Nederland en Vlaanderen zijn twee culturen naast elkaar, beide Nederlandstalig, maar niet in gesprek met elkaar. Een opmerking van wijlen de historicus E. Kossmann, die er bepaald een voorstander van was als Vlamingen en Nederlanders hun gêne eens zouden afleggen, als het om elkaars aangelegenheden ging. Zeg dan eens duidelijker waar het op staat, was zijn wens. In deze relatie zijn de laatste tijd wel enige veranderingen ten goede te bespeuren. Vlaamse wetenschappers, politici en zangers worden steeds vaker gesignaleerd in Nederlandse (praat)programma’s. Hun expertise of kunde worden hier duidelijk meer gewaardeerd dan voorheen en het is ook ontegenzeggelijk zo dat van Vlaamse zijde het zelfbewustzijn is toegenomen.

Je zou daaruit kunnen concluderen dat waar vroeger de Nederlandse houding neerkwam op neerbuigendheid en dédain en resulteerde in desinteresse voor specifiek Vlaamse problemen, er nu duidelijk sprake is van een meer volwassen relatie. Dat moge winst zijn, maar dat betekent geenszins dat er het door Kossmann bepleite vrijmoedige gesprek ingang heeft gevonden. De enige jaren geleden uitgebrachte Strategienota Nederland van de Vlaamse deelregering heeft nog steeds geen afdoende reactie opgeleverd van politiek Den Haag ondanks recente beloften van staatssecretaris Frans Timmermans.

De Haagse koudwatervrees om zich op een betekenisvolle manier over die relatie uit te spreken komt voort uit onwetendheid die opnieuw het gevolg is van desinteresse voor wat in België gaande is. De Vlaamse regering beschikt al sinds de jaren negentig over ver reikende bevoegdheden om aan haar relatie met Nederland vorm te geven, maar hier volhardt men in hetzelfde oude stramien: brand je niet aan de interne Belgische strubbelingen, zo is nog steeds het parool.

Eind vorige maand werd in Antwerpen met een grote bijeenkomst het tienjarig Vlaams-Nederlands cultureel akkoord gevierd. Met zo’n zeshonderd aanwezigen uit Nederland en Vaanderen een uitgelezen mogelijkheid om een aantal knellende kwesties op openhartige wijze te bespreken en doelstellingen voor verdere samenwerking te formuleren. Niets ten nadele van de Vlaamse gastvrijheid die de deelnemers geboden werd, - deze was bepaald origineel en hartverwarmend - , maar deze woog nou niet bepaald op tegen het gebrek aan werkelijke discussie en planning waardoor zo’n jubileum pas echt betekenis kan krijgen. Nu was het vooral een kwestie van kennis nemen van elkaars grens overschrijdende activiteiten, een risicoloos gebeuren. Tientallen organisaties stonden voor je klaar om met hun glanzende folders uit te leggen hoe succesvol ze bezig waren. Geen vuiltje aan de lucht. Tussen de bedrijven door en aan het eind van de dag enkele korte theatervoorstellingen. Er was zowaar in het programma toch een discussie voorzien tussen Vlaams premier Kris Peeters en de Nederlandse staatssecretaris Frans Timmermans, geleid door een Vlaamse en een Nederlandse journalist, maar die kon alweer door gebrek aan tijd niet tot echte resultaten komen.

Wel was uit hun respectievelijke antwoorden duidelijk dat terwijl de Vlaming Peeters de Vlaamse identiteit inzake taal en cultuur wil bevestigen Nederland bij monde van Timmermans daar weinig oren naar heeft. Gevraagd wat zijn toekomstdroom was antwoordde Timmermans dat hij het mooi zou vinden wanneer Nederland zijn navelstaarderij en zijn in zich zelf gekeerde houding zou laten varen. Maar dit is nu juist een probleem dat weinig tot niks te maken heeft met de Nederlands-Vlaamse verhoudingen. Zo bleef de bijeenkomst beperkt tot veel vriendelijke clichés en tot niets verplichtende uitwisselingen.

Eigenlijk maakte de samenkomst indirect duidelijk dat er voor de naaste toekomst geen uitdagingen in het verschiet liggen. Terwijl die er toch wel degelijk zijn in het steeds verder uitdijende Europa. Nederland schuwt werkelijke samenwerking op politiek en economisch terrein, de Vlamingen gaan in antwoord op deze Nederlandse besluiteloosheid in toenemende mate hun eigen weg. Op het gebied van politieke samenwerking binnen Europees verband had men enkele pakkende voorstellen kunnen doen. Idem dito op economisch gebied. Denk aan de kredietcrisis en aanverwante problemen die de overheden van Nederland en Vlaanderen ieder voor zich proberen op te lossen. In Antwerpen hadden de organisatoren de kans om dit soort zaken op zijn minst te agenderen. Jammer, die kans werd niet gegrepen.


Dit e-mailadres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit te kunnen bekijken