DE MAN DIE EUROPA REDDE  

Winston Churchill blijft een van de meest fascinerende figuren aller tijden.

Niet alleen als redder van Engeland in 1940 en daarmee van Europa, maar ook als persoon. Een volstrekt eigenzinnig, veelzijdig man met vele fouten en gebreken. Maar ook een geniaal politicus met een duidelijke missie en onwrikbare opvattingen als het erop aan kwam.

 

Zijn leven is overbekend. Valt er nog iets toe te voegen? Andrew Roberts heeft een poging gedaan en het antwoord is ja. In zijn recent verschenen biografie zet hij een veel completer beeld neer van Churchill dan tot dusver bekend. Hij kon daartoe beschikken over nieuwe bronnen, zoals het persoonlijke dagboek van koning George VI. Samen met het zeer lezenswaardige boek van Boris Johnson van enkele jaren terug ‘De Churchill Factor’, wordt nog scherper het historische belang duidelijk van het aantreden van Churchill als premier op 10 mei 1940.

Chamberlain trad op 9 mei af, waarna Lord Halifax werd aangezocht als opvolger, maar hij weigerde – tot zegen van de mensheid. Anders had hij als appeaser het ongetwijfeld op een akkoordje gegooid met Hitler en was West Europa voorgoed onder Duitse heerschappij gebleven, om maar te zwijgen van Oost-Europa en Rusland.

 

“Kernpunt is niet dat Churchill een Duitse invasie tegenhield, maar dat hij de Britse regering ervan weerhield vrede te sluiten” schrijft Roberts. Vol bewondering en met humor beschrijft hij hoe Chruchill met ongelooflijke energie en vastberadenheid het Engelse volk door zijn darkest hour loodste. Tegelijk legt Roberts ook zijn tekortkomingen bloot. Met als voornaamste het krampachtig vasthouden aan het – in feite al overleden – British Empire en zijn vaak gebrekkig en grillig strategisch inzicht.

 

Het boek (1170 pagina’s) wemelt van de pikante details, grappige voorvallen, petites histoires en wat dies meer zij. Een genot om te lezen. Zijn bewondering voor Roosevelt komt uitgebreid aan bod, evenals zijn afkeer van de Gaulle, en van mensen als Anthony Eden en Mahatma Gandhi. Deze laatste was een duidelijke bewonderaar van Hilter en schreef de Führer in december 1941 nog een brief waarin hij hem prees om zijn moed en toewijding aan zijn Vaderland. En ook de Ierse president de Valera had hij niet hoog. Deze bestond het om op 22 april 1945 in de Duitse ambassade te Dublin het condoléance register te tekenen voor Hitler, die 2 dagen ervoor zelfmoord had gepleegd.

 

Opvallend vond ik ook wat Roberts schrijft over het bombardement van Dresden. Dat blijkt geen Engels initiatief te zijn geweest. “Op 5 februari verzocht de Russische generale staf de Engelse regering om een bombardementscampagne op Dresden, een spoorwegknooppunt, om te voorkomen dat Wehrmacht-troepen van het westelijk front naar het oosten zouden worden overgebracht. Zodoende werd Dresden acht dagen later uitgewist door de RAF, met goedkeuring van Attlee in Londen”, aldus Roberts. Mij was deze actie van Rusland onbekend en zet de Engelse ‘oorlogsmisdaad’ nogmaals in een ander licht. Ik zou zeggen: pak de Bos Atlas erbij in je ziet in een oogwenk dat Dresden wel degelijk een belangrijk strategisch doel was. Dus niks: zinloos bombardement.

 

In het boek ontbreken de talloze anecdotes niet over zijn roekeloze levensstijl, bijv. tijdens de Boerenoorlog in Zuid Afrika, zijn gevoel voor humor, zijn belezenheid en natuurlijk ook zijn drankgebruik. Een genot om te lezen. Een fascinerend boek over een volstrekt uniek man. Boris de Pfeffel Johnson, die een dezer dagen Churchills werkkamer op Downingstreet 10 zal betrekken, is een groot bewonderaar van Churchill en imiteert zijn idool waar hij kan. En ook al slaagt Boris daarin maar ten dele, het worden weer boeiende tijden, net als toen.

 

 

Deel dit berichtShare on FacebookTweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on Google+Email this to someone
Frans Kok

Frans Kok

Frans Kok (1944) is consultant public affairs. Daarvoor was hij o.m. politiek redacteur en columnist van NRC Handelsblad en directeur communicatie van het ministerie VROM
Frans Kok

Over Frans Kok

Frans Kok (1944) is consultant public affairs. Daarvoor was hij o.m. politiek redacteur en columnist van NRC Handelsblad en directeur communicatie van het ministerie VROM