Het verdrietige jargon van de makelaardij betitelde het object als ‘starterwoning’. In een starterwoning worden jongelui gehuisvest die eigenlijk geen euro te makken hebben, zich in feite geen eigen woning kunnen veroorloven, mede door het bankroete overheidsbeleid terzake, maar toch een dak boven hun hoofd believen.

De hyena’s treden in roedels aan, zogauw zij lucht krijgen van zo’n vermetel voornemen om zich metterwoon te vestigen. Als het enigszins kan moet een jong mens in de rol van koper de goede diensten van een makelaar zien te vermijden. Een jong mens heeft van een dergelijke hulpverlener voornamelijk last. Hij of zij loopt alleen maar in de weg en zegt op het juiste moment de verkeerde dingen. Ga zelf het internet op en fröbel op de sites met woningaanbod. Er komen er dagelijks bij. Van die sites bedoel ik. Maar ja, die iemand uit de zeer naaste familie was als het ware de goede diensten van die makelaarster ingezogen. Met het accent van de dame was niets mis. Het was dat benoordenhouts dat zich vastklampt aan een hockeystick en een burberrysjaal waarbinnen een hete aardappel verpakt. En in de weg lopen kon ze en roddelen kon ze ook en mee kwebbelen dat het een aard had. Als zich iets betaalbaars aandiende, bood ze te laat of te laag. Uiteindelijk is die iemand uit de zeer naaste familie op eigen stoom op een leuke tussenverdieping gestuit en resteerde de makelaarster om haar hand op te houden voor een percentage aan goede diensten, in een nog niet ontdekte schemerzone verricht, laten we hopen.

Vervolgens is de teerling geworpen en de beurt aan het grote geld en de volgende snelle babbel. Dat nestje moet immers gefinancierd worden. We hebben het over de hypotheek. In de tijd dat elektriciteit nog gewoon van het gemeentelijke energiebedrijf kwam had je twee soorten hypotheek en die leken sterk op elkaar. Je betaalde in beide gevallen rente en je loste af. Daar kwam het op neer. Dat is in het keuzeparadijs van Jan Peter en zijn kompanen tegenwoordig wel anders. Die iemand uit de zeer naaste familie kwam als een verdwaalde planeet in een baan om de hypotheekadviseur te draaien. Weliswaar mogen en moeten we de eigen keuzen maken maar dat durven we niet goed. Helaas is de hypotheekadviseur niet zozeer de oplossing maar eerder onderdeel van het probleem. Hij wimpelt die eenvoudige hypotheek uit een ver verleden eenvoudig weg en verzint ‘constructies’. Daarbij hangt de wimpel ‘fiscaal voordeel’ aan zijn altijd in top gehesen piratenvlag. In zijn wereldbeeld wemelt het van de dieven van eigen portemonnee. Die missen keer op keer het stralende licht van het belastingvoordeel. Het evangelie van de hypotheekadviseur is de beleggingshypotheek . Daarbij woont u bijna voor niks, zegt hij. U betaalt een fractie van die ouderwetse annuïteiten of hoe die handel vroeger ook mocht heten. De kabouters doen de rest, zo gaat een mens vanzelf denken. En voorzover de kabouters even uitrusten is er altijd de beurs die weldra tot duizelingwekkende hoogten zal stijgen. Weliswaar is de toekomst onbestemd maar dat geldt niet voor de beleggingshypotheek. De adviseur recommandeert haar zijn eigen kinderen en de kabouters hebben er trouwens zin in. Daar zijn het kabouters voor.

Ik word zo droevig van deze dingen. Achter de schermen van onze keuzevrijheid cirkelen altijd maar weer de adviseurs, de tussenpersonen, de consultants en hun levensfilosofie is in één vraag vervat: hoeveel verdien ik eraan? Alles draait om het geld en dat geld draait op zijn beurt ook weer zijn rondes. De adviseur houdt zijn geheime scenario in de la en denkt continu aan zijn eigen provisie en hoe deze te optimaliseren. Zijn belangrijkste wapen is het rookgordijn dat hij ingewikkeld drapeert over zaken die in hun wezen zo hoogst eenvoudig zijn: als je geld leent voor je huis, moet je rente betalen en aflossen. Er bestaat geen liefdadigheid. Alles komt uit de breedte dan wel de lengte. Maar ergens vandaan komt het.

Die iemand uit de zeer naaste familie is nu al ongeveer veertien dagen aan het plussen en minnen. Daarin bijgestaan uiteraard door die zeer naaste familie. In die tijd had ze mooie boeken kunnen lezen, een stedentripje naar Istanboel kunnen maken, verliefd kunnen worden en verf kunnen uitzoeken voor op de muren van dat nieuwe huis. Maar dat ging allemaal niet, want ze was bezig met het maken van keuzen. Een ‘hybride’ hypotheek kon ook nog, of een ‘spaarbeleggingshypotheek met aflossingsgarantie’. En elke keer dat ze dacht dat ze het had, dat moeizame ei van Columbus, was er weer de niet te vermijden adviseur die wat verschoof aan de roeden van het rookgordijn en een nieuw regiment aan profijtelijke kabouters voortoverde.

Heer, bad ze – want ze is au fond een gelovig meisje - verlos ons van de keuze. Verschaf ons eindelijk wat rust in onze globale broeikas die van zichzelf al steeds maar warmer wordt, wat naar het schijnt ook komt door de kabouters.