Hitler verfomfaaid terug in Tussauds

Marjolijn Uitzinger

dinsdag 16 september 2008

Berlijn - Duitsland mag dan weer het populairste vakantieland zijn voor Nederlanders, niet iedereen reageert even enthousiast als ik vertel dat ik tot volle tevredenheid in Berlijn woon. Tussen de Duitsers, concludeerde laatst peinzend een vrouw op een feestje. Daar heb ik dan eigenlijk geen tekst meer op. Dankzij Angela Merkel kun je tegenwoordig gelukkig zonder al teveel moeite duidelijk maken dat je vaak vriendelijke, intelligente Duitsers tegenkomt en zelden brallende wandelende bierpullen met bedenkelijke opvattingen. Maar soms blijft men sceptisch kijken. Eenmaal nazi, altijd nazi. “Wat is er nou zo leuk aan Berlijn?” vroeg iemand mij afgelopen week. “Het is dynamisch, interessant, rustig, je hebt er prachtige musea, drie opera’s, een overdaad aan restaurants en mooie winkels, perfect openbaar vervoer, en veel groen. En er is nog ruimte, zowel in de stad als daarbuiten”, antwoordde ik. “Jaja, Lebensraum”, zei mijn gesprekspartner, mij indringend aankijkend alsof ik nu zelf tot het nationaalsocialisme bekeerd was. “Dat hoor ik toch niet graag. Ik ben bezig met een boek over Hitler en dan word je er wel weer mee geconfronteerd.” “Inderdaad”, zei ik. “En als je in Berlijn woont, word je er elke dag, nee ieder uur mee geconfronteerd. Je struikelt letterlijk over de Stolpersteinen, de gedenkstenen in het trottoir, met de namen van vermoorde Joden, de gedenkplaten in de gevels, de kleine, grote en mega-monumenten, de krantenartikelen, de boeken, films, televisiedocumentaires.” De Duitsers zijn 24 uur per dag bezig het zichzelf in te peperen en dat gaat dan typisch op z’n Duits, dus hyper politiek-correct en zeer argwanend. Wie niet voor de volle honderd procent in het schuldcircus meedraait, maakt zich al gauw verdacht. Soms leiden deze discussies op het scherpst van de snede tot komische situaties. Neem de gang van zaken rond het wassen beeld van Adolf Hitler in het nieuwe Madame Tussauds aan Unter den Linden. Al maanden voor de opening woedde er een debat over de vraag of Hitler daar nu wel of niet thuis hoort. De museumdirectie besloot van wel en dus werd er voor zo’n 200.000 euro een wassen beeld vervaardigd. De geschiedenis kwam tot leven: de bron van het kwaad zat in uniform achter zijn bureau in de bunker en blikte duister voor zich uit. Meteen op de openingsdag van het nieuwe museum opende een bezoeker de aanval en onthoofdde de kostbare wasfiguur. Opwinding alom. Hoogstaande ethische bedoelingen bleek de man overigens niet te hebben; zijn voortvarende actie was eerder het gevolg van een weddenschap die hij de avond tevoren in het café had afgesloten. Vervolgens ontspon zich uiteraard een debat over de wenselijkheid van herstel. Misschien kan het beeld maar beter wegblijven, vonden sommigen. Nee, juist niet, want het nationaalsocialisme is een belangrijk onderdeel van de Duitse geschiedenis, hoe je het ook wendt of keert, vonden anderen, waaronder het museum zelf. De discussie heeft inmiddels geleid tot de terugkeer van de wassen dictator. Dit weekend maakte hij zijn rentree, maar op aangepaste wijze. Hitler zit nu achter duimdik veiligheidsglas, met videobewaking, en een medewerker van het museum als een echte bodyguard ernaast. Hij ziet eruit alsof hij geheel aan het eind van zijn Latijn is - in plaats van de beroemde lok op het voorhoofd valt zijn haar nu in zweterige pieken naar beneden en zijn stropdas hangt los. Al met al wekt hij de indruk van een dronkenlap. Fotograferen mag niet, aankomen evenmin. Madame Tussauds is al 200 jaar een niet-politieke onderneming, die de samenstelling van haar expositie nog nooit heeft laten beïnvloeden door welke radicale mening dan ook, verklaarde de museumdirectie kordaat. En nu maar hopen dat de rust rond de beeltenis van Adolf Hitler definitief is weergekeerd. Dit e-mailadres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit te kunnen bekijken