Het kind van de rekening

Marjolijn Uitzinger

woensdag 20 februari 2008

Berlijn - Je kunt geen krant openslaan of het is weer zover: de akeligste verhalen over ouders die hun kinderen doden of zodanig mishandelen tot de dood erop volgt. Het lijkt wel een epidemie, maar die duurt al jaren en het eind ervan is nog lang niet in zicht. Kevin in Bremen, twee jaar oud, dood gevonden in de koelkast van zijn vader die verslaafd en gewelddadig was, maar aan wie het kind niettemin was toegewezen. Mehmet in Zwickau, Dennis in Berlijn – het zijn namen die je in Duitsland niet hoeft uit te leggen, ze zijn even bekend als Rowena Rikkers, het meisje uit Nulde, bij Nederlanders. Mishandeld, langdurig door elkaar geschud, botbreuken, ondervoed, overleden. Of meteen na de geboorte door een wanhopige of gestoorde moeder om het leven gebracht. Net zoals in Nederland wijst de beschuldigende vinger vaak naar de autoriteiten en naar de buurt: iedereen wist ervan en niemand deed iets, is de aanklacht. De hulpverlening faalt en het kind wordt de dupe. Verslaafde ouders, alleenstaande jonge moeders, sociaal zwak milieu, isolement, wanhoop, ontbreken van een netwerk,– het beeld is eigenlijk altijd hetzelfde en de politiek zit met de handen in het haar. De beleidsmakers reageren erop door nieuwe preventieve structuren te scheppen, de informatiemogelijkheden te verbeteren, de hulpverlening beter te coördineren en te stroomlijnen en campagnes te starten met als boodschap dat kinderen de toekomst zijn. Maar vorig weekend vond de politie in Lübben (Spreewald) een pasgeboren baby dood in de badkuip, verdronken door zijn 22-jarige moeder die zich geen raad wist met het kind dat ze niet wilde, en in de grensstad Frankfurt an der Oder een uitgemergeld, verdroogd jongetje van een half jaar oud, dat door zijn ouders (19 en 21 jaar) zo was verwaarloosd dat hij minder woog dan bij zijn geboorte en dood in zijn bedje lag. De ouders stonden niet bekend als een probleemgezin. Een intrigerend gegeven is, dat dit soort criminaliteit vaker voorkomt in het oosten van Duitsland dan in het westen, zelfs drie tot vier keer zoveel. In het westen is het aantal gevallen flink teruggelopen, maar in het oosten neemt het schrikbarend toe. De deskundigen breken zich het hoofd over de verklaring. Het kan zijn dat in het voormalige Oost-Duitsland meer jonge moeders wonen die in sociaal isolement en armoede zijn opgegroeid en wie de moederrol boven het hoofd groeit, peinzen de criminologen. Maatschappelijke netwerken vallen uiteen doordat veel mensen naar het westen verhuizen, de werkloosheid heeft een soort onderklasse geschapen. Het kan allemaal een rol spelen, maar echt duidelijk of wetenschappelijk bewezen is het niet. Er wordt wel studie verricht naar de oorzaken van de bijna 1000 kindermoorden door ouders in de afgelopen tien jaar. De eerste uitkomsten laten zien dat er in feite drie categorieën moeders (of vaders) zijn die hun kinderen doden. De eerste bestaat uit vrouwen en meisjes die ongewenst zwanger raken en dat geheim houden, hun kind zonder hulp ter wereld brengen en het dan doden of ergens achterlaten, zodat het sterft. Daarbij gaat het overigens niet alleen om meisjes en vrouwen in sociaal zwakker, geïsoleerde milieus, maar ook om studenten. De situaties waarin beide ouders schuldig zijn, hebben vaak te maken met rampzalige levensomstandigheden. Verslaving, werkloosheid, geen perspectief – en dan een huilend kind. Eerst proberen de vaak nog jonge ouders nog wel voor hun baby te zorgen, maar er komt een moment waarop ze het niet meer aankunnen en dan wordt zo’n baby door elkaar geschud of geslagen tot de dood erop volgt. Of men laat het kind aan zijn lot over en verzorgt het niet meer. En dan is er uiteraard altijd nog de categorie psychisch gestoorde moeders – ongeveer een vijfde van alle tot nu toe onderzochte gevallen. Natuurlijk wordt er hard gewerkt om eerder te kunnen signaleren en aan de bel te trekken, hulpverleners erop af te sturen, scholen beter toe te rusten voor dit probleem en te voorkomen dat alle instanties langs elkaar heen werken. Maar de gruwelijke vondsten zijn nog steeds aan de orde van de dag. Dit e-mailadres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit te kunnen bekijken