het eerste jaar, zodat alleen studenten die dit propedeusejaar met gemiddeld een zes of hoger hebben afgesloten mogen worden toegelaten tot het vervolg van de studie. En als we echt voor kwaliteit gaan, dan stellen we de Masterfase alleen open voor studenten die aan het einde van het vierde studiejaar hun Bachelor met gemiddeld een zeven of hoger hebben afgerond. Selecteren is beter en efficiënter dan sanctioneren.