Verbijstering

 

Verbijstering alom. Donald Trump, zakenman, racist, schuinsmarcheerder, professioneel belediger van grote bevolkingsgroepen, sprookjesverteller, wordt de nieuwe president van de Verenigde Staten. Ik moet eerlijk bekennen dat ik daar geen moment rekening mee heb gehouden. ‘De Donald’ heeft de afgelopen maanden zoveel onzin en narigheid uitgekraamd dat je je niet kunt voorstellen dat vele miljoenen Amerikanen deze malloot als hun leidsman zien.

De reacties laten zich makkelijk raden. Vooral buiten Amerika verbijstering en binnen het land een heftige hervertoning van de verdeeldheid, die zich al enige tijd manifesteert. Een aantal aspecten van Trump’s uitverkiezing zal vooral lang nagalmen. Met het Witte Huis zijn ook de Senaat en het Huis van Afgevaardigden nu jarenlang in Republikeinse handen. Van de befaamde toestand van ‘checks and balances’ is dus voorlopig geen sprake. Barack Obama moest bijna zijn hele ambtsperiode opboksen tegen een Congres met een andere kleur. De macht ligt de komende jaren eenzijdig bij de Republikeinen.

Dat geeft president Trump ook gelegenheid zeker één, waarschijnlijk twee, maar misschien wel drie nieuwe opperrechters in het Hooggerechtshof te benoemen. En dat kan voor decennia een hardvochtig conservatieve invloed hebben op de Amerikaanse samenleving. Voor de lange termijn moet ook worden gevreesd dat Amerika, als (met China) grootste vervuiler in de wereld,  de klimaatverandering eerder zal versterken dan bestrijden.

En voor de kortere termijn zal de zege van Trump een enorme impuls geven aan het populisme in andere landen. En dat zal ongetwijfeld invloed hebben op komende verkiezingen in Nederland, Frankrijk en Duitsland. Het weer vooral  simpele commentaar van PVV-leider Geert Wilders – ‘de Amerikanen hebben hun land teruggepakt’ – voorspelt niet veel goeds.

Dat neemt niet weg dat de boosheid van kiezers over het feit dat ze zich niet gehoord voelen, niet moet worden onderschat. De winst van Trump is een uiterst krachtige ‘wake up call’. En dan gaat het er niet in eerste instantie om of die boosheid terecht is. Met Hillary Clinton werd een zeer capabele kandidaat afgewezen. Het politieke establishment (waarom wordt die term altijd zo negatief gebruikt?) zal toch een antwoord moeten vinden op die woede. Er hebben teveel Amerikanen op Trump gestemd om te spreken van een opstand van boze witte mannen. Er zijn ook andere bevolkingsgroepen die zich kennelijk aangesproken voelen door harde ongenuanceerde taal en simpel lijkende oplossingen. Als die boodschap wordt opgepakt, is er toch nog een klein positief aspect aan Trump’s overwinning.

Dick Toet
Latest posts by Dick Toet (see all)

Over Dick Toet

Dick Toet (1942) is zijn hele loopbaan werkzaam geweest in de dagbladjournalistiek. Hij was onder meer parlementair redacteur (Brabant Pers), vijf jaar correspondent in de USA (Zuid Oost Pers) en bijna twintig jaar lid van de hoofdredactie van de Haagsche Courant