May durft vrede in Ierland op het spel te zetten

 

Zullen de hekken en de douane controles lang de vijfhonderd kilometer lange grens tussen het protestantse Noord-Ierland en de katholieke Ierse Republiek alsnog terugkeren? Zullen de spanningen tussen beide streken die decennia lang de sfeer op het eiland vergiftigden en gepaard gingen met bomaanslagen weer oplaaien?

Sinds het Goede Vrijdagakkoord ruim twintig jaar de barrières op het Ierse eiland uit de weg ruimde, zijn de spanningen daar langzaam maar zeker als sneeuw voor de zon verdwenen. Maar het is zeker niet langer denkbeeldig dat die conflicten weer ontstaan nu de Britse premier May afgelopen week heeft besloten in Brussel opnieuw te onderhandelen over het door haar zelf gesloten scheidingsakkoord dat een open grens garandeert tussen beide Ierlanden. Een draai van jewelste.

Haar besluit volgde op een stemming in het Lagerhuis waarin de voornaamste steen des aanstoots uit dit scheidingsakkoord, de zogenaamde achtervang-regeling (‘backstop’) is. Die moet er voor zorgen dat door middel van een tijdelijke douane-unie met de EU een gelijk speelveld op het Ierse eiland blijft bestaan zolang er geen nieuw handelsverdrag tussen het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie is uitgewerkt. May overtrad weliswaar door die achtervang-regeling te accepteren feitelijk de door haar zelf getrokken rode lijn om geen douane-unie met de EU aan te gaan. Want dan zou er in haar ogen niet langer sprake zijn van een echte breuk met de EU. Maar de backstop is slechts tijdelijk, zo stelt Brussel, en lang had May verwacht de harde nationalistische kern van de Conservatieve Partij (die het liefst helemaal met Europa zou willen breken) te kunnen vermurwen.

Maar Conservatieven als Boris Johnson en Jacob Rees-Mogg geloven niet dat die regeling slechts tijdelijk zal zijn, maar het Verenigd Koninkrijk uiteindelijk juist blijvend zal binden aan de Europese Unie. Deze nationalisten weten ook al lang dat Europa hun eis niet zal inwilligen, maar ze zijn er bepaald niet rouwig als dit betekent dat er geen overeenkomst (‘No deal’) met Europa wordt gesloten. Zij zijn er van overtuigd dat het Verenigd Koninkrijk het best zonder zijn voornaamste handelspartner de EU kan en dat het in staat is om op eigen houtje voordelige handelscontracten met de rest van de wereld af te sluiten. Dat er dan een harde buitengrens ontstaat op het Ierse eiland met alle gevolgen van dien vinden ze helemaal niet erg. De Britse nationalisten staan bepaald niet bekend om hun liefde voor Ierland dat pas honderd jaar geleden zelfstandigheid verwierf. Evenmin hebben ze er boodschap aan dat de Noord-Ieren zelf in meerderheid in het referendum van 23 juni 2016 er voor gekozen om in de Europese Unie te blijven. De uitzondering wordt gevormd door een nostalgische groep protestanten, vertegenwoordigd door de DUP, die uitgerekend de onmisbare steun werd geacht om het met de EU onderhandelde scheidingsakkoord aan een meerderheid in het Lagerhuis te helpen.

Veto

De vraag die velen nu bezig houdt is: wat wil May werkelijk? Door haar gigantische draai om mee te gaan met de wens van Johnson en de zijnen om de backstop te verwerpen wordt de kans op een no deal alleen maar groter. Zowel commissievoorzitter Jean-Claude Juncker als EU-president Donald Tusk hebben immers een en ander maal verklaard dat in dat scheidingsakkoord geen wijzigingen kunnen worden doorgevoerd. De Ieren zouden trouwens sowieso die wijzigingen met een veto treffen. May heeft sinds de onderhandelingen een kleine twee jaar geleden begonnen gezegd dat ze een no deal te allen tijde zou willen uitsluiten. Maar velen herinneren zich ook dat voordat die onderhandelingen daadwerkelijk een aanvang namen zij had gezegd dat een no deal beter was dan een bad deal. Taal die door kenners van de handelsverhoudingen als dwaas en onverantwoord werd omschreven. Maar nu lijkt het erop dat zij alsnog met zo’n no deal akkoord zou kunnen gaan. Met haar ultieme doel dat die Brexit hoe dan ook gerealiseerd wordt en er geen weg terug is. Realisering van de Brexit heeft May  ‘haar plicht’ genoemd .

Als zij in de komende tijd nogmaals in Brussel te horen krijgt dat er niet wordt heronderhandeld, zou zij er alsnog voor kunnen kiezen om met de oppositie te onderhandelen om tot een zachtere Brexit te komen, een waarbij een douane-unie met de EU tot stand komt. Maar erg waarschijnlijk is die kans niet. Voor haar betekent dit enorm gezichtsverlies. En voor het Verenigd Koninkrijk betekent dit dat het geen nieuwe handelsakkoorden kan afsluiten en niets te zeggen heeft over (nieuwe) regelgeving van de Europese Unie. Een vernederende positie. En een die zal leiden tot een splitsing van de Conservatieve Partij, die May altijd bijeen heeft willen houden. Er resteert nu nog één andere optie, namelijk wanneer het Lagerhuis het heft in eigen handen neemt en de daar aanwezige meerderheid van Conservatieven en Labour, die hooguit voor een zachte brexit is, om uitstel vraagt. Dat uitstel zal zeker verleend worden, want ook de EU heeft geen behoefte aan de chaos die ontstaat bij een no deal. Dan kan het zelfs tot een nieuw referendum komen. Maar of zo’n samenwerking tussen gematigde Conservatieven en Labour tot stand komt is ook nog maar de vraag. En een besluit voor een nieuw referendum is er ook niet zomaar. Het kan alleen door de (huidige) regering genomen worden en die is daar onder leiding van May mordicus tegen. Dat de Ieren aan hun lot worden gelaten bij een harde Brexit lijkt de hardliners nauwelijks te deren. Zo ging het er ook aan toe in de eeuwenlange gewelddadige, (maar vrijwel vergeten) geschiedenis die Ierland als deel van het Verenigd Koninkrijk achter de rug heeft. De harde Brexit maakt meer kapot dan veel Britse politici lijken te beseffen.

.

 

 

.

Deel dit berichtShare on FacebookTweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on Google+Email this to someone
Paul van Velthoven

Paul van Velthoven

Paul van Velthoven is freelance journalist en schrijft vooral over politieke en religieuze onderwerpen. Hij was chef van de opiniepagina van de Haagsche Courant en daarvoor onder
meer redacteur geestelijk leven bij dagblad Het Binnenhof. Hij publiceerde een studie over de Franse denker Raymond Aron. Onlangsverscheen van hem ‘Franstaligen tegen Vlamingen –Hoe België als natie mislukte’.
Paul van Velthoven

Over Paul van Velthoven

Paul van Velthoven is freelance journalist en schrijft vooral over politieke en religieuze onderwerpen. Hij was chef van de opiniepagina van de Haagsche Courant en daarvoor onder meer redacteur geestelijk leven bij dagblad Het Binnenhof. Hij publiceerde een studie over de Franse denker Raymond Aron. Onlangs verscheen van hem ‘Franstaligen tegen Vlamingen – Hoe België als natie mislukte’.