Het gelijk van Piketty

 

Zelden zal een lijvig boekwerk van een wetenschapper wereldwijd zoveel opwinding hebben veroorzaakt als het werk van de Franse econoom Thomas PIketty over het probleem van de economische ongelijkheid in de wereld. Die opwinding is opmerkelijk, want nieuw is het door Piketty geschetste probleem geenszins. De Fransman betoogt maar weer eens dat de inkomensverschillen tussen individuen en organisaties zo immens zijn dat ze een ernstige belemmering zijn voor een gezonde economische ontwikkeling.

Ik heb diezelfde stelling als betrekkelijke leek op economisch terrein in mijn ruim veertig jaar als dagbladcommentator en opiniemaker ook al vele malen geponeerd. Maar doorgaans, als mijn opinie al gelezen was, werd ik weggehoond als jaloers, ondeskundig, geitenwollensokkentype en verdacht van ongepaste linkse bevlogenheid. Ook Piketty wordt nu in brede kring weggezet als profeet van links.

Maar het is natuurlijk zonneklaar dat Piketty volkomen gelijk heeft. Elitaire machthebbers in elk land hebben die macht, omdat ze de economisch bovenliggende partij zijn. Geweld is soms – meestal voor korte tijd – een andere factor van betekenis, maar macht op basis van intellectuele, menslievende of sociale suprematie komt zelden voor. En als er dan eens een man is met visionaire en gezonde ideeën (Obama) wordt hem de weg versperd door benepen onderdanen, die toch willen blijven geloven in het feit dat zij ooit ook tot de economische elite kunnen behoren.

Laten we de situatie in eigen land eens bekijken. Quote heeft net weer de lijst van 500 belachelijk rijken gepubliceerd. De rijkste familie, die van de Brenninkmeijers, bezit 22 miljard euro. Dat is 22.000 keer een miljoen. Dat is een niet eens meer te bevatten bedrag. En Heineken-dochter Charlene bezit in haar eentje 73.000 miljoen. De familie Blokker staat genoteerd voor 34.000 miljoen, een bedrag waarvan ze alle werknemers multimiljonair kunnen maken. Het zijn bedragen die de winsten van vrijwel alle multinationals ver te boven gaan. Maar investeren met die waanzinnige bedragen doen die personen en families doorgaans niet. Ze zitten erop en geven het door aan jongere familieleden, waarvan velen het vervolgens verbrassen of opnieuw doorgeven aan een op voorhand gemakzuchtige nieuwe generatie. Want geld maakt geld. Bedenk eens wat een lage rente al oplevert op zo’n belachelijk hoog bedrag.

Het valt gemakkelijk uit te rekenen dat van een inkomen van pakweg 200.000 euro per jaar heel ruim te leven valt. Ik heb zelf een inkomen dat daar een fractie van is en ik kan mij al een behoorlijk genoeglijk leven veroorloven. Ostentatieve en niet te verantwoorden rijkdom demotiveert, verscherpt tegenstellingen in elke samenleving en is slecht voor een evenwichtige economische ontwikkeling. De ellende is dat we dit al heel lang weten, er van alles aan hebben willen doen, maar dat het eigenlijk alleen maar erger wordt. Hopelijk is de hype rond het boek van Piketty een signaal dat we er eindelijk iets aan willen en ook kunnen doen.

Dick Toet
Laatste berichten van Dick Toet (alles zien)

Over Dick Toet

Dick Toet (1942) is zijn hele loopbaan werkzaam geweest in de dagbladjournalistiek. Hij was onder meer parlementair redacteur (Brabant Pers), vijf jaar correspondent in de USA (Zuid Oost Pers) en bijna twintig jaar lid van de hoofdredactie van de Haagsche Courant