Het is een boek geworden dat voor ons Nederlanders herkenbaar is omdat nogal wat vooraanstaande Nederlanders die iets met Duitsland hebben – in positieve (bijvoorbeeld Maarten ‘t Hart, Cees Nooteboom en Herman van Veen) en minder positieve zin (bijvoorbeeld Ruud Lubbers) – aan het woord komen. Zo leren wij van onze landgenoten dat Duitsers aardig zijn, beschaafd en rustig, maar ook dat de vorming van een sterke staat in het midden van Europa niet door iedereen werd gewaardeerd en dat het boeren in het voormalige Oost-Duitsland moeizaam gaat.

Het boek dat historisch is opgebouwd rond de val van de muur, bestaat grotendeels uit interviews met figuren die betrokken zijn geweest bij de hereniging van Oost en West, met Duitsers die hun herinneringen aan de communistische tijd ophalen, vertellen over de nostalgie (‘ostalgie’) naar de tijd van Erich Honnecker, Nederlanders die zich in West en Oost hebben gevestigd en zich er thuis voelen en enkele diplomaten en politici die de grote veranderingen in Duitsland hebben meegemaakt. Toch ontkomen de auteurs er niet aan ook zelf de grotere historische lijnen te schetsen, bijvoorbeeld aan de hand van de herinneringen van Helmut Kohl, die niet beschikbaar was voor een interview. Dat is een versterking van de tekst want daardoor is het boek ook een korte historische schets van de geschiedenis van het na-oorlogse Duitsland en de relatie met Nederland. Het boek vervalt neigt soms naar herhaling door de gelijksoortige anekdotes die Duitsers en Nederlanders ons vertellen (met name over Ossies en Wessies), maar door de historische ingrepen van de auteurs wordt de samenhang gehandhaafd. Het haalt de geschiedenis nog eens op en dat is voor ons Nederlanders zinvol omdat wij kennelijk snel vergeten en er nu nog weer eens aan worden herinnert dat Duitsland en Nederland onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn……wat tegenwoordig zo slecht nog niet is.

Margriet Brandsma en Marjolijn Uitzinger. Na de muur. Oog in oog met het nieuwe Duitsland. Uitgeverij Balans, 2009. ISBN 978 94 600 3180 9.