Donald Trump is luis in Republikeinse pels  

 

 

Amerika kiest dit jaar een nieuwe president. Na twee termijnen van vier jaar moet Barack Obama het Witte Huis uit en de voordeursleutel overdragen aan zijn opvolger. Of opvolgster natuurlijk, want de Democratische Partij zal hoogstwaarschijnlijk mevrouw Hillary Clinton als presidentskandidate gaan aanwijzen, verderop dit jaar.

Als ze gekozen wordt, heeft de Democratische Partij opnieuw een primeur: acht jaar geleden werd hun Obama de eerste zwarte president van de Verenigde Staten. Hillary Clinton zou de eerste vrouwelijke president zijn in de historie van de VS.

 

Maar zover is het nog niet. Eerst komt er een reeks voorverkiezingen en pas daarna wijzen de Democraten hun kandidaat (m/vr) aan voor de presidentsverkiezing in november.

Bij de Republikeinse Partij ontrolt zich eenzelfde scenario: de aanloop naar de beslissende voorverkiezingen is in volle gang. Gaandeweg de komende weken en maanden zal duidelijk worden wie de Republikeinse kandidaat wordt. In elk geval geen vrouw. Van de twaalf voorlopige kanshebbers is er maar één vrouw en die bungelt onderaan in de opiniepeilingen.

 

Zo saai als de ontwikkelingen binnen de Democratische Partij zijn, zo spannend, tenenkrommend en volstrekt onvoorspelbaar is de gang van zaken bij de GOP, de Grand Old Party, zoals de Republikeinen zich noemen en worden genoemd. Aanvankelijk meldden zich meer dan dertig kandidaten aan; een ongekend hoog aantal. Daarvan zijn er nu nog twaalf in de race, verdeeld in twee groepen: zes serieuze kanshebbers en zes ‘tweederangs’-mededingers die nu al eigenlijk geen rol van betekenis meer spelen, hoewel de voorverkiezingen nog moeten beginnen.

 

Ach, ’t is een absurd rijke en ijdele clown die wat aandacht wil, zo reageerde de top van de Republikeinse Partij toen Donald Trump zich halverwege vorig jaar meldde als presidentskandidaat. Maar het lacherige ging er gauw van af toen Trump zich ontpopte als een grofgebekte, patserige, stemmentrekkende populist die een politiek ‘plan’ ontvouwde waar de weldenkende Republikeinen van schrokken, maar miljoenen Amerikanen klaarblijkelijk niet. Want Trump boekt momenteel in de peilingen tussen de 30 en 40%. Zijn naaste concurrenten blijven vooralsnog op zo’n 15% steken.

 

Trump heeft een paar simpele uitgangspunten die in de verte wel op de Republikeinse beginselen lijken: ieder voor zich, wie veel geld verdient mag dat ook houden, rijk zijn is geen schande, de federale overheid hoeft zich alleen maar met de buitenlandse politiek en defensie te bemoeien, geen beperkingen van de vrije wapenverkoop, de kerken mogen aan liefdadigheid doen maar de staat hoeft geen sociaal vangnet te spannen voor de minst bedeelden.

Geen werk?, eigen schuld. Ziek?, pech gehad… Daar valt voor de doorsnee-Republikein mee te leven.

 

Maar Trump voegt er nog wat aan toe: hij wil een betonnen muur – de Trump Wall – op de grens met Mexico om de instroom van illegale Latino’s te stoppen en hij wil miljoenen moslims het land uitzetten om er vervolgens zo weinig mogelijk (en liever geen) meer toe te laten: Amerika voor de Amerikanen.

Trump is niet de eerste pias die op een politiek toneel verschijnt. Ook niet de eerste schreeuwlelijk die het zittende politieke establishment verkettert, die de Islam en bloc veroordeelt, die stemmen trekt op basis van bangmakerij. Hij zegt – zo wordt het goedgepraat  – wat andere politici niet durven zeggen maar wat het gros van de kiezers graag wil horen. Geert Wilders, Flip de Winter, Beppe Grillo, Marie le Pen zijn van hetzelfde slag.

