Te midden van alle voorspellingen dat 2012 een zwaar jaar gaat worden, melden de kranten dezer dagen ook nog eens dat het kabinet het ‘eigenwoningforfait’ verhoogt. Dit forfait hangt nauw samen met de aftrekbaarheid van de hypotheekrente. De geboorte van deze fiscale tweeling vond plaats in 1892 toen door de liberale minister van financiën Nicolaas Pierson de eerste inkomstenbelasting werd ingevoerd. Zijn wet heette Wet op de Vermogensbelasting 1892, want naar iemands inkomen werd nog niet gevraagd. Dat was een brug te ver. De inkomstenbelasting werd dus geheven over een fictief inkomen (forfait) dat aan het vermogen werd toegekend. Ook de eigen woning maakte deel uit van het vermogen, en de wetgever ging ervan uit dat iemand die in zijn eigen huis woont geen huur hoeft te betalen aan een ander en dus fictief zijn eigen huur ontvangt. Dat stak het toen nog zeer geringe aantal eigen woningbezitters dermate, dat Pierson (die door zijn ingrijpende belastinghervorming toch al zijn lidmaatschap van de Nieuwe of Litteraire Sociëteit De Witte dreigde te verliezen) de hypotheekrente voor de eigen woning aftrekbaar maakte. Sinds 1892 is het aantal bezitters van een eigen woning aanzienlijk gegroeid. Van de 100 woningen zijn er 55 eigendom van de bewoner, worden er 33 gehuurd van woningbouwcorporaties en worden er 12 gehuurd van particulieren. Ook onze inkomstenbelasting heeft in de afgelopen eeuw een paar ingrijpende verbouwingen ondergaan. Maar nog steeds telt onze wetgever (nu in Box 1) een fictief inkomen op bij het belastbare inkomen van de eigenwoningbezitter. Het forfait bedraagt een percentage van de waarde van de woning zoals die jaarlijks door de gemeente wordt getaxeerd voor de onroerendezaakbelasting: de zogenaamde WOZ-waarde.

En daar baalt Jan Kees de Jager van, want door de crisis daalt bijna overal de WOZ-waarde en daardoor dreigen ook zijn belastinginkomsten achteruit te gaan. Maar geen nood! Ook al is de belastingwetgeving nog zo ingewikkeld, de belastingopbrengst is het resultaat van een eenvoudig rekensommetje: belasting = heffingsgrondslag x tarief. Makkelijker kunnen we het niet maken, leuker ook niet.
Je verhoogt dus eenvoudig het eigenwoningforfait van 0,55% naar 0,6% van de WOZ-waarde, en klaar is Jan Kees. De gemeentelijke overheden passen weer een andere kunstje toe om hun inkomsten veilig te stellen. Zij verhogen gewoon de tarieven voor de onroerendezaakbelasting. Veel angst voor de nationale en gemeentelijke volksvertegenwoordigers is er niet, want wie sputtert moet maar met een bezuiniging op de proppen komen, of een andere belastingverhoging verzinnen. En daar wordt je misschien nog harder op afgerekend door je achterban.
Dus kiezen ze eieren voor hun geld. Hun geld?
Nou ja, het geld van de eigenwoningbezitters die ze vertegenwoordigen.