Figuranten in flinterdunne jurkjes en in Canadees legergroen voorzien van enkelstukken roepen de sfeer op van die onvergetelijke zomer van 1945 toen de textiel nog op de bon was, maar het leven ineens niet meer. Ik lees dat Zwartboek de duurste film wordt die ooit op Nederlandse bodem is gedraaid. Den Haag rammelde uit zijn broze voegen. En toen moest het nog dinsdag worden. Eenmaal in het jaar neemt de provincie meedogenloos bezit van de politieke hoofdstad van dit land. Vanaf de vroege morgen is het Noordeinde het territorium van pronte Zeeuwse boerinnen in klederdracht, een vlaggetje in de hand, een klapstoel voor alle zekerheid onder de kont. Het is oranje en het blijft oranje en hoe zal het Pieter van Vollenhoven vergaan op het bordes als hij daar moet zwaaien met een hand en een vinger vol kwetsuur?
De taal van de troonrede zou deze keer voor het eerst worden afgestemd op de burger. Ik hield eerlijkheidshalve mijn hart vast. Temeer daar uitgebreid onderzoek aan het novum was voorafgegaan. Uitgebreid onderzoek, het is de makke waaronder dit tijdsgewricht gebukt gaat. Overal staat de burger centraal. Talpa meent zelfs diens steen der wijzen gevonden te hebben. Die steen heet kijkcijfers. Was will das Weib ?, vroeg Schopenhauer zich af. John de Mol heeft het antwoord. Trouwens niet alleen het antwoord van das Weib, maar ons aller antwoord. Sinds kort schijnt er ook een ochtendblad te verschijnen dat alleen maar schrijft wat we willen lezen. We zijn namelijk alleen geïnteresseerd in oliebollen en Dirk Kuijt.
Die trend is in Den Haag niet onopgemerkt gebleven. Men vraagt en wij draaien en de koningin heeft het vervolgens voor het zeggen. Daar is ze staatshoofd voor. Het is uiteraard begonnen om politiek en bestuur dichter bij die burger te brengen. Die heeft op die feestelijke Prinsjesdag al lang geen hoge hoed meer op van de politiek. Je mag je zelfs de vraag stellen, of die burger ooit een hoge hoed daarvan heeft opgehad, ook toen dat dit hoofddeksel nog in de mode en gepast was. De burger zet nu hoogstens bij degelijke nationale evenementen als de derde dinsdag een kroon op van oranje plastic, ook een vertrouwd verschijnsel op voetbaltribunes tijdens EK of WK, bijna zo populair als een oranje klomp op het hoofd of een gevederde indianentooi in dezelfde kleur.
De koningin was zichzelf verleden jaar even vergeten en had onderweg naar de koffiekamer iets gemompeld over ‘een saai verhaal’. Gelijk had ze gehad. Bij de troonrede vergelegen leek haar hoogpolige kersttoespraak bijna een flitsende oudejaarsconference en met de kijkcijfers van achter de dennenboom was ook nooit iets mis geweest. Dus werd het onvermijdelijke gevolg een facelift van de troonrede, verbaal plamuur op de wijze van plastische chirurgie. Aan de koningin zal het in dergelijke gevallen nooit liggen en het hoedje van mijn zuster kost een daalder, zoals mijn buurman altijd zegt die inderdaad een verwante van de eerste graad in de Tweede Kamer heeft zitten.
Het zal vast wel een onvermijdelijke ontwikkeling wezen. Ook de brokken die vanuit de Ridderzaal worden geserveerd, zijn voor het verwende volk voortaan slechts aanvaardbaar indien zij hapklaar worden geserveerd. De burger verorbert zijn frieten het liefst diep vanonder de mayonaise vandaan. “Dat is nu eenmaal zo”. Ik citeer de sergeant-majoor uit mijn diensttijd die deze mantra placht te gebruiken als hij lastige vragen over het kaartlezen kreeg.
De echte fijnproever die de voorkeur blijft geven aan pommes sautées boven patat frites, is aan de verliezende hand. Hij behoorde toch al tot een uitstervende categorie. Tot de voorlaatste troonrede kon hij uit het aantal regels destilleren dat eraan werd besteed en waar het in het koninklijke verhaal opdook, hoe belangrijk een ministerie was. Vergelijk het met de 1-meiparade vroeger op het Rode Plein. Uit de manier waarop de partijbonzen in de nabijheid van kameraad Stalin stonden opgesteld maakte je op, hoe de politieke kaarten van het moment lagen. Zo ook de troonrede. Als Onderwijs maar drie regels kreeg en Volksgezondheid vier en dan bovendien nog in een deel van de tekst waar de majesteitelijke mond zich een paar keer versprak, dan was er voor de Maria van der Hoeven van dienst alle reden tot bezorgdheid.
Dat is nu allemaal voorbij. In de week dat verkiezingen bij de oosterburen het land ongeveer onbestuurbaar hebben gemaakt, zijn bij ons thema’s geïntroduceerd. Majesteit spreekt voortaan niet meer in alinea’s, maar in clusters: veiligheid en werk en vooral veel respect en goed omgaan met elkaar. I love afstand houden. I love fat-soen. I love het zuur. I love het zoet. I love Dirk Kuijt. I love het ik kan het zo gek niet bedenken. En natuurlijk, I love oliebollen, I love nieuwe haring en I love appelgebak. Het is louter en alleen dat Pieter van Vollenhoven tijdig op het bordes van Paleis Noordeinde moest zijn, anders was de koningin op dit moment vast nog aan het woord geweest. Zoveel is het ze in Den Haag eraan gelegen om het de burger naar de zin te zijn. Paul Verhoeven zou er een film van kunnen maken. Zwartboek deel twee misschien.

Dit e-mailadres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit te kunnen bekijken