Cartonnage

Hans Muiderman

donderdag 14 juni 2012

Ooit werden hier kartonnen doosjes gemaakt voor het vervoer van eitjes van de zijderups. Ronde doosjes, met een doorsnede van niet meer dan een decimeter. Met ventilatorroosters aan de boven- en onderkant en minuscule pootjes zodat de lucht er door kon stromen. Op elk doosje stond een handgeschreven nummer. Ferdinand Revoul heette de uitvinder; hij stierf in 1864. Niet alleen die Ferdinand maar ook het woord karton doet mij aan vroeger denken. Dozen als opbergplaatsen van het verleden. En ook aan aardrijkskundelessen: waar karton gemaakt werd woonden arme mensen. De dozen die ze maakten werden later de rustplaats voor familiefoto’s. Zo maakten ze hun levenscirkels rond. Karton helpt ook tegen breekbaarheid. Eierdozen van plastic vertrouw ik niet, hoe kan iets wat hard is, iets zachts beschermen. Bij een restaurant heeft een melkboer een kartonnen vierkant met eieren voor de deur gezet. Ik weet het wel, zo’n man noem je gewoon een leverancier, maar het beeld van dat kartonnen vierkant maakt hem tot melkboer met een witte kiel en, als het even mag, ik hoor ook het geluid nog van zijn klompen. U moet, met uw ogen dicht, eens voelen aan een eierdoos, loop even naar de koelkast, sluit uw ogen, betast het karton met uw vingertoppen. En? Ja precies, zo voelt het. Het karton heeft haartjes op zijn huid. Die huid voelt net zo breekbaar als de breekbaarheid die hij beschermt. Toch heeft dat zachte ook veel kracht, een verhuisdoos kan wel vijfentwintig kilo dragen. Beneden in mijn kelder staan er nog een paar, al tien jaar ongeopend. Resten van een vorig leven, vol voorwerpen die hun dagelijks nut in de verhuiswagen verloren. Terwijl ik mijmer voor het gesloten hek van het Musée du Cartonnage zie ik links een monument. Henri Ancelin, Gustave Cartier, Lucien Genot, Gilbert Mondan; ik lees nog andere namen onder de datum: 12 juni 1944. Ik doe een stap naar achteren, rechts staat een oud gebouw, het lijkt verlaten. Aan de vage letters kan ik zien dat daar ooit de kartonfabriek gestaan moet hebben. Misschien waren Henri, Gustave, Lucien en Gilbert arbeiders van de kartonfabriek en maakten ze, tot aan hun brute dood, karton met haartjes op de huid. Of dozen, dat kan ook. Kartonnen dozen waarin hun beelden nu nog rusten. Het Musée du Cartonnage et de l’Imprimerie is te vinden aan de Avenue Maréchal Foch 3, Valréas. Département Vaucluse.