Hoe kwamen ze over de Muur?

Marjolijn Uitzinger

woensdag 11 juni 2008

Berlijn - Mijn vriend E. geeft rondleidingen door Berlijn en doet ons regelmatig vrolijk verslag van zijn belevenissen. Het historisch besef van veel (vooral jonge) mensen is, zoals wij aan de borreltafel allemaal weten, zo goed als nul, maar het is onthutsend om te merken hoe zelfs de meest basale noties niet zijn doorgedrongen. Amerikanen blijken daarbij - gelukkig - nog onwetender dan Nederlanders. Zo vroeg een overzeese toerist zich bij de resten van de Muur peinzend af hoe het de nazi’s destijds toch is gelukt om over de Muur te komen. Een andere keer kreeg mijn vriend de vraag of hij een Amerikaans echtpaar de weg naar de Holocaust kon wijzen. Vorige week maakte hij met een groep jonge Amerikanen een flinke wandeling door de stad. De rondleiding eindigt op Unter den Linden, op de schitterende Bebelplatz, waar ook het indrukwekkende monument voor de boekverbranding in 1933 te zien is (een glazen plaat die de bezoeker zicht biedt op een ruimte onder de grond, rondom geflankeerd door lege boekenkasten). Daar blijven ze staan voor het gebouw van de Alte Bibliothek, in de volksmond de “Kommode” genoemd. Mijn vriend vertelt dat keurvorst Frederik de Grote het gigantische pand in de jaren 1750 tot 1775 als Koninklijke Bibliotheek heeft laten bouwen en dat hier tegenwoordig de Juridische Faculteit van de tegenoverliggende Humboldt-Universiteit is gevestigd – de universiteit van Marx, Engels en Liebknecht. Ook Lenin, die voor de Revolutie een keer of 12 in Berlijn is geweest, heeft er in 1895 gestudeerd en heeft in de Bibliotheek enkele van zijn invloedrijke werken geschreven. Maar de verwijzing naar de aanwezigheid van Lenin, in de DDR-tijd trots vermeld op een gedenkplaat, is in 1990 uit de muur van het gebouw gehakt. Mijn vriend is klaar met zijn verhaal. Nog vragen? De jonge Amerikanen kijken om zich heen, zichtbaar onder de indruk. Dan steekt een meisje haar hand op: “You said that John Lennon studied here, when was that?” Dit e-mailadres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit te kunnen bekijken