En of dat al niet erg genoeg was, de autonomie van de gemeente als bestuurslaag was hevig in het geding. Alle reden voor nog een andere Nationale Conventie. Pechtold, waar ben je? Nederland had er al weer een rel bij en het was maar gelukkig dat later op de dag Marianne Timmer met haar gouden plak op de duizend meter de gemoederen weer wat in goede banen leidde, want anders had ik voor de gevolgen van Gerrits onbekookte oproep tot burgerlijke ongehoorzaamheid niet durven in te staan. Belasting betalen is voor de dommen. Vul Gerrit Zalm op je aangifte in als je belastingadviseur.

Een lijst van gemeenten die op eigen houtje hadden voorzien in gederfde inkomsten stond inmiddels roodgloeiend op menige website. De ozb, turbotaal voor de onroerendezaakbelasting (we zijn altijd meer een land van schilders dan van woordartiesten geweest), is de gebeten melkkoe. Maar in het logische verlengde is Gerrit Zalm dan weer de gebeten magistraat.

Het knettert van verontwaardiging onder burgemeester en wethouders. Toch verschuilt zich in die golf van kwaadheid als ik me niet vergis ook een kleine dosis slecht geweten, betrapt achter het sleutelgat. Die ozb voor bewoners was afgeschaft, de gemeenten kregen dat via het gemeentefonds gecompenseerd, maar natuurlijk nooit voldoende voor krachtdadige bestuurders die wat wilden en die hadden daar dus wat op gevonden. De ozb voor eigenaren die gewoon blijft bestaan, was, rijke stinkerds tenslotte, hier en daar heftig opgekrikt. Te heftig volgens de normen, waarden en rekenmodellen uit het Haagse en Zalm koos voor een stevig slaatje uit de bedrijfskantine.

Nu vraag ik je. Gerrit riep op tot burgerlijke ongehoorzaamheid. Niet betalen.Voor de televisie zei hij er desgevraagd nog bij dat hij pal diende te staan voor de belangen van de Nederlandse belastingbetaler. Daar droeg hij als minister van financiën ook de verantwoording voor. Het duizelde mij, omdat ik begreep dat hij en zijn voorgangers het sinds jaar en dag niet leuker hadden kunnen maken maar slechts makkelijker. Tenminste, die mantra hoorde ik altijd uit de krochten van het lelijkste gebouw van Nederland, gelegen aan het historisch zo prachtige Tournooiveld.

Het verwijt van die woedende gemeentes aan het adres van Zalm is op zijn plaats. Natuurlijk was het ordinaire verkiezingspraat en paste dat niet een bewindspersoon. Een dergelijk persoon behoort zich daar hoogstens in betrekkelijke zin toe te lenen. Toch was al die toorn uit die gemeentelijke hoek ook wel verdacht. Ik heb al geconstateerd dat het vooral een reactie is van een dignitaris die betrapt is op tamelijk stiekeme lastenverzwaringen van zijn burgers. Dan is de aanval de beste verdediging, denken ze als amateur-strategen. Daar voeg ik aan toe dat gemeentes bij aan hen onwelgevallig beleid vanuit ‘Den Haag’ ook vaak een lange neus trekken. Zeker veel brouwsel uit de pruttelende ketels van Rita Verdonk wordt op gemeenteniveau als het even kan op een lage pit gezet. Het is misschien niet echt saboteren maar de grenzen van wat aan vertraging van uitvoering door de minister wordt gepikt, zoekt menige gemeente gretig op. Niet alleen waar het college een roodgroene kleurcombinatie vertoont.

De mores van de politiek zijn in onze doorgeslagen televisiejournalistiek op de loop. Gerrit Zalm had ook een keurig persbericht kunnen verspreiden met een lijst eraan geniet met gemeentes die vanwege hun locale fiscale inhaligheid billenkoek verdienden. In Nederland gaat dat allang niet meer op die manier. De televisie scheelt een hoop logistiek gedoe. Het ei is gelegd en wie het wil mag het uitbroeden. Maxime Verhagen meldde zich spoorslags. Ikzelf repte mij, waarschijnlijk met nog een paar honderdduizend andere nieuwsgierigen naar de laptop. Dat gedoogde geen uitstel. Ik moest weten of mijn gemeente van inwoning ook stond op de index van Zalm en diens maatje Remkes. Dat was niet het geval en ik moet bekennen dat ik daarover enigszins teleurgesteld was. Mijn gevoel werd absoluut niet op smaak gebracht met positieve gedachten over wat voor een keurige gemeente dat toch wel was waar ik mij een kwart eeuw geleden al weer gevestigd had. Integendeel, ik had de pest in. Is dat de wereld op zijn kop, of is dat de televisiedemocratie in actie?

Uit louter balorigheid heb ik toen maar op internet de stemwijzer ingevuld, want behalve dat mijn gemeente van inwoning zich keurig aan Zalm had gehouden, bleek zij – als één van de laatste, dat wel – ook haar waaier aan partijen en partijtjes aan de digitale stemwijzer te hebben onderworpen. Ik vulde de dertig vragen naar eer en geweten in. Als advies kwam er een politieke partij uit die ik mijn hele leven nog niet gestemd had. Keurige partij hoor, daar niet van, maar om er ook nog op te stemmen, dat was één stap te ver. Toen ik ook nog uitgerekend die Gerrit keer op keer in zijn zondagse pak in de herhaling zag langskomen, bijna zoveel als Timmer, dacht ik aan die oude waarheid: de roos is snel vergaan, de doornen blijven staan. Dan maar liever Marianne, maar op haar had de stemwijzer helaas niet gerekend.