Ze zaaien – juridisch gezien – geen haat, maar ze voeden de angst die veel mensen hebben voor moslimgeweld, voor de oncontroleerbare toevloed van vluchtelingen, voor terrorisme in alle vormen; voor eigenlijk alles wat niet strookt met het vertrouwde huisje-boompje-beestje. Die demagogische Europese politici kunnen geen kwaad, hun invloed is hooguit binnenslands.

Maar Trump als president van de VS is van een andere orde. Dan gaat Amerika een totaal andere rol in de wereld spelen. En daar moet je niet aan denken…

 

Donald Trump is een ongeleid projectiel, een snoever die prat gaat op zijn miljarden. Dankzij die enorme, bijna stuitende rijkdom, kan hij totaal onafhankelijk van wie en wat dan ook campagne voeren terwijl alle andere kandidaten tientallen miljoenen aan donaties bij elkaar moeten schrapen en bedelen om hun peperdure verkiezingscampagnes te kunnen betalen. Trump betaalt alles uit eigen zak.

Hij heeft lak aan de partijtop en dreigde zelfs even als onafhankelijk kandidaat de verkiezingen in te gaan. Zover wilde de partij het niet laten komen, want een onafhankelijke Trump zou miljoenen stemmen wegzuigen van de officiële Republikeinse kandidaat.

 

Maar er ligt een nog groter doemscenario in het verschiet: namelijk dat Trump in de voorverkiezingen dermate veel Republikeinse kiezers achter zich krijgt dat hij als vanzelf  de enig overblijvende presidentskandidaat voor de Republikeinen wordt. ‘En dan helpt ‘ie de partij naar de haaien. Dan is er in 2020 geen eensgezinde GOP meer, dan leveren we het land uit aan de Democraten’, zo vrezen veel gematigde Republikeinen.

Kortom, de partij zit met Trump in de maag. Ze willen hem kwijt maar komen niet van hem af; ze willen wèl een Republikein in het Witte Huis maar Trump liever niet.

 

Trump krijgt de lachers gemakkelijk op zijn hand door zijn democratische tegenstanders te  beledigen, te beschimpen en belachelijk te maken. Het hoort erbij….

Maar Hillary Clinton een doetje noemen die niet in staat is om het land te leiden, is riskant. Heel veel vrouwelijke kiezers zullen dat voelen als seksistische discriminatie. Overigens steekt mevrouw Clinton, wat betreft politieke ervaring en dossierkennis van de wereldpolitiek, Donald Trump in haar zak. Op papier heeft hij tegen haar geen schijn van kans en dan zal er dus opnieuw een Democraat in het Witte Huis gaan wonen.

 

Trump heeft tot n u toe eigenlijk maar één serieuze concurrent binnen zijn partij bij de naderende voorverkiezingen. Dat is Ted Cruz (Texas). Net als een andere mededinger, Marco Rubio (Florida), is hij een midden-veertiger, geboren in Canada uit een Amerikaanse moeder, en van vaderskant Latijns-Amerikaanse (Cubaanse) wortels. Dat trekt ongetwijfeld veel Latino-kiezers aan, zoals de zwarten in de VS zich intuïtief meer tot de Democraten aangetrokken voelen.

 

De komende weken en maanden wordt het binnen de Republikeinse partij een afvalrace. Kandidaten zullen zich gaan terugtrekken: uit vermoeidheid, omdat ze geen geld meer hebben om hun campagnes te bekostigen, omdat ze door de mand vallen als lichtgewichten of omdat het – gezien de peilingen – zinloos is verder te gaan. Voor dat dilemma komt vooral Jeb Bush te staan, zoon en broer van twee vorige Bush-presidenten.

Het zou een mirakel zijn als hij tenslotte toch de eindkandidaat wordt, maar in het preuts-gelovige Amerika zijn wonderen deel van het daagse leven.

 

franswijnands@telenet.be

 

Frans Wijnands

Over Frans Wijnands

Frans Wijnands (1938) is journalist; onder meer vast medewerker van het Friesch Dagblad. Hij was in de jaren '80 gedurende tien jaar hoofdredacteur van De Limburger. Daarvoor en daarna was hij voor de Zuid Oost Pers, de VNU- en Audetbladen en de Persunie correspondent in Rome, Praag en Bonn. Hij woont in Gent