Euthanasie: fel debat na de dood van Hugo Claus
Hetty van Rooij   
zondag 30 maart 2008

Brussel -- De zelfgekozen dood van Hugo Claus heeft in België het debat doen losbarsten over de vraag: is euthanasie een heldendaad?
Een nogal merkwaardige vraag, natuurlijk, in een land waar euthanasie wettelijke mogelijk is. Wettelijk toegestaan, zelfs, en de Belgische arts die euthanasie uitvoert is beter beschermd dan zijn Nederlandse collega die hetzelfde doet. De media-aandacht voor de manier waarop Claus zelf zijn dood geregeld heeft, blijkt een open zenuw te hebben geraakt in het nog altijd zeer katholieke België.

 

,,De wijze waarop wordt omgegaan met de euthanasie die Hugo Claus pleegde, de wijze waarop sommigen deze daad niet alleen proberen goed te praten, maar zelfs als summum van edelmoedigheid de hemel in prijzen, stoot tegen de borst", schreef dr. René Stockman, hoofd van de Broeders van Liefde, in de kwaliteitskrant De Standaard. Hij kreeg steun van kardinaal Danneels. ,,Door zomaar uit het leven te stappen, antwoordt men niet op het probleem van lijden en dood. Men loopt er in een boog om heen en omzeilt het. Omzeilen is geen heldendaad, geen voer voor frontpaginanieuws', aldus de kardinaal tijdens de Paaswake.

Hebben Stokman en Danneels gelijk? Of is Hugo Claus een moedig man geweest, die 'de dood recht in de ogen heeft gekeken?' (Jaqueline Heremans, voorzitster van de Franstalige Stichting die zich inzet voor het recht om waardig te sterven) Uit de teneur van de honderden reacties op de website van De Standaard blijkt een complete verdeeldheid tussen katholiek-traditioneel en liberaal België. Op de achtergrond speelt nog iets anders mee: ook de Vlaamse katholiek wil niet meer bevoogd worden en wenst steeds vaker zelf de beslissing te nemen over zijn levenseinde. Broeder Stockman had vooraf de situatie totaal verkeerd ingeschat, en hij is zich een hoedje geschrokken van de vele felle reacties. ,, De vrijzinnigen hebben evenveel recht om te spreken als de katholieken", suste hij eind vorige week. ,,Wanneer men overtuigd is van een waarheid, mag men die toch aanbieden aan de ander, zonder deze te willen opdringen of zonder agressief te worden wanneer de andere deze waarheid naast zich neerlegt?"

Kardinaal Danneels is door zijn uitspraken zwaar onder vuur komen te liggen. Zijn woordvoerder moet steeds opnieuw herhalen dat de kardinaal het lijden niet heeft 'verheerlijkt". ,,Dat de kardinaal Hugo Claus geen warm hart toedraagt is niet echt verwonderlijk, gezien de reputatie van de schrijver als notoir antiklerikaal. Maar zijn uitspraak is ongepast en getuigt niet van oprechte bezorgdheid" zo verwoordt een lezer op de Standaard-site de massale kritiek op de kerkvader. ,,Mijnheer de kardinaal, schaam U" bliksemde de schrijver Erwin Mortier tijdens de afscheidsbijeenkomst voor Hugo Claus in Antwerpen.

De tweespalt zet zich door tot in de splinternieuwe federale Belgische regering, waarin Christen-democraten en liberalen tot elkaar veroordeeld zijn. De socialistische oppositiepartij heeft de discussie aangegrepen om opnieuw te pleiten voor het recht op euthanasie voor minderjarigen. Zij wil ook een regeling waardoor een verzoek tot euthanasie mogelijk wordt voor mensen die al vergaand dementerend zijn, en er niet meer op kunnen vragen. De liberalen zien een kans op de door hen gewenste verruiming van de bestaande wetgeving, maar de Christen-democraten zijn boos. De nieuwe regering-Leterme zit er nog geen twee weken. Nú al lonken de liberalen naar de oppositie, en nota bene over een onderwerp dat het zo verdeelde België diep verdeeld houdt. Hoe moet dat verder?