| Menu | ||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
| Vertel het verder! |
|---|
|
Klik hier en stuur deze website naar uw vrienden: e-mail to a friend |
| Plein |
|---|
|
Kerstboom De dodenherdenking op 4 mei is geen juist moment om in lachen uit te barsten. Toch gebeurt me dat (vermengd met grote ergernis) als ik Willem Alexander zie in zijn uniform. Een soort wandelende kerstboom. En 2 jaar geleden een rennende kerstboom, toen hij zijn vrouw aan haar lot overliet in de paniek rond de damschreeuwer. Waarom dost die man zich zo raar uit? Hij is toch geen beroepsmilitair? Bij zijn opa zat het in zijn Pruisische genen. En, eerlijk is eerlijk, hem stond het ganz nett. Bij Prins Pils staat het voor geen meter. En ik denk dat Claus zich elke keer omdraait in zijn graf, om het niet te zien. Frans Kok |
| Tegen absoluut geloof is alleen het machtswoord mogelijk |
|
|
| dinsdag 14 februari 2006 | |
|
Het cruciale probleem is het geloof. Als je gelooft dat een heilig boek het letterlijke woord is van God, dan is er sprake van een absolute tekst. Een tekst die onfeilbaar is en waarbij de feilbare mens dus is uitgeschakeld.
Bij zo’n absoluut geloof is het niet vreemd dat ook een afbeelding absoluut wordt geïnterpreteerd. Dat een afbeelding wordt aanbeden of verboden omdat aan haar een absolute betekenis wordt toegeschreven. Zoals iconen of het Gouden Kalf. Zo ontstaan beeldenstormen. In Europa bij de komst van Maarten Luther, in Afghanistan bij de komst van de Talibaan. Na de middeleeuwen is in onze contreien de absolute betekenis van teksten en beelden afgeschaft zonder het geloof zelf aan te tasten. Aanvaard werd dat teksten en beelden altijd mensenwerk zijn. Misschien geïnspireerd door het hogere, maar nooit absoluut. Daarmee zijn teksten en beelden betrekkelijk geworden en kunnen dus onderwerp van discussie vormen. Dit opent ook de mogelijkheid van ironie en spot. Ironie en spot relativeren niet alleen teksten en beelden als medium, maar ook de inhoud ervan. Dat kan riskant zijn. Een heerser zal het niet leuk vinden bespot te worden, want het bedreigt zijn macht. Teksten of afbeeldingen kunnen dus een wapen vormen in een machtsstrijd. Niet voor niets verboden dictators als Hitler en Stalin het werk van schrijvers en kunstenaars. Zij zagen het, terecht, als een bedreiging van de absolute macht. Het is dus niet zo vreemd dat sommige gelovigen, namelijk de preciezen, of radicalen die nog in absolute termen denken, spotprenten van hun geestelijke leiders afwijzen. Zij vormen niet alleen een relativering van hun heiligheid, maar ook een bedreiging van hun macht. Zo is het ook met de Deense spotprenten. Laten wij ons eens concentreren op die ene prent van de profeet Mohammed met een bom in zijn tulband. In onze ogen is dat een treffende voorstelling. Immers, islamitische zelfmoordcommando’s beroepen zich op de koran en dus op de profeet om hun daden te verklaren. De combinatie van de profeet en een bom is dus treffend. Maar in de ogen van diezelfde fundamentalisten ligt dat kennelijk anders. Als ik een poging doe hun bezwaren te begrijpen dan luiden die als volgt: het afbeelden van de profeet is verboden omdat het heiligschennis is. Het is een relativering van zijn absolute waarheid. Dat is het religieuze aspect. De wereldlijke kant van de zaak is de bespotting van hun zelfmoordacties. Die is bedreigend. Er is in hun ogen dus kennelijk sprake van een mix waarop een gewelddadig antwoord gerechtvaardigd is. Ja, waarop geweld zelfs het enig mogelijke antwoord is. Wij redeneren: ga naar de rechter als je bezwaren hebt. Maar hoe kan een wereldlijk rechter tegemoet komen aan religieuze principes?, zo redeneren zij, kennelijk. Dus zijn machtsmiddelen, bijvoorbeeld geweld, in hun ogen het enige antwoord. Zoals ik al in de eerste zin stelde: het cruciale probleem is het geloof. Met dit soort gelovigen valt niet te praten, omdat zij de waarheid in pacht hebben. Alleen door een tegenmacht te ontwikkelen, diplomatiek, politioneel of in het uiterste geval militair, kan hen een halt toe worden geroepen. Misschien dat er een tijd komt dat zij ook inzien dat woorden en beelden mensenwerk zijn, maar voorlopig is dat niet het geval. Daarom zit er niets anders op dan onze eigen weg te vervolgen en ons te verdedigen tegen hun geweld. Rekening houden met de gevoelens of opvattingen van een ander is een vorm van beschaving. Maar tegen het absolute geloof is alleen het machtswoord mogelijk. www.monkhorst-verhalen.nl |
| < Vorige | Volgende > |
|---|
