In zijn aanvaardingsrede somde hij enkele van de problemen op waaraan het huidige kapitalisme zich schuldig maakt. De complexe, voor buitenstaanders inclusief hij zelf onbegrijpelijke financiële producten werken verwoestend, de forse ongelijkheid waartoe het aanzet zijn onaanvaardbaar. Om de toekomst van het kapitalisme veilig te stellen zal het meer rekening moeten houden met sociale en milieuvoorwaarden.

In dit verband is het interessant terug te denken aan een andere crisis waaronder destijds het kapitalisme gebukt ging. Die van de jaren dertig. Toen dachten vele marxistisch georiënteerde critici dat het kapitalistisch systeem tot de ondergang gedoemd was. Ze dachten dat Marx’ voorspellingen over de grote Kladderadatch alsnog aanstaande was. De welvaart die het kapitalisme in vorige decennia had gebracht, bleek zij in die tijd niet langer te kunnen creëren. Het systeem zou daarom wel moeten exploderen.
Om de crisis van die tijd te keren bleek overheidsingrijpen noodzakelijk. De overheid ging zich voor het eerst in de geschiedenis nadrukkelijk bemoeien met het economisch beleid. Zij pompte in navolging van Keynes’ aanbevelingen, die een zeer doorwrochte analyse van het toenmalige stelsel bevatten, geld in het economisch systeem. Hitlers minister van financiën, de bankier Hjalmar Schacht, had die aansporing van Keynes niet nodig. Hij begreep zonder de theoretische uiteenzettingen van Keynes dat de overheid een eigen rol had te vervullen in het economische beleid. Zo slaagde hij er in Duitsland als eerste uit het economische moeras te trekken.

Het vrije kapitalistische stelsel is in zekere zin de natuurlijke manier waarop mensen met elkaar economisch handelen. Natuurlijker in ieder geval dan de opgelegde gelijkheid van het communisme dat tot een duuzame impasse leidde en niet aan de natuurlijke behoeften kon voldoen. Daarom verdween het ook.
De crisis van het kapitalisme die we nu beleven verschilt sterk van die van de jaren dertig. Toen leek het stelsel failliet te zijn, momenteel leven we juist onder de doem van een ongebreideld kapitalisme. De ondergang ervan staat niet langer voor de deur, maar de weerzin er tegen neemt met grote sprongen toe. Het bankwezen als spil in het web van het kapitalistische systeem dient aan banden gelegd te worden. Het is een goed teken dat de Amerikaanse overheid, die altijd gold als de kampioen van het kapitalistische stelsel, daarbij nu het voortouw neemt.

www.paulvanvelthoven.nl

Dit e-mailadres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit te kunnen bekijken