Hij had aan Athene genoeg en je fysiek verplaatsen is trouwens overbodig voor iemand die reist met de geest. Maar Plato had wel iets te melden over de schoonheid. Hij was er voorzichtig mee, op het argwanende af. In één van zijn beroemde dialogen, Symposium, komt hij er uitgebreid over te spreken. Iemand merkt op: “wat moeten we dan niet verwachten, als het hem overkwam dat je de eigenlijke schoonheid te zien kreeg, puur, zuiver, onvermengd, niet bedolven onder menselijk vlees en kleur en allerlei andere sterfelijke onzin, maar als je de eigenlijke goddelijke schoonheid in haar ene gedaante kon zien? Denk je dat het een onbeduidend leven zou zijn wanneer een mens het oog daarop richt en dat met het juiste middel aanschouwt en ermee verkeert? Je beseft toch wel dat je alleen dan, doordat je het mooie ziet met het middel waarmee het gezien moet worden, erin zult slagen niet afbeeldingen van morele kwaliteit voort te brengen maar iets wat echt is, want je bent met het echte in aanraking.’ En stelt Plato vast dat alleen iemand die echte morele kwaliteit voorbrengt en ontwikkelt god kan behagen en onsterfelijk kan worden.

Het is wel duidelijk: Plato is op zijn qui-vive. Schoonheid moet je altijd relateren aan andere waarden. Kunst (en schoonheid als resultaat ervan) kan de blik verblijden, maar het is geen afspiegeling van de waarheid. Ik baseer me hier op gedachtegoed in het prachtige nieuwe boek van Umberto Eco ‘De geschiedenis van de schoonheid’ (uitgeverij Bert Bakker, 2005).

Een spoorboekje is helaas geen afspiegeling van de waarheid. Als men in de directiekamers van de NS wellicht die ambitie in een vlaag van hovaardij mocht hebben gekoesterd dan is de koffiejuffrouw er ongetwijfeld als de kippen bij. Zij schenkt de heren nog eens bij. Dat spoorboekje reikt op zijn best tot aan een idee van een harmonisch geheel. Een geheel waarin treinen vertrekken en arriveren met de allergrootste punctualiteit en tegelijk soepelheid en waarin de conducteur ten behoeve van een laatkomer de portieren nog even openhoudt omdat de tijd uiteindelijk ondergeschikt is aan het goddelijke.

Omdat ik zo vaak met de trein reis en zo vaak mag wachten ben ik steeds meer Plato gaan inschakelen om die tijd dan maar te doden. Hij is immers geen partij in de zaak. Maar ik neem aan dat, indien er in de gouden eeuw van Athene, de 5^de eeuw voor Christus dus, al treinen hadden gereden, Plato het volgende zou hebben gezegd over het bijgeleverde spoorboekje: ‘dit is de nabootsing ver van het ware en het blijkt dat het van alles slechts even de schijn aanroert.’

Dit is geen schotschrift tegen de trein. Ik behoor niet tot het legioen erkende zeurpieten bij wie de trein nooit iets goeds kan doen. Akkoord, de combinatie van volle treincoupé en een woud aan gsm-en die allemaal tegelijk actief zijn of via hun polyfone kabaal aankondigen dat te worden, is een regelrechte aanslag op de levensvreugde. Maar gelukkig bestaan er watjes voor in de eventuele oren. Maar ik kan natuurlijk ook, in de beste traditie van Plato, zelf het ware na gaan bootsen. Dan neem ik mij eigen gsm ter hand, toets steels een aantal knoppen en vang een fictieve conversatie aan; ‘dag schat, ik heb juist Zoetermeer gepasseerd en ik nader Voorburg.’ Het is mij opgevallen dat nooit iemand mij waarschuwend op de schouder heeft getikt, als ik me vergiste en niet Voorburg naderde maar Gouda, wat dus in feite twee keer een nabootsing was van iets heel anders waars.

Vooralsnog moet ik het erop houden dat alle opwinding rond het nieuwe spoorboekje – dat god betere het – nog bijna een vol jaar op zich laat wachten vooral het schoonheidsideaal vertolkt van een natie die verslaafd is aan collectief geweeklaag. Men schrijft voor de mohammedaanse medemens nogal eens de rol van permanent slachtoffer in het script van de multiculturele samenleving. Dat lijkt mij langzamerhand niet meer conform de werkelijkheid en dus ook niet conform het ware. De hele natie, blank en bruin, staat permanent als zijnde tekortgedaan op de planken. Dat hoofdstedelingen straks wel tien minuten in Amersfoort zullen moeten wachten op de aansluiting naar Groningen, tekent zich nu al af als een nationale ramp. Dat Hagenaars voortaan via Haarlem en Amsterdam Centraal naar Schiphol zullen moeten reizen, scheelt hun hoogstens driekwartier extra. Mensen, hou nou toch op. Wat is driekwartier op de eeuwigheid?

Laten we nu eindelijk eens wat leren van Plato. Een spoorboekje mag dan geen afspiegeling van de waarheid zijn. Maar wat de filosoof over de schóónheid zei, blijkt daarentegen wel heel erg van toepassing op het spoorboekje. Het spoorboekje is autonoom, staat los van het papier waarop het is gedrukt en dus ook niet gebonden aan een waarneembaar voorwerp, een trein of zo. Maar schitteren doet het overal.