Limburg is de Nederlandse schatkamer voor de archeologie. Dat blijkt als loden last te worden ervaren. Gedeputeerde Driessen, belast met ruimtelijke ordening aldaar laat er geen onzekerheid over bestaan. Wat hem betreft blijft de boel goeddeels in de bodem. Er valt niet tegen op te graven onder het bronsgroen eikenhout. Van zijn collega-gedeputeerde Odile Wolfs, belast met culturele zaken, is over de zaak nog niets vernomen. Dat is vreemd. Voor de volledigheid: de heer Driessen is niet wars van museale aanvechtingen. Zo zit hij in zijn vrije tijd in de raad van toezicht van het streekmuseum De Locht in Horst, bij de liefhebbers beter bekend als het Asperge en Champignon Museum. Vergeet niet dat Limburg culinair tot onze meest gezegende gewesten behoort. Asperges en champignons, kunnen we ons nog een smakelijker pas de deux voorstellen?

Het is gemakkelijk om meneer Driessen in deze alinea’s te kwalificeren als een ongegeneerde cultuurbarbaar. Dat zal ik niet doen. Ik zoek de nuance en niet alleen omdat een goede dis ook cultuur is. In Limburg vonden in het afgelopen decennium bijna 700 archeologische onderzoeken plaats. In ongeveer de helft van de gevallen was het raak. Wat is raak? En is dat veel? Wie in het veen zat, keek niet op een turfje. Een potscherf heeft in Limburg de status van een turfje. Er bestaat hiërarchie. Een sarcofaag is wat anders dan een scherf. Probleem is enkel dat men in dit land steeds meer geneigd is om machtige tegenkrachten te behagen. Goede wil tonen jegens de altijd ongeduldige bouwers en projectontwikkelaars behoort tot de ongeschreven procedure. “We kunnen niet elke vierkante meter van Limburg afvlooien”, zo liet gedeputeerde Driessen zich tegenover de Volkskrant ontvallen. Krasse taal. Er is geen zachte g bij. Afvlooien. Ik vlooi af. Ik vlooide af. Zouden wij afgevlooid hebben?

De veelheid van hetzelfde werkt inflatoir. Maak eens een reis per auto door Italië en scan er al de prachtige kerken, vaak stammend uit de diepste middeleeuwen in non-descripte stadjes. Waar nog geen McDonald’s is en nauwelijks een parkeermeter. Die kerken zijn vaak klam van de schimmel en maken de indruk van elk moment te kunnen instorten. Dat is dan ook de reden dat je die auto zo gemakkelijk op het kerkplein kwijt kunt, want de dorpelingen weten dat uiteraard ook. Van dat dreigende instorten bedoel ik. Er is te veel. Het valt niet bij te benen. Is Italië daarmee cultuurloos? Nee, maar horen we tegenwerpen, een scherf kan niet instorten. Die is als het ware in het verleden al ingestort. Anders zou het nog gewoon een pot zijn geweest en niet een potschérf. Inderdaad, dat is waar. Een uit de grond gestampte Vinexwijk en cultuurbesef zijn wél twee verschillende dingen. Laat die potscherven lekker in de grond, klinkt het luid in het Nederland van anno 2005.

Als ik het woord ‘cultuur’ hoor, grijp ik naar de kijk- of luisterdichtheid. Dat is een bekende mantra in omroepland. De jongste jobstijding van uit het Gooi: de NPS gaat de enige klassieke muziekzender die er nog is, uit de ether halen. Weer zoiets. Met reden, zeggen de bobo’s. De frequenties zijn beperkt en Mozart, Beethoven en Bach zullen moeten plaatsmaken voor de zoveelste popzender. Wie de jeugd heeft, heeft de toekomst, beseffen ze in Hilversum. Iedereen die de politiek een beetje heeft gevolgd, weet trouwens dat de NPS zelf weinig toekomst heeft. Zo wordt Nederland het eerste land in West Europa dat niet meer over een vrijelijk te ontvangen klassieke zender zal beschikken. Gelukkig worden we omringd door beschaafde naties en is het in de auto altijd prettig afstemmen op Klara, de culturele zender van onze zuiderburen. Maar in en in droevig is het natuurlijk wel dat het in het Nederland van het Koninklijk Concertgebouworkest, Van Otterloo en Mengelberg zo ver is kunnen komen. Het publieke omroepbestel als hoeder van alles wat cultureel en dus kwetsbaar is? Laat me niet lachen. Voor de aspergestekers in de Generaliteitslanden van het diepe zuiden kan ik als liefhebber van de verrukkelijke sappig gele staken die ze oogsten, nog wel begrip opbrengen. Het leven met een enkele potscherf minder uit de grond geschoffeld blijft waard om geleefd te worden. Maar de wekkerradio te moeten laten aflopen zonder dat dit met Brahms of Piazzola gepaard gaat om aan de ochtend te wennen, grenst aan het onbestaanbare. Dat gaat op het Afghanistan van de Taliban lijken. Die hielden, Koran in de hand, ook niet van muziek.

Na de archeologie en de klassieke muziek, tenslotte de spelling. Het groene boekje dat mij tien jaar steunde en toeverliet, is rijp voor de papiervernietiger. De antiquaar zal er geen eurocent voor over hebben, want er zijn er veel te veel van gedrukt. De paardebloem wordt nu paardenbloem. Het streepje verdwijnt, de spatie verschijnt. Constant gehannes met de spelling betekent gebrek aan historisch besef, onverschilligheid voor cultureel erfgoed. In een praatjesprogramma bij de NCRV stelde iemand zich serieus de vraag of die zoveelste spelling consequenties had voor het rappen, de favoriete poëzie bij de jonge allochtone medeburger. Toen ben ik afgehaakt. Ik overweg ‘mens’ weer met sch te gaan schrijven.

Een mensch moet immers wát.