Het kan best zo zijn dat ook bij het nieuwe zorgstelsel het lijden het meest wordt veroorzaakt door het lijden dat men vreest, maar dat lijden is er daarom niet minder om. De fictie dat we ontspannen onder de hulst al die prachtige en glasheldere aanbiedingen naast elkaar leggen en dan plussend en minnend tot onze verantwoorde keuze komen, is slechte literatuur. Appels en peren tellen wij op en trekken wij af. We worden er somber en onzeker van, terwijl we nu juist onze eigen waargemaakte verantwoordelijkheid als de allermooiste glinsterende bal hoog in de kerstboom hadden moeten hangen. Ik heb er nog op gelet, maar de koningin had het niet over en de paus trouwens ook niet.

We zijn voor niets en niemand bang, maar ik weet nog steeds niet, hoe het in het nieuwe jaar mijn prothesen, kronen en bruggen vergaat, want het ‘vergoedingenoverzicht’ rept bij het aanbod van Basis Tand van ‘UPT-codes P en R, 185 en 187. Dat wordt uiteraard niet nader verklaard. Daar is de afzender immers verzekeringsmaatschappij genoeg voor. Pas als ik onnozele halverwege het komende jaar, de borst vooruit vol verantwoordelijkheid, mijn declaratie zal indienen, zal de maatschappij helder van zich laten horen. Zij zal afwijzend op de declaratie beschikken en haalt daartoe dan voluit de passende UPT-code uit de kast. Zo gaan die dingen. Banken en verzekeringsmaatschappijen koesteren één doel, zij willen aan ons verdienen en liefst zoveel mogelijk. Zet de kronen op elkaar, let op de protheses en begin alvast te sparen.

Hiermee wil ik niet zeggen dat de kerstdagen verspilde moeite zijn. Ik heb het me allemaal goed laten smaken en de roomboter in de vorm van een kerstklok op de ontbijttafel is folklore die ik niet graag zou missen. Het is zelfs niet zo dat het aanstormende zorgstelsel nieuwe stijl ook maar marginaal aan mijn eetlust heeft geknaagd. Verzet heeft pas zin als het echt ergens toe dient, als het echt kan leiden tot wezenlijke verandering. Maar dat is een weinig productieve illusie. Wat toch niet te veranderen is, daar moet een mens van afblijven. Dat geeft alleen maar getob. Als ik een uitgebreide aanvullende verzekering neem heb ik bijvoorbeeld recht op een thuisbewakingsmonitor. Neem ik hem niet dan heb ik géén recht op een thuisbewakingsmonitor, net zo min als op steunzolen of op een plaswekker. Omdat ik geen hypotheek op het nagerecht wilde leggen heb ik over deze aspecten tijdens het kerstdiner nog eens extra het zwijgen gedaan. Wat moet een mens anders?

Ik heb me tussen de gangen door wel even afgevraagd of we aan de vooravond van het nieuwe jaar misschien nog voor andere keuzes staan. Dingen die in 2005 nog vanzelfsprekend waren die straks heel anders zullen gaan. Het lijkt mee te vallen, hoewel aan deze opmerking geen rechten kunnen worden ontleend. Kiezen moeten we in maart. Daar komen we niet onder uit. De gemeenteraad brengt nu eenmaal één keer in de vier jaar verkiezingen met zich mee. Zo staat het in de wet en bij mij in de gemeente zou men zich best wel eens warm kunnen lopen voor het één of ander. Vroeger las je daar uitgebreid over in de krant, maar sinds die of niet meer bestaat of alleen nog maar stilstaat bij voetbal en ander ongerief, blijft het gissen. Soms klinkt in het huis-aan-huisorgaan de verre echo van onenigheid over existentiële dingen, meestal dus over het gemeentelijk parkeerbeleid of tramlijnen die worden opgeheven dan wel heringedeeld. Maar of dat een ouverture is tot werkelijk kiezen in maart, valt hogelijk te bezien. Zo schijnt er tussen de bedrijven door in de raad besloten te zijn om bij ons in de buurt een paal van twintig etages hoog te bouwen die ons zal verzekeren van altijd durende zonsverduistering en permanente thermiek van kringelwinden en klapperende ramen. Toen wij op de ‘informatieavond’ onze grote onrust kwamen vertolken en de verhitte koppen bij elkaar staken, vernamen wij van de architect en de meneer van de projectontwikkelaar, dat dit niet zoveel zin meer had. Een gepasseerd station, ‘ten principale’, herhaalde de meneer van de projectontwikkelaar telkenmale deftig. De gemeente had zich niet laten zien. Er was nog kans, zei de architect, dat de grond ter plaatse geen twintig etages zou kunnen hebben. Dat zouden het er maar achttien worden en dat vonden we al heel wat. Twee etages minder, hoop doet leven. Maar dat was geen kwestie meer van kiezen, waarschuwde de bouwmeester nog maar eens. Dat was een kwestie van druk en weerstand, van grondwater en mechanica. En dat was niks voor ons om over te beslissen. Daar gingen krachten over die verder reikten dan wij. Niets te kiezen dus.

En zo kwam ik toch weer terug bij de zorgverzekering. Daar viel nog wat te kiezen. Weliswaar heb ik enige moeite om dagelijks de krant uit de bus te pakken, maar als ik me ‘uitgebreid aanvullend’, laat staan ‘plus aanvullend’ zou verzekeren dan zou ik me voor maximaal 150 duizend euro sportgeneeskunde kunnen laten welgevallen om me vervolgens op kosten van de polis te laten steriliseren. Zo valt er van alles van onder de kerstboom te kiezen en nu moet ik zelfs die vijf andere enveloppen met aanbiedingen nog open maken.