| Menu | ||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
| Vertel het verder! |
|---|
|
Klik hier en stuur deze website naar uw vrienden: e-mail to a friend |
| Plein |
|---|
|
Kerstboom De dodenherdenking op 4 mei is geen juist moment om in lachen uit te barsten. Toch gebeurt me dat (vermengd met grote ergernis) als ik Willem Alexander zie in zijn uniform. Een soort wandelende kerstboom. En 2 jaar geleden een rennende kerstboom, toen hij zijn vrouw aan haar lot overliet in de paniek rond de damschreeuwer. Waarom dost die man zich zo raar uit? Hij is toch geen beroepsmilitair? Bij zijn opa zat het in zijn Pruisische genen. En, eerlijk is eerlijk, hem stond het ganz nett. Bij Prins Pils staat het voor geen meter. En ik denk dat Claus zich elke keer omdraait in zijn graf, om het niet te zien. Frans Kok |
| Grenzen vrije markt ter discussie |
|
|
| Theo Monkhorst | |
| maandag 20 oktober 2008 | |
|
‘Een vrije markt garandeert de meest efficiënte toedeling van arbeid, kapitaal, goederen en diensten en is een voorwaarde voor een optimaal welvaartsniveau’. Aldus Mark Rutte in zijn Concept Beginselverklaring VVD – 2008. En vervolgens over de rol van de overheid: ‘ De staat speelt ten aanzien van de vrije markt de rol van marktmeester’. Hij publiceerde dit op 28 augustus van dit jaar. Zou hij nu hetzelfde schrijven, nadat de VVD in de Tweede Kamer akkoord is gegaan met de nationalisatie van Fortis en naar ik aanneem nu de staatssteun voor ING weer zal accorderen? Want wat is dan de inhoud van het begrip ‘marktmeester’ en in hoeverre mag dat de vrije markt beperken of zelfs uitschakelen? Hoever willen liberalen meegaan in dat proces of laten zij de markt zichzelf opschonen? Wat wel efficiënt is maar ook erg pijn doet. Ik heb het hier al eerder geschreven: de financiële crisis wordt veroorzaakt door de Amerikaanse leencultuur, gecombineerd met de aandeelhouderseis van absurde rendementen op korte termijn en eigenbelang van ondernemingsbestuurders gericht op een krankzinnige beloning. Deze en de daar mee samenhangende dreigende economische recessie in vele landen, is het gevolg van het niet functioneren van marktcontrole op de vrije markten, waardoor misbruik van economische macht mogelijk werd. Kennelijk is het dus niet zo dat een vrije markt zonder meer een voorwaarde is voor een optimaal welvaartsniveau, zoals Mark Rutte schrijft. Kennelijk kan de vrije markt zo uit de hand lopen dat hij tot welvaartsverlies leidt. Als de marktmeester niet de juiste regels stelt en die regels adequaat bewaakt kan de vrijheid van de markt tot anarchie leiden die de marktwerking verwoest. Het huidige ingrijpen van vele regeringen in de financiële markten heeft tot doel die anarchie in te tomen om weer tot een soepel werkende vrije financiële markt te komen. Het zijn noodmaatregelen die het niet functioneren van de staat als marktmeester moeten compenseren, geen oplossingen voor de structurele problemen. Dus komt de vraag aan de orde: wat is er mis gegaan en wat moet er op het gebied van regelgeving en controle worden verbeterd en, omdat er in feite sprake is van een globale markt, op welk niveau, nationaal, regionaal of wereldwijd? Die vraag kan op twee manieren worden beantwoord: technisch en politiek. Het eerste is niet zo moeilijk: er zijn talloze knappe koppen die kunnen uitleggen dat de producten waarin wordt gehandeld transparant moeten zijn, dat de bevoegdheid van bestuurders en aandeelhouders moet worden aangepast en zo meer. Dat is niet zo moeilijk, maar de cruciale vraag is: hoever daarin te gaan en dan komt de politiek om de hoek kijken. Neem bijvoorbeeld Sarkozy en Bush. Beiden hebben uitgesproken dat er een nieuw soort modern kapitalisme moet komen. Hun woorden lijken op elkaar, maar hun doelstelling verschilt. President Bush, die als in een laatste stuiptrekking van de macht een wereldconferentie heeft voorgesteld om daarover te spreken, wil daarmee redden wat er te redden valt van het superkapitalisme waarvan hij de voorman was. Als hij er in slaagt een formulering te bedenken die daaraan voldoet en daarbij China en Rusland meekrijgt, heeft hij zich nog enigszins gerevancheerd. Sarkozy daarentegen heeft een andere kijk op de zaak. Frankrijk is van oudsher een staat met een meer gereguleerde economie waarbij staatsbedrijven een belangrijke rol spelen en staatsinterventie op markten niet vreemd is. Al vanaf het begin van zijn presidentsschap heeft hij de liberale beginselen van de Europese Unie ter discussie gesteld en hij zou wel eens zijn kans schoon kunnen zien om via zo’n internationale conferentie een herdefiniëring van de Europese beginselen op tafel te krijgen. Interessant zal zijn welke rol Rusland daarbij gaat spelen. Het kapitalistische échec heeft al geleid tot triomfantelijke uitspraken van die kant, hoewel het zelf ook lijdt onder de effecten. Wellicht zullen Frankrijk en Rusland samen optrekken. We zullen zien. Kortom, er zal een principiële discussie gaan plaatsvinden over de mate waarin de vrije markt vrij kan blijven en in hoeverre staten daarin een rol gaan spelen. Ook in ons land. Wouter Bos heeft als sociaal-democratisch leider én minister van Financiën een gouden kans de rol van de Nederlandse staat opnieuw te definiëren. Als hij gaat voor een sterkere rol van de staat zal hij zijn sociaal democratische achterban een genoegen doen en zal hij een bedreiging kunnen vormen voor linkser links. (Let op: in de nationalisatie van Fortis waren de SP en GL nogal rustig, maar bij de lening aan ING hebben zij grotere bezwaren want er is geen sprake van nationalisatie). Nu is Bos van nature eerder een liberaal dan een socialist en zal hij geneigd zijn gematigd te handelen, onder hem zal geen sprake zijn van socialisatie van de economie, dus CDA en VVD behoeven niet al te ongerust te zijn. Maar de VVD zal er een lastige kluif aan hebben. Zijn achterban zal ongetwijfeld blij zijn met de zekerheden die Bos aan de financiële sector schenkt. Toch zal Rutte duidelijk moeten maken waar de grenzen van de vrijheid volgens de VVD liggen. Met slogans kom je er niet in die discussie. |
| < Vorige | Volgende > |
|---|
