De verkiezingen van de lijsttrekkers

 

De peilingen zaten dit keer behoorlijk in de goede richting, maar desondanks waren er toch een paar flinke verrassingen bij de verkiezingen van afgelopen week. Zo was de winst van D66 groter dan verwacht, zakten de andere linkse partijen (PvdA, GroenLinks en SP) gigantisch door het ijs, slaagden nog eens vier nieuwe partijen er in zetels te halen en bleef de gevreesde winst voor populistisch rechts uit.

En het was duidelijk dat de strijd om de kiezer zich afspeelde onder de dreigende wolk van de Corona-crisis. Niet dat het Corona-beleid een grote rol speelde in het politieke debat, maar nooit eerder lag er zo’n nadruk op de rol van de lijsttrekkers. Deze keer geen dampende zaaltjes en meeslepende verkiezingsmanifestaties, maar een lange serie debatten tussen lijsttrekkers, soms met een aantal tegelijk, soms één op één, soms in de vorm van een interview, kortom er waren mogelijkheden te over de aanvoerders beter te leren kennen.

Dat de VVD van Mark Rutte opnieuw de grootste werd, is dus niet verrassend. Al eerder werd duidelijk dat de premier zich als crisismanager uitstekend manifesteert. Hij wekt vertrouwen, is altijd goed geluimd, straalt optimisme uit en laat kritische zaken op het oog makkelijk van zich afglijden. Bij zware aanvallen over de toeslagenaffaire, is zijn snelle respons: ‘u heeft volkomen gelijk’. Rutte is een fenomeen, waar ook in het buitenland enigszins jaloers naar wordt gekeken.

Sigrid Kaag is voor D66 een lot uit de loterij gebleken. Ogenschijnlijk een beetje elitair, maar helder in haar taalgebruik, elegant, behoorlijk direct en op het juiste moment fel in het debat (onder meer bij de confrontatie met Wilders over haar bezoek aan Iran). Overigens is het merkwaardig dat D66 steeds in het kamp van centrum-rechts wordt geplaatst. Het is gewoon een progressief liberale partij, die veel opvattingen deelt met de traditioneel linkse partijen.

En dan die traditioneel linkse partijen PvdA, GroenLinks en de Socialistische Partij. PvdA-lijsttrekker Ploumen had de ondankbare taak in extreem korte tijd een campagne neer te moeten zetten. Ze deed het niet slecht. De 9 zetels die ze wist te behouden, waren de oogst van een eerder smadelijk verlies. Maar bij de leidster van de enige echte sociaal-democratische partij verwacht je toch wat meer bezieling. En het was zeer onverstandig de roep om samenwerking met andere linkse partijen te negeren. Lilian Marijnissen (SP) had meer verdiend, maar ze klinkt nogal klagerig en daar houdt de kiezer niet zo van. Jesse Klaver (GrL) klonk ook meestal nogal tobberig en deed onbeantwoorde liefdesverklaringen naar zijn geestverwanten. Bij hem was vooral ook duidelijk dat hij de volle zalen miste, waarin hij met opgestroopte mouwen vooral jongeren begeesterde. Het is natuurlijk ongekend dat de drie linkse partijen samen net ietsje groter zijn dan D66 alleen.

Het verlies van Geert Wilders, gedoodverfd nummer twee, is niet zo vreemd. Hij heeft op uiterst rechts meer concurrentie en zijn riedel over migratie is intussen wel bekend. Thierry Baudet boekte forse winst, maar in vergelijking met de provinciale statenverkiezingen zakte hij ver terug. Zijn aanhang bevindt zich vooral onder de corona-ontkenners en dat zal snel verdampen als de crisis onder controle is.

CDA’s Wobke Hoekstra had hetzelfde probleem als Lilianne Ploumen. Hij werd pas laat voor de leeuwen geworpen. Het imago van een wat stijve boekhouder heeft hij zelfs schaatsend nooit van zich af kunnen schudden. Zo werden deze verkiezingen vooral beheerst door de lijstrekkers en eigenlijk is daar niet zoveel mis mee.

Dick Toet
Laatste berichten van Dick Toet (alles zien)

Over Dick Toet

Dick Toet (1942) is zijn hele loopbaan werkzaam geweest in de dagbladjournalistiek. Hij was onder meer parlementair redacteur (Brabant Pers), vijf jaar correspondent in de USA (Zuid Oost Pers) en bijna twintig jaar lid van de hoofdredactie van de Haagsche Courant