Hoever gaat ouderliefde?

 

De dood is dichterbij dan ik mij ooit herinner. Hoewel ik kort voor de Tweede Wereldoorlog geboren ben, heb ik als kind de dood vooral als iets van anderen ervaren – ik leefde als kind gelukkig in Groningen waar ik geen honger leed. Pas na de oorlog begon ik mij de ellende van vier jaar bezetting en de holocaust te realiseren, wat ik daarna nooit ben kwijtgeraakt, maar wat niettemin de dood op afstand betekende. Ook heb ik alles over HIV doden en Ebola, evenals alle oorlogen in Vietnam, Korea, Irak, Kosovo en wat er zich verder in de gewelddadige wereld afspeelde en nog steeds afspeelt, waargenomen en het emotioneert mij – maar het is altijd de dood op afstand. Zelfs 9/11 speelde zich elders af. Het was de dood van anderen, niet van mijzelf. COVID-19 heeft de dood voor mij reëel gemaakt.

Een goede vriend legde mij een dilemma voor, waardoor de dood plotseling op de stoep stond. Zijn kinderen en kleinkinderen vroegen of zij deze zomer mochten komen logeren in hun huis op het platteland, omdat zij niet met vakantie wilden gaan naar het buitenland in verband met het virus. Nu is het zo dat de kinderen zich wel degelijk bewust zijn van het gevaar, maar met de twee kleinkinderen is het andere koek. Twee jongens van vijftien en achttien jaar. Met name de oudste viert uitbundig feest omdat hij is geslaagd voor zijn eindexamen. Zoals zijn vader het verklaart: ‘De jeugd gaat niet op 1,5 meter met elkaar om, dat is gewoon een gegeven. En ze voelen zich redelijk veilig met het idee dat ze het niet kunnen krijgen. Bovendien zijn de regels niet overtuigend. Sporten met contact zonder anderhalve meter is toegestaan, daarbuiten mag het niet.’

Met het oplopen van het aantal besmettingen ook onder jongeren en  uitbraken op feestjes voelt mijn vriend zich onzeker. Moet hij toestaan dat zijn kinderen en kleinkinderen een aantal dagen onder zijn dak verkeren? Met het gevaar dat hij besmet raakt door een kleinkind dat overtuigd is niet ziek te kunnen worden? Dus vraagt hij mij raad: Moet hij ze toegang weigeren of toestaan dat ze komen met het gevaar dat hij besmet raakt en ernstig ziek wordt of zelfs sterft – en hetzelfde geldt voor zijn vrouw, ook niet meer de jongste?

Mijn schaakvriend en ik ontmoeten elkaar regelmatig in Corona tijd en zorgen dat we een afstand van anderhalve meter handhaven. Naast ons schaakbord staat een flesje alcohol houdende handgel. Zijn vraag heeft in feite een dubbele lading. Kunnen wij nog schaken als zijn kinderen zijn geweest of moet hij enkele weken in quarantaine alvorens hij mij weer kan bezoeken? Maar de directe vraag is heftiger. Moet hij zijn kinderen en kleinkinderen weigeren, ook als ze zeggen gezond te zijn, want de besmetting is niet altijd zichtbaar? Of moet hij het risico nemen om de familie in ere te houden?

Mijn eerste tegenvraag was: ‘Hebben jouw kinderen zich gerealiseerd wat ze vroegen: dat ze jou in een moeilijke positie brachten?’ Het antwoord was heel simpel: ‘Het feit dat ze het ongeclausuleerd vragen maakt duidelijk dat dit niet het geval is.’

Mijn antwoord luidt daarom als volgt.

Ik kan me daar iets bij voorstellen. In een gezin ontstaat in de loop van de tijd een gedragscode van wat mag en niet mag. Naarmate de kinderen ouder worden verandert die code. Zij worden in toenemende mate mondig en vullen hem steeds meer zelf in. Als een jongeman achttien is geworden, in het leger mag leren mensen dood te schieten, met een meisje het bos in mag en binnenkort op kamers gaat wonen, wordt de code door hemzelf bepaald en niet meer door de ouders. In het geval van de COVID pandemie moet je je als  ouder dus neerleggen bij het gedrag van je zoon. Ook als die zoon onverantwoordelijk gedrag vertoont en geen rekening houdt met de gezondheidsdreiging voor zijn ouders of grootouders.

Je moet jezelf dus beschermen tegen de gevaren van besmetting.
Vraag je kinderen en kleinkinderen veertien dagen in quarantaine te gaan alvorens te komen logeren. Dit klinkt absurd, maar als je kinderen werkelijk graag willen komen logeren is het de enige verantwoorde optie. Als je deze optie aan je kinderen voorlegt, zo waarschuw ik mijn vriend, heb je een beste kans dat ze je voor gek verslijten en afzien van de logeerpartij. Niet bepaald bevorderlijk voor het warme familiegevoel, maar wel voor je gezondheid.

Dit verhaal toont aan hoe moeilijk het is om het virus het hoofd te bieden. Het is een realistisch verhaal hoewel het absurdistisch aandoet. Het alternatief is immers overheidsingrijpen, waarbij bezoek aan ouderen verboden wordt, zoals we bij het begin van de uitbraak hebben gezien.

Kortgeleden sprak ik een medicus die bovendien eigenaar is van een groot farmaceutisch bedrijf, waarin gewerkt wordt aan medicatie om herstel van het virus voor ouderen mogelijk te maken. Hij twijfelt aan de kans dat binnenkort een doeltreffend vaccin wordt gemaakt. Voor HIV is nimmer zo’n vaccin ontdekt. De kans dat het virus nog geruime tijd ons leven zal bepalen acht hij groot. Dat er velen zullen sterven – zie de VS – acht hij waarschijnlijk. Zonder doeltreffende medicatie is de kans groot dat eenzelfde patroon van sterven en immuniteit zal optreden als in eerdere tijden van grote epidemieën. Dat betekent dat de zwakken (en ouderen) massaal zullen sterven en de sterken (en jongeren) zullen overleven.

Willen we dergelijke rampen niet, dan zullen wij ons strikt aan regels moeten houden om te proberen uitbraken te voorkomen. Totdat er medicatie beschikbaar komt. Komt die niet dan kan dit zeer lang duren. Als wij nu al constateren dat er coronamoeheid optreedt, dan is de kans dat de regels vrijwillig zullen worden gehandhaafd gering. Wat dan weer noodt tot overheidsingrijpen waardoor de economische crisis alleen maar dieper wordt en langer duurt.

Als ik mijn tijd redelijk gezond wil uitleven zal ik mijzelf dus strikt moeten verdedigen tegen al die mensen die menen dat zij onkwetsbaar zijn. Tegen mijn vriend zeg ik: laat je kinderen en kleinkinderen maar een paar weken in quarantaine gaan en als ze dan geen symptomen vertonen zijn ze welkom onder handhaving van een strikte gedragscode die jij bepaalt. Hoever gaat ouderliefde?

 

 

Theo Monkhorst
Latest posts by Theo Monkhorst (see all)

Over Theo Monkhorst

Theo Monkhorst was journalist, politiek adviseur, politicus en columnist. Sinds 2005 heeft hij vijf romans, vier bundels gedichten, een bundel vertaalde poëzie, twee toneelstukken en een groot aantal columns en korte stukken gepubliceerd. Hij werkt aan een nieuwe roman en nieuwe gedichten