| Menu | ||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
| Vertel het verder! |
|---|
|
Klik hier en stuur deze website naar uw vrienden: e-mail to a friend |
| Plein |
|---|
|
Omdopen
|
| In de nieuwe economie wordt de macht gespreid |
|
|
| Theo Monkhorst | |
| maandag 20 april 2009 | |
|
Wie denkt dat over één of meer jaren als de economie weer aantrekt, de wereld van voor de crisis terugkeert alsof er niets is gebeurd, vergist zich. Er vindt op het ogenblik een forse herschikking van economische machtsposities plaats. Niet alleen tussen China en de VS, maar ook omdat de industrie, de banken en de dienstverlening er geheel anders uit zullen zien dan voor de crisis. Enkele voorbeelden: de brain drain in bij de grote financiële instellingen in Wallstreet, de leegloop van het centrum van Parijs en de inkrimping van de Amerikaanse auto industrie. Is dit een negatieve ontwikkeling of biedt het kansen en wat zal Amsterdam er van merken? Eén van de maatregelen die zal worden genomen als resultaat van het wangedrag van banken en verzekeraars die de oorzaak vormde van de financiële crisis, is meer en strenger toezicht. Financiële instellingen zullen aan beperkingen worden onderworpen, de honorering zal worden aangepast en instellingen die staatssteun ontvangen zullen zich naar de normen van de overheden moeten gedragen. De roep om de terugkeer van de ouderwetse spaarbank en het afstoten van het risicovolle zakenbankieren zal tot gevolg hebben dat de aantrekkelijkheid van deze instellingen voor financiële talenten minder worden. Het is niet meer sexy om bij een grote bank te werken. Zoals de International Herald Tribune op 13 april berichtte vindt er een exodus van financieel talent uit Wallstreet plaats en niet alleen doordat mensen op grote schaal worden ontslagen. Ook anderen, zoals talentvolle topbankiers, verlaten de banken van naam zoals Goldman Sachs, Morgan Stanley en Citigroup. Velen sluiten zich aan bij kleinere instellingen, investment banks, financiële dienstverleners, adviesbureaus. Er worden nieuwe bedrijfjes opgericht die voorheen geen kans hadden tegenover de giganten, maar nu mogelijkheden zien. Bovendien vindt er een geografische spreiding plaats omdat Wallstreet te duur is. Deze ontwikkeling heeft twee kanten: de door de overheid gesteunde grote instellingen die toptalenten juist nodig hebben om zich op den duur te bevrijden van staatssteun, zijn gehandicapt door het verlies van deze specialisten. De vraag is daarom of zij het op den duur zullen redden of dat hun centrale rol (deels) zal worden overgenomen door een groot aantal kleinere bedrijven. Dat zou op zichzelf niet slecht zijn: spreiding van macht in deze sector voorkomt dat er snel weer een vergelijkbare machtssamenballing zal ontstaan. Ook zal het de innovatie kunnen stimuleren die bij de molochs in diskrediet raakt. Niet geheel verschillend is de situatie in de auto industrie. Zowel in de VS als elders in de wereld is ook in deze sector sprake van een herschikking van machtsposities. De ademnood waarin Chrysler en General Motors verkeren zal links of rechtsom tot een forse inkrimping van deze sector leiden. Er zijn verschillende scenario’s. Het Obama scenario, waarbij een sterfhuisconstructie wordt toegepast, dat wil zeggen een feitelijk faillissement met doorstart, waarbij alleen de gezonde onderdelen voorbestaan, eventueel in combinatie met Fiat. Een ander scenario is de fusie tussen beide autogiganten in combinatie met een grote reorganisatie en inkrimping, waardoor een winstgevend bedrijf kan ontstaan dat zich los kan maken van de overheid. In alle scenario’s is echter sprake van massaontslagen en het ontstaan van veel kleinere en innovatievere bedrijven die de concurrentie met buitenlandse bedrijven aankunnen. Een totaal andere manier van denken in de auto industrie die veel pijn zal doen. Ook in Europa, waar Opel in Duitsland gered moet worden. De Duitse regering heeft nu een noodmaatregelen getroffen met de subsidiering van de aanschaf van nieuwe auto’s en het inleveren van oude modellen voor de schroot. Zeer succesvol op de korte termijn want de autoverkopen in Duitsland stijgen fors in tegenstelling tot de daling in andere landen. Maar ook een maatregel die op langere termijn problemen zal veroorzaken, want door de vraag uit de markt zo kunstmatig op de zuigen blijft een deel van de overcapaciteit in stand, wat op den duur tot overproductie zal leiden doordat de vraag in de toekomst zal afnemen. In Frankrijk heeft de crisis inmiddels ingrijpende gevolgen voor de hoofdstad omdat bedrijven uit het zakencentrum van Parijs verhuizen naar randsteden of zelfs nog verderop. Le Monde van 14 april bericht dat de verhuur van gebouwen in het eerste trimester van dit jaar met 25 procent is gedaald ten opzichte van de eerste drie maanden van 2008 en dat de huren tot 10 procent zijn gedaald. Verkopen zijn zelfs gedaald met 86 procent en de investeringen in onroerend goed waren 395 miljoen euro, een enorme daling ten opzichte van de 2,7 miljard in begin 2008. Ook hier is sprake van een spreiding van bedrijven vanuit het oude centrum naar elders en dus minder geografische concentratie. De kenmerken van de nieuwe economische structuur van na de crisis zijn dus in grote lijnen: spreiding van economische macht en geografische concentratie, meer concurrentie, grotere flexibileit en goedkopere productie en wellicht daardoor tot lagere prijzen. Of het zal leiden tot meer economische groei moet worden afgewacht, maar het is niet onmogelijk. Wat de arbeidsmarkt betreft: velen zullen het slachtoffer worden van massa ontslagen en niet allen zullen instaat zijn de flexibiliteit op te brengen om zich in de nieuwe structuur te voegen. Zij die dat wel kunnen zullen weer flink kunnen verdienen, want daar zijn ze op uit, daar verandert geen economische crisis iets aan, misschien zelfs wel integendeel. Er is overigens geen reden om te geloven dat Amsterdam als financieel centrum van Nederland niet vergelijkbare gevolgen zal ondervinden. Alleen komt in Nederland alles iets later dan elders. |
| < Vorige | Volgende > |
|---|
